Зүрхний цэцэг

Goodbye my fatherland....

2011-08-30T23:37:00.002+09:00

Goodbye my fatherland.... Ийм нэгэн title.тай постыг бичнэ дээ гэж их удаан бодож ирсэнсэн... нутагтаа харих тэр л өдрийн өмнөх шөнө нь магадгүй нулимстай ч юм уу бичих байх даа гэж төсөөлдөг байсан юм. Эцэг орны хал, хайр хоёрын тухай, миний зүрхнээс хэзээ ч арчигдахгүй байж мэдэх саар сайхан олон дурсамжыг, цэнхэр далайн Хан нутаг миний амьдралд болоод зүрхэнд минь ямархнаар нөлөөлж юуг үлдээв дээ гэдгийг нэг л бичнэ дээ гэж бодсонсон, бодоод л байсан... Ихэнх санаа нь аль хэдийнэ цээжин дотор исэлдээд бүрэлдчихсэн л байсан. Тэгсэн хирнээ би бичсэнгүй. Миний залхуугийнх л байх, цаг гаргаж амжихгүй байсаар эцэг оронтойгоо үзэг цаасаараа мэнд мэдэж амжсангүй нэг л мэдэхэд Чингис хаан нисэх буудалд бууж байв. /Гэсэн ч залуу насныхаа цөөнгүй жилийг бэлэглэн үлдээсэн тэр л нутгийн тухай нөхөж заавал бичих юм шүү... Хаанаас ч юм нисэн ирээд үзгээ бариад хурдан бич хэмээн шавдуулдаг тэр мэдрэмжээ ирсэн үед нь бичнэ гэдэгтээ итгэж байна./

Харин энд нутагтаа ирсэн тухай, миний төсөөлсөн, миний хүлээсэн, миний мөрөөдсөн эх орон минь тэр л мөрөөдөн хүлээсэн сэтгэлийн босгонд хүрээгүй тухай хэдхээн үг бичих гэсэн юм. Намар, нар хоёроо дэлгэж угтсан эх орон минь хагархай зам, бөглөрөл, хуурай шороо, хүмүүсийн бухимдал гээд л сайхныхаа хажуугаар саар олон асуудалтайгаа "төрүүлсэн охин"-тойгоо мэндэллээ. Яавал энэ бүхнийг өөрчлөх билээ хэмээн толгойгоо гашилгаж хэд хонолоо.... /Гадуур гарахаас халшираадв.../ Яаж энэ бүхнийг өөрчлөх билээ? БИ ӨӨРЧИЛЖ ЧАДАХ БОЛОВ УУ? /Нутагтаа ирсэн хүн бүр над шиг ингэж өөрөөсөө асууж байгаа юм болов уу?????

Завхан нутаг минь...

2011-07-08T17:50:00.007+09:00

Нүдээ аниад л би нутагтаа оччихдог юм... Төрсөн нутгийн минь салхи заримдаа тэсэхийн аргагүй ясан дотроос минь, цусан дотроос минь сэвэгнэхэд нь би хэдхээн хором аньсан нүдэндээ уул усаа харж аваад сэpвэлзэн сэвэгнэх тэр салхийг цээжнийхээ гүнээс гарган ирж амтлан амьсгалдаг юм. Mөн ч олон удаа тэгж нутагтаа очсонсон... Дөрвөн жилийн туpш ингэж хөлөрсөн сэтгэл минь надаас түрүүлэн живэрсэн адуу шиг цаст уулруугаа цахилан одох бүрийд хүний газрын хүйтэн бороон дунд зөвхөн бие минь л чичирсээр үлддэг юм.
Өчигдөр охин минь "Ээж би 999 морин хуурч үзсэн" гэж ээждээ их том сонин дуулгасан юм. Ээж нь интернетээр хайж өнөөдөр үзлээ. Завхан аймагт Хөгжим бүжгийн коллеж гэж байдаг бодвол тэр сургуулийн сурагчид байлгүй нутгийн минь авьяаслаг бяцхан жаалуудын яг л нэг хүн шиг хөдлөх гарын хөдөлгөөн морин хуурыг Улаанбаатартай xөглөcөн нь энд намайг уйлууллаа. Монгол айл гэрийнхээ жаврыг үргээж хийморийг нь сэргээхдээ гэртээ морин хуур татуулдаг шиг энэ бяцхан жаалууд Улаанбаатар xoтын жаврыг үргээж хийморийг нь сэргээсэн бололтой.

999 морин хуурын аялгуунд хөтлүүлэн би дахиад л нүдээ анин өөрийнхөө замаар аньсгандаа нулимстай нутгаа зоpьлоо... . Гэхдээ хүний нутагт унагасан эцсийн дусал нулимс минь хэмээн итгэсээр тиймээ, би нутагтаа харьж явна.

.

2011-06-03T20:36:00.009+09:00

한국에 온지 벌써 4년이나 다 지나갔네요~~ 앞으로 한두달만 지나면 지금쯤 집에 있을지도 모르겠네요... 세월이 참 빠르다... 이나라에서 참 오랜세월을, 한말로 내젊은생을 여기서 보낸것같은데 그렇지만 지난 날들 여기서 얻은거 뭔지또 잘 모르겠다... 단지 나는 내 자신 보다 하루하루 나를 기다리며 내가 올 그 길을 바라보고 있는 소중한 내 가족들을 뭣보다 사랑하는걸 너무나 잘안다~~~

내 블로그 위에 있는 이꽃을 아주 오래전에 누구한테 온라인으로 선물 받았는데... 아직또 내곁을 지키고 있네요~~~

Already four years gone over since I've come to Korea ~~ I guess be home after couple months but not sure... Time goes very fast~~~ It would be said almost young ages of my life have been spent in ths country. Though I do not really know what I obtained the last days here... the one I really know is I love my precious family every day waitin 'for me looking at the way where I come out more than myself~~~

The flower on the head of my blog I received it as gift for a long time ago from a poet... Yet it keeps stand my side.

Уураар биш ухаанаар шийдэх цаг болоогүй юм гэж үү...

2011-01-31T21:13:00.004+09:00

Монгол хүнийг магтаад л байвал бодит ертөнцөөсөө тасраад нисээд явчихаж мэдэх гэнэн хүмүүс харин ялигүйхэн шүүмжлэх юмуу өөлөөд биччихээр өөдөөс босч ирээд цохиод авж мэдэх омголон хүмүүс. Бид өөрсдөө өөрсдийгөө яаж харах нь нэг хэрэг гадныхан биднийг хэрхэн үнэлж дүгнэх нь бас нэг өөр хэрэг. Орчин үеийн хүмүүний сэтгэхүйтэй уралдан за даа, бараг түүнээс ч өрсөн хөгжиж байгаа “е-эрин зуун” гээчид Монголчууд бид ч гадныхнаас дутах юмгүй яах ийхийн зуургүй хөл дүрэн ороод энгийн иргэн бүр л “сайн дурын сэтгүүлч” болчихоод компъютерийн араас үзсэн харсан, үгссэн хуйвалдсан тэр байтугай идсэн уусан, баасан шээснээ хэн дуртай нь тив дэлхий дээгүүр тарааж бичдэг болчихоод байгаа. Юм хөгжинө гэдэг сайхан л юм... "ардчилал" гэдэг амттай л юм. Интернет гэдэг зөвхөн цөөхөн хэдхэн монголчууд бидний хэрэглэдэг, хэрэлддэг юм биш хэдэн зуун орны хичнээн сая түмэн хүн миний магадгүй таны бичсэн, хэлснийг, хийсэн, үйлдснийг хараад уншаад сууж байхыг үгүйсгэхгүй. Интернет бол толь бас дэлхийтэй холбогдох хамгийн ойр гүүр. Интернетээр хэдхэн цаг хэсээд монголын сайтаас мэдээ нийтлэл уншихаар доод талд нь тухайн мэдээнээсээ хэдэн зуун хувь илүү коммент буюу уншигчийн сэтгэгдлийнх нь тавин хувиас илүү нь хэрүүл, хараал, гүтгэлэг, доромжлол, ой гутаж урам хугармаар үгс бас яг тэр үгсээ дагаад яг тийм энерги цацаж байгаа нь харамсалтай. Энд магадгүй тойруулж тойруулж миний хэлэх гээд байгаа юмны гол нь ердөө л өөрсдийг нь жаахан өөлөхөөр л өрвийж босч ирээд нударгаа зангиддаг, уурлаж хашгичан бүдүүлэг үгээр булдаг муухай монгол зангийн тухай л хэлэх гэсэн юм. Алийн бүр бид нар ухаанаар биш уураар юмыг шийдэх гэсэн юм бэ гэж? Хүний тархинаас хүртэл өрсөөд “өөрөө” хөгжих гээд байгаа тэр “е-эрин зуун” чинь тэр хэмжээгээрээ биднээс соёл гээч юмыг шаардаад байгааг яасан ойлгодоггүй юм бэ гэж? Уухай хашгиран морин дэл дээгүүр ниссээр хүчирхийлэн эзэлдэг асан тэр цаг үе биш ухаанаа цэнэглэж толгойгоо ажиллуулсаар ялан дийлдэг огт өөр цаг үе хаяанд биш бүр гэрт орж ирээд суучихсан байгааг яасан олж хардаггүй юм бэ гэж? Хүний нутаг гүний газар амьдарч учиргүй олон биш ч ээлжийн нэг хоёрхон харь хэлийг хальт мулт гадарладгийнхаа ачаар гадаадын том жижиг янз янзын вэбсайтаас хол ойрын мэдээ, нийтлэл хардаг ч монгол сайт дээрх шиг тийм бүдүүлэг, тийм уншихаас хэл бузартмаар үг хэллэгийг би одоо хүртэл олж хараагүй л яваа. Ялангуяа солонгос улсад найман настай балчираас наян настай хөгшид нь хүртэл интернет ашиглаж мэддэг шигээ интернет дэх мэдээ мэдээлэлд өөрийн байрь суурийг илэрхийлэх соёл буюу reply culture гэдэг юм маш сайн хөгжсөн нь эднийхэн сэтгэгдэл, коммент оруулахдаа ямагт хүндэтгэлийн үгээ хэрэглэдэгээс нь харж болно. Дээхнэ нэг удаа би дээд талдаа монголиан топ моп ч билүү number one ч билүү сүрхий нэр өгсөн нэг сайтаас нэг бичлэг олж уншаад золтой л цус харвачихаагүй. Муухайгаа нуудаг монгол хүний зангаар хэлэхэд монгол сайт дээрээ монгол хэлээр элдвийг бичиж уур цухлаа гаргасныг нь гадныхан уншиж мэдэхгүй юм чинь одоо дүүрсэн хэрэг хэмээн бодоход эндхийн Immigration Office-ийн албан ёсны сайт дээр нэг монгол залуу солонгос хэлээр буруу зөрүү аймшигтай гэж хэлэхэд ч багадах бичлэг оруулаад тавьчихсныг тэр топ моп ч билүү монгол сайтын админ хүүхэн өөрийнхөө сайт дээр тэр хэвээр нь копидож авч ирж тавихдаа дээр нь томоос том улаанаар “Сак монгол залуугийн сак бичлэг” гэж гарчиглаад “Солонгост арван жил ажилласан монгол залуу солонгос хэл ингэж гайхалтай сурч иммигрейшний сайтад ийм лайтай бичлэг оруулсан байна, надад бол үнэхээр таалагдаж байна, энд ажиллаж байгаа монгол залуус энэ залуугаас сураарай” ухааны юм бичээд тайлбар тавьчихсан байв. Сонирхоод нөгөө бичлэгийг нь уншсан чинь /ээ бурхан минь ээ/, би газар дээрээ амьсгал түгжрэх шиг л болсон солонгос хэлний хамгийн муу муухай, бараг эднийхэн өөрснөө хэлэхээс ч цээрлэдэг үг хэллэгийг бүгдийг нь урсгаад хамт амьдарч байсан монгол хүүхэн нь баригдаад явсан тул иммигрейшний шалгалтынхнаас хариугаа авахын тулд солонгос янхны газар очиж хүүхнүүдтэй “наргидаг” /энэ үгийг би зөөлчлөв/, гэх мэтээр хүний санаанд багтамгүй муухай бүгдийг бичээд хамгийн гутамшигтай нь доор нь би монгол хүн гээд бичсэн байв. Бас харамсмаар нь арван жил солонгост болсон гээд өөрийгөө гайхуулж гайхуулан бичсэн ч тэр муухай үгнүүд дотор нь нэг ширхэг ч зөв бичсэн үг байхгүй байв. Хуулж авч ирж сайтдаа тавьсан тэр монгол сайтын админ хүүхэн хэл мэдэхгүй байж болно, өөрөө уншаад ойлгоогүй байж болно хүнээс ч болтугай асууж болноо доо яаж монгол залуусаа энэ залуугаас үлгэр аваарай гэж бичиж чадав аа. Би оронд нь байсан бол солонгосын иммигрейшний веб-д edit хийж болдогсон бол хамгийн доод талын “би монгол хүн” гэдэг хэсгийг арилгачихмаар л байлаа. Тэд биднийг тэр хүнээр л төлөөлүүлж харна шүү дээ. Ийм байдлаар бид дэлхийн толинд тусмааргүй, сүүдрээ үлдээмээргүй л байна. Уураар биш ухаанаар шийдэх цаг болоогүй юм гэж үү... Бас нэг жишээ yahoo.com -ийн нэг блог дээр “Mongolia’s Worst Winter in 30 Years” – “Сүүлийн гучин жил болоогүй хүйтрэл цас зудыг монголчууд хэрхэн давж байгаа нь” гэсэн агуулгатай photo interview байхтай санамсаргүй таарсан юм. Нэг талыг барин хэтэрхий гуйвуулсан буруу мэдээлэл байсан ч монголчууд бид нар л болсон хойно хараал, хэрүүлийн муухай үгээ урсгаад л хариу барьсан байв. Нийт монголчууд биш зөвхөн хогийн цэг дээр хог түүж, архи ууж амьдардаг гуйлгачдын зургийг албаар авчихаад монголчууд иймэрхүү маягтай амьдарч байна гэж бичсэн тайлбарын дор дэлбэрч, тэсэрч, уурлаж хараасан бүдүүлэг үгээр коммент бичихийн оронд үнэн зөв байдлыг тайлбарлан даруйхан устгахыг шаардсан ч юмуу соёлтой байдлаар хандсан бол арай зөв болох байлаа. Гэтэл тэнд олон хүмүүс бичснээс монгол хүний л бичсэн сэтгэгдэл гэхээр андашгүй уураа барьж ядсан бүдүүлэг үгс дүүрэн сэтгэгдлүүд байв. Тэд биднийг тийм л байдлаар харна шүү дээ.... Ийм байдлаар бид дэлхийн толинд тусмааргүй, сүүдрээ үлдээмээргүй л байна.. Уураар биш ухаанаар шийдэх цаг болоогүй юм гэж үү... Алтан хувьт монгол хэл минь бурхны тарни биш билүү, ариун цэцэн монгол ухаан минь тэнгэр заяатай биш билүү? Гадныхан биднийг отож суугаа, дээш нь биш доош нь хийхийг л анаж суугаа нь олон харин бид тэдэнд хариуг нь тэнэг уураар биш цэцэн ухаанаар өгъе тэх үү?

НӨХӨРЛӨЛИЙН ТУХАЙ ДУУН

2011-01-15T18:07:00.004+09:00

.
Энэтхэгийн нэртэй яруу найрагч Кумар Вишвас хэмээх нөхрийн нэгэн шүлгийг Монголын Соёл Яруу Найргийн Академийн сэтгүүл дээр хэвлүүлэхэд нь зориулж монголчилсон минь. /Жич: монголчилохыг нь би хийж урлахыг нь Бавуудорж ах урласан юм^^./

Нөхөрлөлийн тухай дуун

Эрхэм сайн андууд минь тус тусдаа
Эзэн бурхан гэрэлт шүтээнтэй
Мөхөс би л тэгэхэд гань ганцаар
Мөн чанарыг тойрон бурхад бурхдыг солисоор...
Аяа,алт мөнгөн бурхад
Амирлангуйн дүрээр зандравч
Эгэлгүй сэтгэлээр барилдсан
Эрдэнэт нөхдийнхөө нөхөрлөлийг
Энгүй шүтээн гэж мунхагланам
Од гариг,тэнгэрсээс ч
Онцгой юм миний найз нар...
Огторгуйн мөн чанарт шилжин одлоо ч та нарын минь оронд
Ондоо шинэ андууд дахиад л тэвэрт минь ирнэ
Сэтгэлийн минь үүд ямагт дэлгээтэй байдаг болохоор
Сүү мэт сайхан нөхөрлөл халин дэврэн байнам

FRIENDSHIP

Everyone of my friends
delights in the creed
of a different God.
I immersed myself
into one creed but came out;
immersed into another
and came out.
Still, yearning to
immerse myself again
into another.
But more than God,
I delight in the fellowship
of my friends and view them
as the totality of Godhead.
The stars and planets too,
I view as my friends.
Even as these friends fly through
the vast space of cosmos
new friends keep joining the group –
and my heart is filled to overflowing.

Орчуулсан Д.Болормаа, Ц.Бавуудорж

Буу - мөнгө

2010-11-18T18:24:00.002+09:00

Америкийн яруу найрагч Лин Коффинсийн шүлгүүдээс чадан ядан монгол хэлрүүгээ хөрвүүлсэн минь.

Буу, мөнгө
Сара Менделд зориулав

Амьдрал мэдэхгүй гэнэн нялхсын ангайсан амнаас
Амаа мэдэхгүй чалчих их мэдэгсдийн мэдэмхийрлээс
Намайг холдууж өгөөч
Эзнээ ололгүй шуудангийн хайрцагны мухарт хаягдсан
Ирэх очих хугацаа нь дууссан захидал шиг мартаад өгөөч
Сэрзийсэн хогын шүүр, сэтэрхий шаазан, үхсэн малын утсан мах
Гар хангалга, ижил хүйстнүүдийн гутамшигт хурьцал
Гурван хэмжээст цаг хугацаа, уйтай энэ бүхнээс
Намайг аваад яваач
Дотор тал нь хов хоосон тэмдэглэлийн дэвтэрүүд
Толгойдоо эмэгтэй хүний хиймэл үс зүүсэн халзан эрс
Нью Жерси, Маплевүүдийн нэг урсгалт гудамжнууд
Силвиа ч билүү Сибилээс намайг явуулж өгөөч
Хөгшин, залуу, дунд насны хэн ч бай
Хүндтэн ямбатан алдар цуутан ч байсан ялгаагүй
Хүмүүсийн сүүдрээс холдуулж өгөөч
Хилс гүтгэлгэ, харгис дарангуйлал
Хагарчихаж мэдэх хачин эмзэг өдөр хоногууд
Харанхуй уй бүхнээс хагацааж өгөөч намайг
Адгийн шийтгэл алт шиг гоё магтаал
Аль аль нь надад хэрэггүй
Буруу харахад нь буудчихаад
Булшийг нь мөнгөөр өнгөлчихдөг
Бузар ёсноос ангижруулж өгөөч
Бохир гар, хиртэй хормогч
Хөлсны үнэр, тавагтай хоол
Бодолд минь үлдсэн дурсамж бүрээс
Бушуухан намайг салгаж өгөөч
Хад чулуус хүртэл амьтай гэдгийг мартсан
Хар нүгэлтэн, хууран мэхлэгчдээс… Тиймээ,
Тэрслүү үл эвлэрэгч өөрөөс минь хүртэл
Толинд тусах энэ дүрээс минь намайг салгаж өгөөч
Өөдгүй хайнга, өөртөө ахадсан бардам зангаас минь
Өө, бурхан минь та өөрөөсөө хүртэл явуулж өгөөч
Эцэст нь би эндээс бүрмөсөн явмаар байна.

Оршуулгын газар
Артур Финней-д зориулав

Хайхрамжгүй зөрүүдхэн минь
Хайран чи минь
Итгэмтгий гэнэн минь
Ингээд хагацна чинээ санасан гэжүү
Дуртатгал, хамтдаа өнгөрөөсөн мөч бүр ширхэг ширхэгээрээ
Дундаршгүй их далайн ёроол уруу живсээр байна
Дороос нь түүнийг шүдгүй хөгшин загас тосон
Даах зөөлөн хэсгээсээ үмхэхээр яарна
Нүдэнд л үзэгдэхгүй бол дурсамж ч бай юу ч бай
Нэг л мэдэхэд бүрмөсөн арилчихдаг болохоор
Хонгор насныхаа чулуун тоглоомуудыг
Хормой дотроо би одоо хүртэл хадгалсаар явaa
...
Хэн хэн нь чимээгүй...
Хэзээ л чи бид хоёр ойлголцож байлаа
Гуниг харууслаа тайлах энэ л газар
Чи бидний хэн байсныг
Чухамдаа юуг чадаж, эс чадахыг минь
Чин үнэнээр нь шүүх газар юм...

Орчуулсан Д.Болормаа

Лин Коффинс

2010-11-18T18:19:00.003+09:00

Халуу дүүгсэн агуй-1

/Дерект зориулав/

Хол зам, хүнд аялалыг туулан
Хадат эргийн муруй үзүүрт ирэхэд
Хэзээ эрт хясаа нурсаны үлдэгдэл
Хагарч сүйрсэн агуй харлан үзэгдлээ
Чухам хэзээ юуны учир
Чулууд хагарч, агуй нурсныг мэдэхгүй ч
Өнө эртний харанхуй мэдрэмж биеийг минь эзэмдэн
Өвөл мэт жихүүн төсөөлөлд хайруулан
Цээжин гүнээс хатгах олон салаа бодолд
Санаашран зогсохуй…
Хуучирч бүдгэрсэн гэрэл зураг мэт өнгөрсөн түүхийн
Хуудас бүрийг чи өөрийнхөөрөө сэргээж
Энд амьдрагч, бүтээгч, дурлагч асан нэгний
Эртний дурсамжыг сөхнө…
“Гайхмаар юм, хараач
Гал бадарсан зуух байж!
Халууныг одоо хүртэл … Зүрхэн хэсэгтээ
Хадгалан үлдэж шүү!” гэж чи хэлээд
Цагаан утаа хэрхэн зуухнаас
Цагираглан эргэсээр гадагшлахыг харууллаа
Яагаад ч юм Хос-морин Бяцхан Хөдөлгүүр
Яриангүй амьд мэт мэдрэгдэж
Энэхэн хоромд ч нүдний минь өмнө
Эргэлдэн эргэсээр асч болох шиг санагдавч
Хагарсан ханан дээрх нэгэн бичиг
Хараанд минь бүрэлзэн үзэгдэхэдүйд, ахиулан уншвал
“Халуу дүүгэн гал асч байвал
Хясаа чулуу, хадан агуй бүгд амьд байгаа” гэсэн байлаа
Бүүр үлдээч гэж ятгахыг чинь ч үл сонсон
Буцах нислэгийн чинь цагийг би давтан асуулаа.

Орчуулсан Д.Болормаа

11 сар ертөнцийн хамгийн...

2010-11-11T17:49:00.008+09:00

Арван нэгэн сараа гэж... Ертөнцийн хамгийн "гоё сар" юм шиг санагдах чинь... хамгийн гунигт сар... ерөөсөө надад л дэндүү зохих сар юм.
Зулай гишгэж төрсөн эгчийн минь төрсөн өдрөөр эхэлдэг сар... өөрийнхөө төрсөн өдрийг мартчих гээд байдаг тул би гүүглийн болон бусад сайтад нэвтрэх үгээ энэ амархан тоогоор эгчийнхээ төрсөн өдрөөр хийчихдэг юм. Мартахгүйн тулд... гэтэл тэр л хэдхэн тоогоор олон олон сайтруу нэвтэрч хуруугаа эцтэл компьютерийн товч нүдсэн хирнээ муу эгчдээ төрсөн өдрийнх нь мэндийг шөнө дунд өнгөрсөн хойно гэнэт санаж хүргэдэг байгаа.
Арван нэгэн сарын арван нэгэн гэж... Бэбэрү дэй ч билүү хангүгт энэ өдрийг гозгор шагшуурганы өдөр болгож тэмдэглээд бие биедээ бэлэглэдэг юм.... надад бэбэрүү өгөх хүн ч байдаггүй, би ч бас өгөх хүн байдаггүй өдөр өнгөрөх тийшээ хандаад оройныхоо ажилд гарах гээд сууж байна.... Хэтэрхий гунигтай байна... цонхоор хүйтэн салхи сэнгэнээд... моднууд салхинд бөгтийтлөө гудайчихсан... ийм хүйтэн, ийм салхитай байхад навчнууд ямар ч амь бөхтэй юм дээ, аанай л мөчиртөө дүүжигнэсээр л байгаа нь зөндөө.... хэтэрхий уйтай юм.... яг л над шиг.
Ойрд нэг шалгалтанд бэлдээд хэд хоног ёстой л шөнө өдрийг ялгаж танихаа байтал сууж нэг юм ард нь гарсан боловч хариу нь гарах болоогүй... сэтгэл ялимгүй зовнихын хажуугаар хугацаа нь хоолой дээр тулчихсан хэдэн шүлгийн орчуулга хийх ёстой байдаг гэтэл надад энэ өдрийн уй халдварлаад юу ч хийлгэсэнгүй өнжлөө... Тархиа амраах гээд сэтгэлийн чигийг үл ялиг өөр тийш хазайлгасан биш ужиг өвчнөө хэт сэдрээж байх шиг байна..... арван нэгэн сар аа гэж... тэртээ цээжний минь гүнд нэг тасардаггүй хирнээ өчүүхэн нарийхан нэг утас байх шиг, түүний үзүүрээс хэн нэгэн үл үзэгдэгч үе үе татаад байх шиг тийм л сар юм даа... ....хайрлаж явсан дурсамж хүртэл заавал арван нэгэн сараас эхэлж арван нэгэн сар дээр дууссан байх юм...
Яг одоо гараад pub-д ороод даадагсан бол үхтлээ уумаар... дараа нь хундагаа хага чулуудчихаад хүв хүйтэн бороод нүцгэн гарч гүйн гудамжаар шал согтуу алхмаар.... эсвэл тархиа задартал рок сонсож гитар нүдмээр.... янзын сарын янзын өдөр вэ???

Tom Waits

Guns&Roses

Кофе кофе кофе

2010-10-31T15:37:00.018+09:00

Өдөр тутмын хэрэглээ болсон за жаахан хэтрүүлэгтэй хэлбэл бараг түүнгүйгээр амьдарч чадахгүй болтлоо дассан ч гэх юмуу дадаж хэвшсэн зүйлүүд энэ амьдралд зөндөө. Миний хувьд тэрхүү өдөр тутмын байнгийн хэрэглээний маань нэг яахын аргагүй кофе хэмээгч амтат ундаан билээ, кофеноос шинэ өглөө эхэлнэ, өдрийн цай ч бас кофетой, за тэгээд орой ажиллаж шөнө тардаг тул орой ч бас кофе, түүний хажуугаар гадуур гарах, ажил амжуулах, хүнтэй болзох эсвэл амрах, аялах, кино үзэх гээд амьдралын бүх л идэвхитэй үйлдлүүдтэй минь хамт аяга кофе байнга дагаастай.

Монголчууд бидний хувьд хөгшин хөвөөгүй аагтай сайхан шаргал цайгаа хэдэн үеээрээ ууж алжаал ядаргаагаа тайлсаар ирсэн болохоор бусад улсуудтай харьцуулахад кофе нилээд сүүл үерүү бараг л хорьдугаар зууны сүүл үеээс л бага сага хэрэглэж мэдэх болсоор өнөөдөртэй золгосон байх гэж бодно. Миний хүүхэд байхад кофены талаар мэдэх нь байтугай кофе гэдэг үгийг ч сонсоогүй өссөн гээд хэлвэл хэтэрхий хөдөөний хүүхэд намайг худлаа ярьж байна гэхгүй л байх. Хүүхэд байхад хөдөөгүүр гадны жуулчид хаа нэг явна... тэдний нэг нь ээжид маань хоёр ширхэг гялгар ууттай юм өгөөд кофе гэж хэлснийг санаж байна. Нэг өдөр л ээж бид нарт кофе чанаж өгөх юм боллоо, данх дүүрэн ус буцалгаад нөгөө хоёр ууттай юмаа задалж хийгээд буцалгаж буцалгаж нэг нэг аяганд аягалаад өгсөн чинь жаахан түлэнхий амттай цэхийсэн шингэн ус байж билээ. Түүнээс хойш хотын хүн болоод ч тэр кофенд ямар ч сонирхол байсангүй, жинхэнэ кофе гэгчийг ууж амтыг нь мэдээгүй болоод л тэр байх.

Харин энд ирснээс хойш ажил дээр нойр хүрэх, ядрахын алийг тэр гэхэв юуны түрүүнд эхлээд шууд л сэргээш маягаар кофег хэрэглэж эхлэв, харин одоо бол зүгээр л энгийн хэрэглээ минь болсон юм. Кофены түүхийг сөхөөд харвал аль галавын үед 7-8-р зуунд эртний Этиоп-д нэгэн лам улаан жижигхэн жимстэй, навчирхаг модноос жимсийг нь идэнгүүтээ гэнэт бүжиглэж эхэлсэн бөгөөд лам нар тэр модыг сэргээх, хүч тамир оруулах увьдастай хэмээн итгээд бясалгах, уншлага унших үедээ навчыг нь хандлан уух, жимсыг нь идэх зэргээр хэрэглэж эхэлснээс үүдээд Европд тархсан гэдэг. Ямартаа ч өдгөө кофе дэлхий дээрх хамгийн үнэтэй ундаа болсон байна, худалдаалах хэмжээгээрээ нефть, төмрийн хүдрийн дараа гуравт ордог гэнэ түүнээс гадна дэлхийн нийт кофены хэрэглээний 50 илүү хувийг Европчууд хэрэглэдэг гэнэ. Кофег хүний биед хортой, зүрхний ажиллагаа муутгадаг бараг л хар тамхи шиг нөлөөтэй тул эд эсийг үхжүүлдэг гэх мэт сөрөг мэдээллүүд одоо аль хэдийнэ хоцрогдсон бөгөөд нотолгоогүй худал цуурхал юм байна. Кофенд агуулагдах кофейн нь харин ч эсрэгээр хүний эд эсийг сэргээж идэвхитэй үйл ажиллагаанд оруулах төдийгүй хүний тархины санах ойн чадварыг нэмэгдүүлдэг бас хэд хэдэн төрлийн хорт хавдрын тархалтыг удаашруулах зэрэг сайн үйлчилгээтэй ажээ. Өдөрт таван аягаас дээш хэтрүүлэлгүй уувал кофе хүний биед тустай эд юм байна.

Дэлхий дээр өнөөдөр хичнээн мянган төрлийн кофе ургуулж, үйлдвэрлэж байгаагаас хамгийн чанартайг Бразилийн Arabica гэж үздэг бөгөөд хамгийн үнэтэй кофег сонирхуулахад Индонезийн Kopi Luwak юм байна. Энэ кофе нь маш өвөрмөц аргаар бэлтгэгдэг нь кофены жимсийг муурын төрлийн жижигхэн амьтанд идүүлэн түүний гэдсэн дотор боловсруулаад гарсан ялгадасыг түүж цэвэрлэн хуурч хийдэг юм байна. Өөрөөр хэлбэл муурын бааснаас гаргасан кофе маань дэлхий дээр нэг килограм нь 6600 ам.доллар харин нэг аягыг ууя гэвэл 50 орчим ам.доллар юм байна. /Хэзээ энэ гайхалтай эдийг ууж үзнэ?/
За тэгээд Солонгост дэлхийд нэртэй Starbucks, Cafe Bene зэргээс авахуулаад эдний өөрийнх нь маш олон нэрийн кофе хаузууд байх бөгөөд миний хувьд гадуур явж байх үедээ амт, үнэр сайтай сайн хийгдсэн кофег нэг аягыг 5-6 мянган воноор авч уухаас гадна ажил дээрээ кофены машинд Americano буюу хар кофе харин гэртээ Arabica blend бас л хараар нь ууна, ер нь бол амт нь hazelnut-д нилээн дуртай. Компьютерийн ард суугаад юм хийвэл эсвэл хүнтэй яриад удаахан суувал томхон аяганд хийсэн халуун американо-г хэд бол хэдэн аягыг уух байх шүү. Харин жаахан чихэрлэг юм уу амт хөөмөөр санагдсан үедээ хаа нэг Caramel Macchiato уухаас Capuccino ч юмуу Caffe Latte-д жаахан дургүй талдаа.
Миний байсан үеийн юмгүй Монголд маань ч ялгаагүй одоо онгорхой болгон кофе хауз болсон сурагтай, бүүр түүхий эдийг нь буюу хатаасан үрийг нь гадаадаас худалдаж аваад хуурч амт чанарыг нь тохируулан үйлдвэрлэж байгаа компани ч байгуулагдсан гэж сонссон юм байна, дэлхийн жишигтэй хэрэглээг дагаад басхүү кофе хэмээх ундааны том соёл Монголд маань нэвтэрч байгаад баяртай л байна. За ингээд миний мэдэх цөөхөн кофеныхоо төрлөөс оруулдаг юм билүү.
1. Эспрессо - Espresso

Тусгай зориулалтын машинаар нунтагласан кофен дээр халуун усыг маш өндөр даралтаар шахаж гаргадаг Итали маягын хар кофе. Маш өтгөн найрлагатай, маш бага хэмжээтэй. Кофены хамгийн жижиг аяга эспрессогийн аяга байдаг. Дээрээ шаргалдуу хөөсөрхөг байвал сайн шахагдсан чанартай эспрессо гэж үздэг юм билээ.

2. Маккайдо - Macchiato
Дээрх эспрессон дээр түүнээс бага хэмжээтэй сүүг нэмж хөөсрүүлэн хийсэн кофе. Дээрээс нь карамел, зөгийн бал зэрэг амтлагч хийж болох тул маш амттай.

3. Капучино - Cappuccino
Эспрессо буюу хар кофен дээр түүнээс хоёр дахин бага хэмжээний халуун сүү хийж аяганы тал болгоод дээд хэсэгт нь сүү хөөсрүүлэгч машинаар гаргасан сүүний хөөсийг нэмж дүүртэл нь хийнэ.

4. Кафе Латте - Caffe latte

Эспрессо буюу хар кофен дээр түүнээс хоёр дахин их хэмжээний халуун сүү хийгээд дээр нь сүү хөөсрүүлэгч машинаар гаргасан сүүний хөөсийг багахан хэмжээгээр нэмнэ. Маккайдотой бага зэрэг төстэй боловч сүү нь харьцангуй их байна.

5. Американо - Americano

Эспрессон дээр түүнээс хоёр дахин их ус нэмж шингэлэн найруулдаг хар кофе.

6. Кафе Мока - Caffe Mocha

Кафе Латтег америк маягаар хийдэг сүүтэй кофе. Эспрессон дээр шоколадны юумуу какаоны сироп нэмэн халуун сүү хийгээд хамгийн дээд хэсэгт нь сүүн крем хийнэ.

7. Эспрессо Конпана - Espressо Con Pana
Эспрессон дээр сүү ч, ус ч нэмэлгүй тэр хэвээр нь дээрээс нь сүүн крем хийсэн кофег хэлнэ.

Fate Reversed

2010-10-22T18:20:00.004+09:00

If we should ever meat again

Let's not leave each other then

Destiny will reverse in front of our love...

Хойд насандаа магад дахиад учирвал

Хагацахгүй юм шүү хайрт минь

Хувь тавилан хүртэл тэр үед

Хувирч солигдоно хайрын минь өмнө

.....

Ийм бэлэг илгээх найзтай хүн

2010-10-07T19:59:00.009+09:00

Муу хүний заяа завагт гэдэг билүү дээ... хаа очиж би сайн хүмүүстэй, сайхан хүмүүстэй бяцхан ч атугай шижмээр холбогдох хувьтай хүн... Сайн сайхан хүн гэхээр олны танил ч юмуу аль эсвэл яг одоо нэрд гарч олны өмнө алга ташуулан ид шуугиулж яваа нэгэн хэмээн ойлгох хүмүүс олон. Магадгүй тийм сайхан хүн олон байх ч тэднээс дутахгүй өөрөөсөө гэрэл гаргаад бусдад өөрөө ч мэдэлгүй гэгээ түгээчихээд өөрийнхөө амьдралын замаар чимээгүйхэн ажиггүйхэн алхаж одох олон сайхан энгийн хүмүүс бий.

Урлагт дурлаж утга зохиол тэр дундаа бурхныг тэгж шүтдэггүй хирнээ яруу найргийг түүнээс илүүгээр шүтэх гээд байдгийн минь ач гэж байдаг бол түүний хүчээр л би хэд хэдэн гэрэлт хүмүүсийг таньдаг юм. Тийм л нэг даруухан хирнээ билэгт хөвгүүн намайг эмнэлэгт хэвтснийг сонсоод бэлэг ирүүлжээ.... Доорх бэлгийг мэдээж хурдан эдгэхийг хүссэн ерөөлийн үгтэй хамт.

Санахуйн гэгээ

Толгодын чинь дотно бараа

Санахуйн нүдэнд зээглэнэ.

Чамд үлдээгээд ирсэн бүхэн

Тавилан нэхэж зүүд эргэнэ.

Багтартлаа санадаг Эх орон минь.

Сэтгэл тунгаагч, гүн хөх тэнгэрийн чинь алсыг

Шидийг үзүүлэгч, догдлом гоо үүлсийн чинь урсгалыг

Тэврэн урсаад, зүрх эдгээгч салхины чинь амьсгалыг

Танхил нас минь эргээд ирэх шиг санагддаг

Хөрсний чинь нойтон үнэрийг

Бүс сулрах мэт энэ бүгээн жилүүдэд

Бүрэн ойлгох л гэж чамаасаа холдсон мэт

Тэвэрт чинь байхдаа сэрж чадаагүйн үнэнийг

Цээж давчдах энэ л энэллээр мэдрүүлэх гэж

Тавиланг минь зурсан бурханы санаа сая гүйцжээ.

Тэсгэлгүй догдлох харцнаас нь ойсон гэгээ

Бүдэн цээжинд минь харван үүр цайж байна.

Бүх юм

Бүх юм ямар

Гайхалтай вэ ?!.

Ps: Энэ бэлгийг илгээсэн нөхрийг Л.Санждорж гэдэг юм, анх шүлгүүдийг нь уншчихаад дөч гарсан хүн л амьдралыг ингэж ойлгож бичдэг байхдаа гэж бодсондоо ч тэрүү нэрийг нь сонсоод их л хөгшин ах юм гэж бодсонсон. Харин түүнтэй уулзснаас хойш шүлэг бичихэд нас ер хамаагүй юм гэдгийг мэдэхээр барахгүй хэзээ нэг түүний тухай бас түүний шүлгүүдээс надад үлдсэн бүхнийг хамж байгаад "нэг юм" болгож бичнэ дээ хэмээн бодсон ч /би муудаа/ одоо хүртэл бодсоор л яваа... Харин түүнтэй хамгийн сүүлд уулзаад салснаас хойш цөөнгүй он өнгөрсөн ч яг тэр өдөр миний цээжинд орж ирсэн энэ дөрвөн мөр яагаад ч юм үргэлжлээгүй хирнээ одоо хүртэл сэтгэл дотор минь дурайсаар л явдаг юм.

Цаст уулнаасаа өөр шүтээнгүй

Сартуулын бардам шүлэгч хүүхний

Цагаан гунигт зүрхнийх нь гүнд

Сахиус мэт үлдсэн чи минь......

“Эрүүл л байвал бусад нь болно, миний хүү биеээ бодоорой”

2010-09-25T19:56:00.003+09:00

Намар гэдэг янзын ч улирал юм аа даа... гадаа гармаар, цонхоор хаяа хаяахан сэвэлзэн үлээх салхийг бүүр дэргэдээс нь үнэртмээр... болж өгвөл дотор нь ороод бүүвэйлүүлчихмээр, намрын дунд сарын арван тавны цагаан шөнө голын эрэг дээр очиж суугаад усны урсгал чагнан модны навчис үнэртэнгээ амандаа дуу аялмаар... зүгээр л энэ бүхнийг мэдрэхийн төлөөнөө амьд явмаар, амьдрал дотроос амьд байхын, амьдрахын амтыг амсмаар... дэндүү сайхан орчлонгийн дэндүү сайхныг энэ л намраас авмаар санагдах чинь юуных вэ?

“Эрүүл л байвал бусад нь болно, миний хүү биеээ бодоорой” ээж минь энэ л үгээ хэд дахин давтана... Хамгийн эгэл хамгийн энгийн бүхэн хамгийн үнэтэй хамгийн үнэн байдаг. Эрүүл л байвал бусад бүх юм хамаагүй гэдэг энэ үгийг хичнээн их сонссон ч тэр хэмжээгээр ухаарч ухсангүй... учир нь тэр үед эрүүл байхын үнэ цэнийг, хоёр хөл дээрээ алхаж явахын гайхамшгийг мэдэж мэдрээгүй л явж. Хүн гэдэг юмыг биеээр үзэж байж л ойлгодог гэдэг үг байдаг билүү... (Монголчууд шиг жинхэнэ үнэнийг яг голыг нь олоод урнаар зүйрлүүлээд хэлчихдэг тийм цэцэн ард түмэн бий юм болов уу.) Эрүүл саруул өвчингүй байх гэдэг хичнээн их жаргал юм гэдгийг одоо л өвчин зовлон өөрийн бие дээр ирсэн хойно нь ойлгож, зүгээр л хараад суугаад байхын аргагүй энэ гэгэлгэн намрын өдрүүдийг эмнэлгийн цонхоор л мэдэрч, санаан зоргоор босож яваад гарчихаж чадахгүйдээ давчдана.
Хүүхэд байхаас биен тамирын хичээлд гавихгүй бас хурдан гүйж чаддаггүй нэгэн байлаа нас нэмэхийн хирээр өвдөгний хирд багахан өвчин мэдрэгдэж, сургууль төгссөнөөс хойш өөрийгөө үе мөчний өвчтэй юм болов уу хэмээн хаяа хаяа бодохоос биш эмчилгээ энэ тэрийн тухай бодож ч явсангүй. Бүүр хожим гадагшаа явахын өмнөхөн хөлөндөө бага зэрэг санаа зовоод Монголдоо л нэртэй гэгдэх хувийн болоод улсын эмнэлгээр зураг хөрөг авахуулж жаахан явтал архаг үе мөчний өвчин гэж оношлоод, залуу хүн гэхэд энэ насанд яагаад ингээд эмээ өвөө нарын өвчнөөр өвдчихдөг байнаа хэмээн гайхаж үе мөчний эм бичиж өгснийг нь энд хүний нутагт ирснээс хойш байнга ууж, физик эмчилгээ хийлгэсээр гурав гаруй жил өнгөртөл хөл улам өвчин орж сүүлийн нэг жилийн өмнөх юмгүй бараг доголох шахам явдаг болж өвдөг хавьцаа нэг юм улам бүр томорсоор байгаа нь мэдрэгдэв. Ингээд энд юуны төлөө эмнэлэг эмчилгээ сайтай газар байгаа билээ, энэ өвчин чухам юу болохыг мэдэхээр хамгийн сүүлийн үеийн зургийн оношлогооны аппаратууд болох MRI болон CT зэрэгт харуулан оношлуултал ямар юмных нь Монголд оношлуулсан үе мөчний архаг өвчин байхав, үе мөчтэй ямар ч хамаагүй газар маш олон жил удсан хавдар байгаа нь илрэв. Миний хэдэн жил уусан үе мөчний эм болон физик эмчилгээ, шаралгаа өвчнийг эмнэх биш харин хавдрыг улам томруулсан бололтой юм эмч хэлж байх юм. Ингээд эндэхийн нэгэн University Hospital-д хэд хоногын өмнө хавдрын хагалгаанд орж олон жил удаж намайг зовоож байсан бас ч үгүй нилээн томорсон хавдрыг авахуулаад шинжилгээний хариу гарахыг хүлээн хэвтээ минь энэ. Хавдар гэдэг хоёр талтайг хэн хүнгүй л мэдэх хойно бага зэрэг түгшиж байгаа намайг арван дөрөв хоногын дараа гарах хариуг хүлээх зуураа өвчнийхөө хажуугаар шаналах вий гэсэндээ эмч маань нүдээр харахад ямар ч хоргүй, санаа зоволтгүй хавдар байх шиг байсан, битгий зовоорой гэж хэллээ, сэтгэл санаа ямар их амар амгалан болж байна гэх вэ.
Өвчин л бол өвчин... хүний нутагт өвдөх, өөрийн нутагт өвдөх хоёрт уг нь ямар ялгаа байхав дээ шаналахдаа адилхан л шанална... гэтэл яагаад ч юм би хоёр цаг үргэлжилсэн хагалгаанаас гарч ирэн наркозноос сэрж нүдээ нээмэгцээ л дагжтал чичирч байх тэрхэн зуур ээж аав хоёр байхгүй гэж бодмогц л хоёр нүднээс нулимс бөөн бөөнөөрөө асгарч байлаа. Ухаан санаа орж гарч байсан тул санаанд хамгийн түрүүн бодогдож байгаа нь “би ээж аав хоёрыг байхгүйд өвдчихөж... тэр хоёр ирээд яанаа” гэсэн бодол л орж ирээд тэгэх тусам бие тэр чигээрээ бөмбөртөл чичирч нулимс сул асгараад байв. Бурхныг тэгтлээ шүтдэггүй надад энэ орчлонд эжий аав хоёроос минь өөр авралтай бурхан үгүй юм шиг байналээ. Хүн идэж ууж наргиж цэнгэж явахдаа эжий аав хоёрыгоо юуны түрүүнд санаж дууддаг билүү, харин яагаад өвдөж зовохынхоо цагт л ухаангүй байсан ч тэр хоёр хүнийг хамгийн түрүүнд эрж хайдаг юм болдоо. Муу ижий аав хоёр минь яг тэр үед гандан болгоны босгыг элээж, сайчуул гэсэн хүн болгон дээр очиж залбирч, даатгаж, арц сан уугиулж, өргөх өргөл болгоныхоо дээжийг Солонгосын зүг өргөж, харин буурай ээж минь гэртээ миний насны тоогоор Цагаан Дарь-Эхээ уншингаа уйлсан гэнэлээ. Өдий хүрчихээд ингэж эцэг эхийгээ, бас намайг л хүлээн амьд байна гэж хэлдэг муу хөгшин ээжийгээ зовоож байгаадаа биенээс илүү сэтгэл минь өвдөж байгаа ч ээж аавын минь миний төлөөнөө залбирсан сэтгэлийн хүчээр буурай ээжийн минь миний төлөөнөө өглөөнөөс шөнө хүртэл маань тарни уншсан тэр хайрын хүчээр би муу болгоноос холуур байж хөл дээрээ босно гэдэгтээ итгэлтэй байгаа юм.
Монголын улсын эмнэлгүүдэд хэвтэж үзсэн хүмүүсийн ярианаас сонсоход эмчээсээ эхлүүлээд асрагчаа хүртэл гар хардаг, муухай ааштай, үйлчилгээ эмчилгээ муутай, тэрэнд оруул мөнгийг нь төлж дийлвэл хувийн эмнэлэг нь дээр хэмээн ам муутай байдгийг л их сонссон боловч миний хувьд аль ч газрын эмнэлэг гэдэг үхэж байгаа хүний амьдруулдаг, хэвтээ хүнийг босгодог ид шидтэй гэмээр газар юм даа хэмээн итгэх юм. Солонгост Монголоос эсрэгээрээ том эмнэлгүүд нь улсын эмнэлгүүд байх бөгөөд үнэ төлбөр нь маш өндөр ихэнх томоохон хагалгаануудыг улсын том эмнэлгүүдэд л хийдэг. Харин хувийн жижиг эмнэлгүүд нь хямдхан бас солонгосчууд өөрсдөө хувийн эмнэлгийг тийм ч чанартай гэж үздэггүй бөгөөд өөрөөр хэлбэл өвчтөний анхан шатны очих газар нь хувийн эмнэлэг бөгөөд тэндээс улсын эмнэлгүүд рүү хүргэгддэг байна. Жишээ нь өвчтөн эмчид үзүүлж онош тодрууллаа гэхэд хувийн эмнэлэгт нэг удаа үзүүлэхэд арваас гучин мянга байхад улсын эмнэлэгт нэг удаа үзүүллээ гэхэд очер дугаар хэдэн өдрийн өмнөөс авч байж үзүүлэхдээ зуу орчим мянган төгрөг төлөх жишээтэй. Эмч, сувилагч нар нь сайхан зан харьцаатай, энд өвчтнүүд бараг л хаан гэхэд болох байх, миний хувьд тэгж үзээгүй болохоор ч тэрүү намайг хариуцсан нэг профессор, хоёр их эмч бас сувилагч нартаа өртэй юм шиг л санаа зовох юм. Монгол хүний нөгөө л зангаараа баярласан сэтгэлээ илэрхийлж ямар нэгэн бэлэг ч юм уу өгмөөр ч юм шиг санагдана, харин энд тийм юм үгүй тул бараг юм өгвөл буруудах биздээ. Монголд олгойны хагалгаа байсан ч яадаг билээ дээ хоол цай авч очоод л орсон бүх эмч нарт дугтуйнд мөнгө бэлдэж хийгээд өгдөгсөн биш билүү. Харин солонгос өвчтнүүд эмчилгээний өч төчнөөн сая төгрөг төлж байгаа гэсэндээ ч тэгдэг юмуу над шиг эмч сувилагчдаа бэлэг ч болтугай өгөхсөн гэсэн сэтгэл байх нь битгий хэл харин ч эсрэгээр ингэх л ёстой гэсэн шиг тэр ч тэгсэнгүй энэ ч ингэсэнгүй хэмээн гомдол гаргах, хоол ундаа голох зэрэг асуудал зөндөө л байх юм. Өрөөний хувьд нэг хоёр, дөрөв, тав, зургаан хүнийх гэх мэтээр ангиллаараа үнэ нь нэг өдрийн 15-150 мянга бөгөөд миний хувьд зургаан хүний өрөө хайтал байхгүй байсан тул 130 мянгын хоёр хүний өрөөнд хоёр хоноод сувилагчдаа захин байж өдрийн арван таван мянгын зургаан хүний өрөөнд орсон юм. Хөргөгч, угаалтуурыг хамтдаа хэрэглэх бөгөөд ор тус бүрийг хөшгөөр тусгаарласан энэ өрөөнд орж ирээд л би өвчин шаналанд нэрвэгдсэн хүн хичнээн их байдгийг, жинхэнэ өвчин гэж ямар аймаар зүйл байдгийг, амьд байхын тулд хүнээс ямар их тэвчээр гардгийг, үхэл амьдралын дэнсэн дээр хүн амьдралаас ямар их зуурдгийг, амьд байна гэдэг ямар их утгатайг, хоосон ч гэсэн хоёр хөл дээрээ алхаад явж байгаа хүн ямар аз жаргалтай, атаархмаар юм гэдгийг, үрээ гэсэн эхийн хайр эцсийн дүндээ яасан ч дуусдаггүй их үйл юм бэ гэдгийг, сайн муу хүний сэтгэлийн жинхэнэ мөн чанар яаж илэрдгийг бие сэтгэлээрээ мэдэрч авлаа. Хөлнийхөө, цээжнийхээ эсвэл нурууныхаа ясанд том төмөр аппарат зоолттой, хадаастай хэзээ эдгэж хэзээ босч алхана гэмээр хэдэн сар өвчиндөө шаналж хүн харахын эцэсгүй болсон хүмүүс амьдрах гэж, босох гэж шүдээ зуун тэсч байгааг хараад өмнөөс нь зүрх халширмаар байлаа. Шөнө болгон нойргүй ээлжилж ёолсоор бие биенээ унтуулна гэж үгүй, өвчин намдаагч хийлгээд нэг нь түр зуур чимээ намжихад нөгөөх нь орилоод эхэлнэ. Би ч ялгаагүй хагалгаа хийлгэсэн эхний өдрөө тэр хэдийгээ унтуулсангүй шөнөжин ёолж, өвчин намдаагч хийлгэтэл тэр нь харшилж харин ч эсрэгээрээ өвчин гараагүй хирнээ толгой эргэж, цээж давчдан ухаан санаа орж гаран, огиж бараг л галзуурахаа шахав. Өөрөө босоод өтгөн шингэнээ гаргачихаж чадахгүй хүний гарт орно гэдэг шиг, өрөөсөн хөл огт хөдөлгөөнгүй байна гэдгийн хэцүүг хүн өөр дээрээ ирж байж л ойлгох юм байна, бүх бие эрүүл, бүх эрхтэн бүтэн хөдөлгөөнтэй байвал өөр хүсэх юм үгүй мэт л санагдана. Энд өвчтнөөс дутахгүй өрөвдмөөр хүмүүс бас бий солонгосоор пухужа буюу манайхаар сахиур нар... хичнээн сар хувцсаа тайлаагүй бүтэн нойртой хонож үзээгүй хүмүүс зөндөө. Солонгос эмнэлгийн манайхаас ялгаатай нэг том зүйл нь ямар ч хагалгаа байсан ямар ч өвчтөн байсан асран хамгаалагч буюу сахиур нь бараг л хамт амьдрах төдийгүй эргэлт ч өвчтөний өрөөнд чөлөөтэй орж ирнэ. Гэр бүлийн хэдэн хүн байсан ч өвчтэй хүнийхээ дэргэд хичнээн цагаар тэр байтугай хоносон ч болно, нэг хүн дээр гурван хүн зэрэг сахиж байхад нөгөө нэг дээр нь гурван хүн зэрэг эргэлтээр орж ирэн бас нөгөө дээр нь ажлын газрынхан нь тэр аяараа орж ирээд өрөөнд ямар ч зайгүй ямар ч агааргүй болсон ч сувилагч эмч нар юу ч хэлэхгүй, бас тэр хүмүүс нь ямар ч халаад, таавчик, малгай, маск өмсөх шаардлагагүй шууд л гуталтайгаа орж ирнэ. Эхэндээ их л гайхал төрүүлж байлаа, олон хүнтэй өрөөнд байвал өрөө дүүрэн хүн болчихоод өвчний хажуугаар хэцүү л юм байналээ магадгүй би өөрөө ч гэсэн ээж аав ах дүү гээд олуулаа байсан бол бас л бүгдээрээ зэрэг зэрэг орж ирэх байсан байлгүй дээ. Олон сар хамт байсан өвчтөн сахиур хоёр хэн хэн нь ядарсандаа, цуцсандаа цухалдан стресс их авдаг биздээ бие биедээ уцаарлах, хэрэлдэх, бараг зодолдохоо шахах нь энүүхэнд. Охиноо сахиж байгаа ээж орхиод явж чадахгүй хирнээ охиныхоо гаргах элдэв ааш аягыг заримдаа дийлэхээ болиод гутрахаараа тэгдэг биз енгинэтэл уйлаад л “хоёулаа үхъе... ингэж зовж байхаар чи ч үх, би ч үхъе” гээд үглэнэ, солонгос эмээ нар хөгшрөхөөрөө “чимэ” гээд мэдрэлийн өвчин тусчихдаг, тийм өвчтэй эмгэн тэнэж яваад машинд мөргүүлээд ясаа хугалчихсныг бэр нь сахиж байсан юм, эмгэнийг унтахгүй дэмий донгосоод эхлэхээр нь бэр нь цохиж аваад л “мэдрэлийн өвчин, зөнөсөн эмгэн, ингэж хүн зовоож байхаар, хурдан үхээч” гээд хэрэлдэнэ. Зарим үр хүүхэд нь бүүр өөрснөө сахихгүй “асрагч” хөлсөлнө, 24 цагийн зуун мянган төгрөгийн цалинтай асрагч нар хоолыг нь идүүлж, өтгөн шингэнийг нь цэвэрлэж, эмчилгээг нь хийлгүүлнэ. Ингээд бодохоор хэл л өөр болохоос солонгос ч бай монгол ч бай хүн бүр сэтгэл нь адилхан гэж боддог байсан минь арай үгүй болтой, ямартаа ч манай Монголд л лав өвдөж зүдэрсэн үр хүүхдээ, эсвэл ээжийгээ үх гээд хэрэлддэг хүн байхгүй л байх, эцэг эхийгээ огт танихгүй гадны хүнд мөнгө өгөөд сахиур хийлгэх хүн ховорхон л байх. Хичнээн сайн байлаа гээд хүнд үр хүүхдээс илүү, эсвэл эцэг эхээс илүү байна гэжүү дээ. Эх үрийн нандин холбоо, Монгол хүний өрөвчхөн эх нь үрээ, үр нь эхээ гэсэн халуун сэтгэл яагаад ч юм эндхийн хүмүүсээс олж харагдахгүй байлаа. Тэднийг харан хэвтэх би чилэхээ мэдэхгүй хичнээн удаан хамаагүй нурууг минь илж өгдөг ээжийнхээ зөөлхөн гарыг, асрамж хайрыг үнэхээр их үгүйлэн санаж байлаа, энэ хүний оронд миний ээж байсан бол... хэмээн бодон нулимсаа арчиж байлаа.
Ямартаа ч эмнэлэгт өнгөрүүлэх энэ хэдэн хоногт өвчин зовлонг дааж яваа хүн хичнээн ихийг, бие нь үхлийн ирмэгт ирчихээд сэтгэл нь үхлээс зугтааж яваа хүн ямар олныг, сэтгэлийн тэнхээгээр, итгэлийн хүчээр л хүн босч ирдгийг, хоёр хөл хоёулаа зэрэг хөдлөөд алхана гэдэг шиг жаргал байхгүй, түүнээс илүү бурхнаас орчлонгоос хүсэх юм үгүй юм гэдгийг мэдэрч сууна.
Намар гэдэг... гадаа гармаар, цонхоор хаяа хаяахан сэвэлзэн үлээх салхийг бүүр дэргэдээс нь үнэртмээр... болж өгвөл дотор нь ороод бүүвэйлүүлчихмээр, намрын дунд сарын арван тавны цагаан шөнө голын эрэг дээр очиж суугаад усны урсгал чагнан модны навчис үнэртэнгээ амандаа дуу аялмаар... зүгээр л энэ бүхнийг мэдрэхийн төлөөнөө амьд явмаар, амьдрал дотроос амьд байхын, амьдрахын амтыг амсмаар... дэндүү сайхан орчлонгийн дэндүү сайхныг энэ л намраас авмаар санагдах чинь юуных вэ?

Зуны амралтыг...

2010-08-26T17:38:00.012+09:00

Найман сар дуусах дөхөж байгаа ч Солонгосын халуун дуусах шинжгүй, хөдөлсөн ч хөлс, хөдлөөгүй байхад ч хөлс... Халууны амралтаар заавал явна даа хэмээн хичнээн хоногын өмнөөс бэлдэж байснаараа waterpark явж хоёр хоног амарлаа. Машиныхаа Navigation-ыг буруу хайлгачихаад замдаа хоёр удаа төөрснийг эс тооцвол Тэжоноос гараад Нажү хэмээх хотруу хурдны замаар дөрвөн цаг орчим давхиад зорьсон газраа очлоо.

Усан дунд орохоороо хүн ядрахаа мэдэхээ больчихдог юм шиг байналээ. Өдөржин тоглосон ч ер ядраагүй шүү харин дараа өдөр нь хамаг бие булраад өвчин болоод хөдлөхөд хэцүү байсан. Ямар ч хөдөлгөөнгүй байхаар хүний бие тийм болдог болтой.
Хиймэл давалгаатай тул яг давалгаа ирсэн үедээ үнэхээр аймаар юм байналээ.

Бас их ус дээрээс асгарахаар толгой хүзүү рүү нэг хүнд юмаар цохиод авах шиг л мэдрэмж ккк
Энэ гулсуураар түрүүлгээ харж хэвтээд элгээрээ гулгагахаар яах ийхийн зуургүй л нүүрлүү ус цацраад нэг мэдэхэд доор ирчихсэн байсан. Дахин дахин гулгамаар гоё юм байналээ.
Харин энэ хамгийн эвгүй хэцүү нь... эгц өндөр болохоор хоёр тийшээ өгсөөд унахаар дотор муухайрдаг юм байнадээ нүдээ тас анисан. ккк
Энэ гулгаж унаж байгаа ч гэсэн бас эвгүй. Racing slide нь завьтай, завьгүй хоёр янзаар гулгаж болдог юм байналээ.

За нэг иймэрхүү... Гэдэс өлсвөл тэнд нь фастфүүд-үүдээс хоол идчихнэ, бас саун, шүршүүр болон бүх юм нь бэлэн . Жинхэнэ усан дотор л байж баймаар халуунд энд ирж өдөр өнгөрөөхөд сайхан амралт л байлаа. Орох эрх нь нэг хүний 65 мянган вон бөгөөд дотроо ороод тус бүрнээ өөртөө таарсан үнэлгээтэй юм байналээ.

Тэр хүн...

2010-08-18T14:40:00.003+09:00

И Син Чоль - Тэр хүн

Үе үе үнэртэй байр

2010-08-13T16:06:00.006+09:00

Удаж удаж эвгүй гарчигтай пост бичих нээ... Учир нь шинэ байранд нүүж ирээд сар илүү л болж байгаа юм л даа. Хоёр жил гаран амьдарч бараг л төрсөн гэр шигээ дассан гэрээсээ нэгт ажилтайгаа ойртох хоёрт мөнгө хэмнэх гэсэн зайлшгүй шаардлагаар нүүхээс аргагүй болоод хотын төврүү ажилтай ойр хямдавтар нэг өрөө хөлсөлсөн юм. Дургүйд хүчгүй гэдэг болоод ч тэрүү бага зэрэг үнэтэй хуучин байрнаасаа хагацах гэж уйлахаас наахнуур л юм болов. Хуучин байр маань хотын төвөөс тав зургаахан километр зайтай наддаа л томдсон нэг өрөө, дээрээс нь уужим урт luxury гал зуух, угаалгын өрөө, balcony гээд ядарсан надад хирдээ л ахадсан байр байжээ. Хамгийн гол нь дөнгөж шинээр бариад хамгийн түрүүний эзэн нь байсан болоод ч тэрүү тэр байрандаа тун ч их хайртай байсан юм.

Сөүл мэтийн томоохон хотуудаар бидний хувьд байр хөлслөн амьдрахад байрны мөнгөндөө сард олдог хэдийнхээ бараг 50%-ийг нь тавиад туух нь энүүхэнд... дээрээс нь хоол идмээр, хувцас өмсмөөр, Монгол явуулмаар... хадгаламжиндаа нойл воны үлдэгдэлтэй явах, зарим сард бүр хасах үлдэгдэл заах нь ч бий. Миний амьдардаг хотод хотын төврүү нэг өрөө байранд 2саяаас 5 саяын барьцаа өгч дээрээс нь сар бүр 350-450 мянган воны хөлс төлж амьдарна. Хотын зах хэсэгрүү хашаа байшинтай айлын хоёр давхарт юмуу дээврийн давхарт бол арай хямдавтар 1 саяаас 2 саяын барьцаанд 200-250 мянган вон, харин гаднаа жорлонтой нэг давхар хуучны шавар амбаарархуу юмуу эсвэл подвальд 100-150 мянган вон төлөх жишээтэй. Солонгост ажил хийж мөнгө хураадаг монголчуудын дийлэнх нь мөнгө хэмнэхийн эрхэнд дээрх гаднаа нойлтой шавар тагзанд эсвэл чийгтэй подвальд амьдрана. Тэгсний хүчинд л эндхийн хэрэглээнээсээ илүү гарган таван төгрөг хурааж Монголруу өрөндөө эсвэл гэр бүлдээ явуулж чадна. Байнга чийгтэй, байгалийн гэрэл тусдаггүй газар доогуурх подвальд унтах нь тэдний эрүүл мэндэд хэрхэн өдрөөс өдөрт үл мэдэгдэхүйцээр нөлөөлсөөр байгааг хэн ч үл анзаарна... Өнөөдөр 100 мянган вон хэмнэж чадаж л байвал маргааш хэрхэхийг ч тооцохгүй амьдрана. Дээрээс нь Солонгост сүүлийн жил гаруй эдийн засгийн хямралтай, долларын үнэ тэнгэрт хадаж, будаа, ногоо, хүнсний бүтээгдэхүүний үнэ нэг жилийн өмнөхтэй харьцуулахын аргагүй хоёр гурав дахин нэмэгдсэн боловч гадаад ажилчдын цалин цагийн 3100 төгрөг хэвээрээ... Гэвч Солонгосруу урсах Монголчуудын цуваа цөөрөх биш улам л ихэссээр... Эрүүл мэндээ, залуу насаа, гэр бүлээ золин байж олсон хэдэн төгрөгөөрөө буцаагаад эрүүл мэндээ, залуу насаа, гэр бүлээ худалдаад авч чадахсан билүү дээ.

Үе үехэн үнэртэй байр гэж гарчиг өгснөө мартаад яриа хадуураад амьдарч буй байрныхаа тухай бичих гэснээ өөр сэдэврүү хазайгаад явчихлаа. Гэхдээ л энд байр ярихаар, амьдрал ярихаар яахын аргагүй энд амьдарч буй Монголчуудын жинхэнэ амьдралын тухай ярихаас аргагүй болох юмаа. Миний хувьд Солонгост дөрөвдэх жилийн нүүрийг үзэж байгаа ч цамаан зангийнх биздээ одоохондоо подвалийн өрөө эсвэл гаднаа нойлтой хуучны байранд орчихoлгүй шиг л амьдрахыг хичээх юм. Тэгж цамаан загнасныхаа төлөөсөнд мөнгө гэдгийг дансандаа сая саяаар нь хурааж үзээгүй л явна... Харин саяхан нүүж ирсэн байрнаас маань үе үехэн сонин эвгүй үнэр үнэртээд... цонхоор үнэртээд байдаг юмуу... таван давхар байрны дөрвөн давхарт жижгэвтэр нэг өрөө. Өдөр ч тэр шөнө ч тэр их эвгүй үнэр байсгээд сэн сэнхийтэл үнэртэх юм... ядаж байхад миний үнэрлэх мэдрэмж бусдынхаас илүү хөгжсөн юм шиг байгаан... хэн нэгэн дэргэд ирээд гэдэснийхээ хийг гаргачихаад яваад өглөө л гэж бодмоор... Hэгэнт жилийн гэрээ хийгээд хоёр сая воны барьцаа өгчихсөн болохоор гарах арга байдаггүй. Өрөөндөө үнэртүүлэгч цацахаар сүүлдээ аль нь ч аль үнэр юм мэдэхээ байтал толгой эргэчих юм. Солонгос улс ер нь их үнэртэй чийг ихтэйн дээрээс нь газар доогуурх бохирын шугам нь замын хажуугын борооны ус ордог төмөр хаалтуудаараа бараг ил харагдаж байдаг, замын хажуугаар ч тэр ер нь хаа л бол хаа тааралдах борооны ус урсдаг төмөрнөөс бохирын үнэр хамар сэтлэм үнэртдэг юм. Анх Солонгост ирсэн өдрөө Инчоны нисэх буудлаас метро олох гэж зам мэдэхгүй төөрөөд загасны захны дэргэдүүр их удаан алхсандаа ч тэрүү "яасан өмхий газар вэ" л гэсэн хамгийн анхны сэтгэгдэл төрж байж билээ. Харин гэр дотор хүртэл үнэртэх нь гайгүй л байдаг шиг санагдах юм... ямартаа ч шинэ байрандаа дасахгүй байгааг хэлэх үү... эвгүй үнэр нь битгий үнэртээсэй гэтэл л тэгэхээс тэгэх шиг үүнийг бичих гэж гучин минут суухад гурван удаа үнэртэв......

Амьд явахад улсын наадам үзнэ...

2010-07-09T20:45:00.003+09:00

Сумын наадмын дэвжээг өдөржин тойрох морьтноос
Суран жолоо атгасан өнгийн цэцэг ургаа юу... хэмээн Д.Пүрэвдорж найрагч тэртээ гучаад жилийн өмнө шашир цацагт асар нь дэрвэж сайн морь сайхан хүүхнээр гоёдог сумын наадмын сайхныг их энгийн хирнээ яг л тэр хэвээр нь нүднээ дурайтал нь бичжээ. Нээрэн л наадмын сураг өдөр ирэх тутам ойртон авга нагац ах нар морьдоо уяж, хананд өлгөсөн хөхүүртэй айрагны шуугих нь ихсэж, “хавийн уран эгч нар” ураа гарган дээл шаглахад яагаад ч юм сэтгэл тогтож өгөхгүй яаж ийгээд ч болсон сумын наадамд явахсан гэж өдрийн бодол шөнийн зүүд болдог байсан арван хэдхэн нас минь... Жил бүрийн наадам сумын төвийн стадионд болдог байж билээ... арван гурав дөрвөн наснаас өмнө зун нь зусланд гардаггүй сумын төвдөө байдаг байсан болохоор ээж аавын бэлдэж өгсөн дэгжин палажыг өмсөөд л наадмын талбайгаар өдөржин хэсэж, ундаа, хуушуур амттан шимттэн юу л байна эргүүлдэг байж. Харин арай томхон болсон хойно зун нь хөдөө зусланд гардаг болсноос хойш наадам болох бүрийд наадам явахсан гэхээс тэсч байхын аргагүй болдогсон. Холоос болохоор айл саахалтын наадамчид бүгд мориор наадамдаа явна... намайг наадамд явахыг ээж аавын хэн ч зөвшөөрөхгүй тул өмсөөд явах шинэ дээл, гуталгүй ч гэлээ дотроо хэнд ч хэлэлгүй унаж явах морио бэлддэг байж билээ... Тэр үед надад гэсэн торгон дээл, савхин гутал байсансан бол би үүрээр нуугдаж оргоод ч болсон явах л байсан байх даа. Наадамд морьтой явж байгаа болохоор монгол хувцас л өмсөх ёстой гэж боддог байж гэтэл сумын төвийн хүүхэд надад хаанаас тэр дээл гутал нь байх билээ. Арван таван насны зун юм уу даа нэг зун бүүр хэдэн өдрийн өмнөөс ээж ааваас гуйж уйлж унжиж бөөн юм болж байж наадамчид дагаж шорт, сандаалтай морь унаж явахдаа өмссөн хувцаснаасаа мөн ч их ичиж билээ. Гялгар хар савхин гутал, цэнхэр торгон дээлэн дээр шар дурдан бүс бүслэж улаан тууз толгойдоо уяад Пүрэвдорж гуайн хэлснээр суран жолоо атгасан өнгийн цэцэг болоод сумын наадмын талбайг тойрохсон гэдэг л арван хэдэн насны минь мөрөөдөл байсан юм уу даа.
Нас ахиж томрох тусам хүүхэд насны гэгээн нь бүдгэрч баяраас илүү гуниг нь амьдралд түрж орж ирдэг болоод ч тэр үү завгүй амьдрах тусам наадам гэдэг тэр сайхан зүйл их том байр суурь эзлэхээ болиод бас түүний хажуугаар наадамд явах гэдэг тэр хүслэн маань ч унтарчихсан юм шиг. Хүний нутагт дөрвөн зунтай золгож дөрвөн наадмыг мэдрэлгүй өнгөрөөж... гэсэн ч одоо хир нь наадам дөхөхөөр сэтгэл дотор нэг бяцхан гэрэл сүүмэлзэж юунд ч юм догдолж нутагт минь сайхан байгаа даа... нартай хуртай Монгол наадам минь эхэлж, морьдын тоос тэнгэрт тултал гогцоорч, наадмын зүлэг нов ногооноороо байгаа даа... наадамчид бөхөн дээрээ нэг шуугилдаж, морин дээрээ нэг овоорч, хуушууран дээрээ нэг шавалдаж байгаа даа...
Амьд явбал улсын наадам үзнэ гэж үг байдаг даа... Тэр жил 2006 оны зун ажил дээр гадаадаас зочидтой, тэднийг ийш тийш нь аваачин наадамдуулах гэсээр амарсан ч юмгүй амьсгаа дээхнэтэй явахдаа Төв Цэнгэлдэх Хүрээлэнд орон алдаад чадаагүй билээ. Энгийн үед хэрэг болгож цэнгэлдэхэд орж улсын наадам үзэх биш дээ ажлаар далимдуулан улсын наадмын нээлтийг үзэх боломж гарах нь хэмээн баярлаж шилэн туфль, биеийнхээ галбирыг тодруулсан цагаан саатай дан дээл бэлдээд яг орох гэж байтал наадмын өглөө гадаадын зочдын нэгнийх нь бие идсэн хоолноосоо болж эвгүйрхээд үдээс өмнө нь Баянголын эрүүл мэндийн төв дээр үдээс хойш нь зочид буудалд наадмын өдрийг өнгөрөөж билээ. Гэсэн ч амьд явбал улсын наадам үзнэ дээ гэж итгэсэн хэвээр л... Энэ жил 7 сарын 11 –ны бүтэн сайн өдөр би өглөө 9 цагаас шөнийн 1 цаг хүртэл бүтэн өдөржин ажилтай интернетээр бөхөө үзэж гэртээ хуушуураа ч хийж идэж л чадахгүй нь дээ...

Суарез, би чамд хайртай...

2010-07-09T16:51:00.010+09:00

Хэдэн өдөр ФИФА-аас болж нойргүй... Ялангуяа Суарезээс болоод ч тэрүү Уругвайг гүй мөн их дэмжлээ... "Эх орноо цээжээрээ хаах" гэж эрэлхэг халуун эх оронч залуусд зориулсан гоё үг байдаг билүү, тэрэн шиг Ghana-ын шигшээтэй шөвгийн дөрөвт үлдэх тоглолтон дээр ёстой л эх орноо хөлөөрөө хааж, гараараа хааж, бүх биеээрээ хаасаар өөрөө улаан карт авч тоглолтоос хөөгдсөн хэдий ч багтаа ялалтыг авчирсан Суарезыг ойрхон байсан бол тэвэрч үнсмээр л байлаа. Магадгүй түүний дараагийн Голландуудтай тоглосон тоглолтонд мань хүн тоглосон бол 3:2-оор Уругвайчууд хожигдоо ч билүү... Ингэхэд энэ бүтэн сайны шөнө Уругвай-Германы тоглолтын талаар нөгөө "алдарт" Paul ямар сонголт хийсэн юм бол???
Нээрэн алдарт Paul гэснээс энэ муу Paul наймаалжнаас болоод арван мянган вон алдчихлаа. Зуун мянгаар бариагүй байсан минь л яамай. Германуудыг тийм амархан арчуулчихна гэж хэн мэдлээ... Би бүр зуун мянгаар барья гэж шалаад байсныг яана, харин барьсан хүн маань өөртөө итгэлгүй "би ч Paul-д л итгэсэндээ Испани хожино гэж бодож байна... түүнээс биш ч... " гээд байсан чинь нээрээ тэр наймаалж тийм зөнч гэдэг бас гайхмаар зүйл шүү. ФИФА гэснээс энэ талбайн шүүгч нар нээрээ будлианыг нь хутгаж байнаа. Орсон гоолыг ороогүй болгож, ороогүй гоолыг орсон болгож, алдаа гаргаагүй тамирчныг талбайгаас хөөж, алдаа гаргасан тамирчныг харахгүй өнгөрөөж энэ тэр... тоглож байгаа багуудын байтугай үзэж байгаа дэмжигчид бидний хүртэл уул цухлыг барж дууслаа. Хөлбөмбөгийн шүүлтэд яах аргагүй шинэ технологи, шинэ аргыг нэн даруй Хөлбөмбөгийн холбооноос шийдвэрлэхгүй бол талбай дээрх гуравхан хүний үзэмжээр шийдээд багуудын хувь заяаг нэгмөсөн эргүүлээд хаячихдаг энэ шүүлт дэлхий нийтээр нэгэн том баяр болгон тоглодог жил ирэх тусам улан хөгжин газар авч байгаа FIFA World Cup-д яахын аргагүй тохирохгүй байнаа гэж....

Тэханмингүг файтин ба The shouts of Reds, Korea

2010-06-15T15:57:00.005+09:00

БНСУ миний хувьд усыг нь ууж ёсыг нь дагаж агаараар нь амьсгалж газар дээр нь гишгин алхаж яваа яахын аргагүй “эцэг орон” минь. Энэ оронд хэдэн жил амьдарсных хүн зон, хэл ус, хот тосгон, уур амьсгал, нийгэм соёл, ёс заншил гээд хүн сурч дасаж болох бүгдтэй нь аль хэдийнэ салахын аргагүй дотносож дасчээ. Тиймдээ ч миний хувьд Хангүг нутаг харь орон шиг санагдахаа ч болиод удаж... Ямартаа л өнгөрсөн зуны Бээжингийн олимпод Солонгосын жүдо бөхийн тамирчин хамгийн анхны алтан медалиа авахад нь дагаж уйлж, Ванкуверийн өвлийн олимпод уран гулгалтын эмэгтэй ганцаарчилсан төрөлд “Мөсөн дээрх хатан хаан” Ким Ёнагийн үзүүлбэр дээр өөрөө уралдаж байгаа мэт л түгшиж хамгийн өндөр оноог зарлахад орилон босч дэвхрэн харайн уйлж хамт ажилладаг Солонгосчууд хүртэл гайхан “Ким Ёна Монгол тамирчин биш, чи яагаад байгаан” хэмээн эгдүүцэж байсансан.

Энэ ертөнцийн хаана нь ч бай Монгол ч бай Солонгос ч бай ялгаагүй нэг л тэнгэр дор ганц гэрэлт шар нар, ганц цэнхэр сарны дор байгаа хүмүүс бид ав адилхан “Дэлхий” гэдэг нэг л гэртэй хүмүүс гэж боддог болохоор минийх чинийх гэсэн аминч үзлээс би холуур байдаг. FIFA 2010 ДАШТ -ний хамгийн анхны ялалтыг Reds буюу Солонгосын хөлбөмбөгчид Европын аварга Грекийг 2:0-оор хожиж баярт мэдээ дуулгалаа. Тоглолтыг эхнээс нь дуустал нүд салгалгүй үзсэн миний харахад хүртэл Улаанууд дэлхийн хатуухан багуудын нэг болох Европын аварга Грекийн багаас хурдаар илт давуу байгаа нь харагдаж байлаа. 2002 онд нутагтаа болсон хөлбөмбөгийн ДАШТ-д гайхалтай сайхан амжилт үзүүлэн шөвгийн дөрөвт үлдэн шуугиулж байсан Солонгосын багийг энэ жил дахин босч ирнэ хэмээн Солонгосчууд бүх л итгэл найдвараа тавин хүлээж байгаа бөгөөд тамирчид ч сэтгэл зүйн болоод багийн бэлтгэл бүрэн ханасан учраас энэ удаад амжилт үзүүлнэ хэмээн амалж байгаа юм. Английн “Манчестер Юнайтед”-д тоглодог Пак Жи Сон ахлагчтай Солонгосын баг юутай ч ийнхүү анхныхаа ялалтыг Грект нэг ч гоол оруулах боломж олголгүйгээр өлхөн байгуулаад маргааш буюу 6.17-нд домогт Марадонaгийн эх нутаг Аргентины багтай тоглохоор тоглолтын хуваарь гараад байгаа билээ. FIFA-ийн хоёр удаагийн аварга, алдарт Марадонaгийн үе залгамжлагчид Нигериагийн багийг 1:0-оор хожоод байгаа юм... аргентинчууд энэ удаад санасныг бодоход сэтгэлд хүрсэн тоглолт үзүүлж чадаагүй мэт санагдснаа нуугаад яахав.

Ямартаа ч маргааш орой Солонгосын Улаанууд Аргенитиныг хожих боломж бас найдвар миний хувьд 60%-аас дээш хувьтай л байна.... Үүнийг маргаашийн тэнгэр мэдэх болов уу... Ойрын үед Солонгос улс улаан өнгөөр амьсгалж байгаа би ч бас юу дутахав маргааш улаан пудволкоо өмсөөд л ажилдаа явна даа.

Fighting Korea!!! Reds Go Go Go!!!

2010.06.16
South korea

Гутрал

2010-06-14T18:28:00.003+09:00

Нээлттэй салхивчны минь цаанаас
Нүсэр тээртэй дуу чимээ
Бөглөрөл, хашгираан, хэн нэгний хараал хэлэх
Бүгдээрээ энэ амьдралын дуу
Яг одоо гадаа цаг хугацаа буцалж байна
Нүүр нь инээсэн
Нүд нь гэрэлгүй сэтгэл нь хоосон хүмүүс
Нэгнийхээ өврийг тэмтчин зүрхийг нь хулгайлна...
Нээрэн энэ ч бас амьдралын үзэгдэл
Бас цаг хугацааны бэлэг
Цонхоо хааж хөшгөө татаад ч
Ай амьдрал минь
Энэ цаг хугацаанаас бидэнд
Юу үлдэнэ вэ???

2010 он
South Korea

Сэрүүн хоносон шөнө буюу би хамгийн азтай хүн

2010-04-23T01:52:00.004+09:00

Шөнийн 1:00 цагаас миний ажил дуусдаг... Ажлаа тараад гэрлүүгээ явахаар такси хүлээж зам дээр нилээн удаан бороонд зогссоны эцэст ашгүй такси ирж гэрлүүгээ явлаа... Өдөр бүр дуудлагын такси дуудахаар километрийн мөнгөн дээрээ дуудлагын үнэ гээд мянган вон /천원/ нэмж нэхээд байдаг болохоор нь 1000 вон хэмнээд сүүлийн үед call taxi дуудахгүй зам дээр гарч такси барьдаг болсон юм. Гэрийнхээ үүдэнд ирээд гэрлүүгээ орох гэтэл хажуу талын хоолны газрын үүдэнд нэг юм нүдэнд тусахаар нь хэрэгт дурлаад очтол бараг шинээрээ шахуу автомат угаалгын машин бороонд цохиулаад байж байх нь тэр... Солонгост ихэнхдээ айлууд шинэ цахилгаан бараа авахаараа хуучнаа гадаа гаргаад хаячихдаг харин монголчууд бид тэрийг нь "цэцэглэж" арай гайгүйг нь эндээ хэрэглэх нь хэрэглэж бас Монгол руу ачуулах нь ачуулдаг билээ. Миний хувьд нэгт өргөөд дийлэхгүй хоёрт хог цуглуулах дургүйдээ тэрүү энд тэндээс нэг их "цэцэг" цуглуулаад байдаггүй болохоор хаяа Монголоос ээж эгч нар утсаар ярихдаа "тэдний хүүхэд тийм угаалгын машин явуулчихаж эдний хүүхэд ийм хөргөгч явуулчихаж" гэж ярихаар нь өөдөөс нь "тэр хогоор яадаг юм дараа шинийг аваад явуулья" гэж худлаа томрохоос цаашгүй амьтан байгаа юм. Гэтэл урд шөнө ямар шунал нь хатгасан юм бүү мэд тэр угаалгын машиныг арай л нус нулимс бүх юмаа гаргахаас наахнуур юм болж байж өргөж чирсээр гэртээ оруулж ирлээ усан борооноор шүү... Өөрөөсөө тийм бяр гарсанд гайхаад байгаа юм. Гэртээ оруулж ирээд хартал нүүрэн дээр нь "Хэрэглэж байгаа тул авч явахгүй байхыг хүсье" гэсэн бичиг наалттай байх нь тэр… Ёстой уйлах ч биш инээх ч биш болдог байна ш тээ харанхуйд бичиг нь сайн харагдахгүй байсан юм. Арай гэж ганц удаа "цэцэглэж" үзэх гэсэн ингэж л таарна, хэрэглэж байгаа юм бол юундаа гаднаа тавьдаг байнаа гэж бодон уур ч хүрэх шиг... бараг л эцсийн хүчээ шавхан байж буцааж гаргаж байсан байранд нь тавьчихаад орж ирээд аяга үзэмний шүүс уугаад нэгэнт нойр хүрэхээ больсон тул телевизийн суваг эргүүлтэл эдний National Television /국회 방송/ -аар Монгол маань гарч байгаатай таарчихлаа. Солонгосын залуухан кино жүжигчин бүсгүй И Бу Ён /Lee Bo Young/ Unicef-ийн элчээр Монголд очин 4 хүүхэдтэй ядуу бүсгүйн гэрт нь туслан 14 хоног хамт амьдран хүүхдүүдэд нь дулаан хувцас дулаалгатай гэр авч өгөөд ирсэн тухай нэвтрүүлэг юм байна.
Миний харснаар Баянхошууны Хөтөл юмуу эсвэл Зурагтын эцэс хавьцаа болтой оршуулгын газартай яг зэрэгцээд гэр нь байх бөгөөд хүүхдүүд нь оршуулгын чулуунуудын яг хажуугаар нь тоглолдоод л гүйх юм. 32хон настай хирнээ 4 хүүхдийн ээж тэр монгол бүсгүйг надаас 3, 4-хон насаар эгч гэж бодохоор итгэмгүй... Тэр айлын амьдарч буй гэр орныг нь, өрөвдмөөр халтар хүүхдүүдийг нь харсан чинь нутгаа их санасандаа ч тэрүү нулимс гарлаа. Тэр аяараа утаандаа харанхуйлж нүүгэлтсэн Улаанбаатарын гэр хорооллыг алсаас татаж харуулсан зураглалыг хараад ичиж нэрэлхэхээсээ илүү сэтгэл өвдлөө. Үнэхээр юу гэж хэлэхийн аргагүй нэг юм цээжинд зангирч ирээд хоолой хавьд тээглэчихлээ. Эх орон минь...
Зөвхөн ганц тэднийх ч биш тэр нүүгэлтэж харанхуйлсан гэр хорооллын ихэнхи айлуудад орвол яг дээрх айлтай адилхан дүр зураг өөдөөс угтана гэхээр л.... дээрээс нь нэмээд энэ өвлийн зуданд хамаг малаа дуусгасан хөдөөнийхөн бүгд хар бор гэрээ чирээд энэ зун хотруу орж ирнэ... дахиад энэ айл шиг хэдэн мянган айлын тоо нэмэгдэнэ гэхээр л.... сэтгэл яасан их өвдөнө. Жүжигчин бүсгүй дээрх айлд “Хамгийн дулаахан өвлийг бэлэглэлээ” гэж нэвтрүүлгээ нэрлэсэн байв… Үнэхээр л 4 бяцхан амьтан ээжтэйгээ өвлийн хэдэн сар дулаахан гэрт дулаахан хувцастай хэд хоногтоо л идэх хоолтой хоцорсон. Харин И Бу Ён-ыг буцснаас хойш тэд яах вэ... байнга өгөөд байх хэн байх билээ...Хүүхдүүд нь том болсныг нь гараад телевизын мэдээ зарж, гутал ч болсон тослоод өдрийнхөө хоолны мөнгийг ол гээд "хөөгөөд" гаргахсан ч 10 ч хүрээгүй насны энэ нялх амьтдыг яалтай ч билээ. Тэдний буруу биш шүү дээ... Нэг ой ч хүрээгүй хүүхдээ орхиод хаана очиж ямар ажлаа хийж мөнгө ол гэж энэ ээжид хэлэхсэн билээ дээ. Монголын амьдралаас тэгж их хөндийрчихсөн хүн гэдгээ би мэдсэнгүй... Тийм амьдралтай хүмүүс байдгийг хараад цочсон шүү. Та бүхэн ч гэсэн тэр айлын доторх амьдрал, идэж буй “юм”, өмсөж буй хувцас, байгаа байдлыг харсан бол үнэхээр над шиг цочирдох байсан байх... Үнэхээр ард түмний дийлэнхийнх нь амьдралын үнэн бодит царайг бид мэддэггүй юм байна. Энэ айлын ард бас ийм адилхан хичнээн мянган айл байгаа шүү дээ. Сэтгэл өвдөхөөс өөр юу ч хийж чадахгүйдээ хичнээн бухимдана.

Энэ нэвтрүүлэг бараг шөнө дунд хүртэл яваад дууслаа. Нэгэнт нойр гэдэг юм хаашаа ч юм хийсэн одсон болохоор дахиад л сувгаа эргүүллээ. Эдний КBS1 телевизээр Human Theater буюу /인간극장/ хэмээх жинхэнэ амьдралаас сэдэвлэж хийдэг documentary series – манайхаар бол баримтат кинотой төстэй нэвтрүүлэг байдаг юм. Тэр нэвтрүүлэг гарч байгаатай таарав. Эхнэр нь өөр хүнтэй явалдаад хамаг юмыг нь хамж аваад орхиод явах мөрөөрөө явахгүй нөхрийнхөө нэрээр мөнгө хүүлэгчдээс /사채 업체/ хичнээн саяын зээл аваад явчихсан нэгэн залуугын тухай гарч байна. Солонгосын мөнгө хүүлэгчид буюу өндөр хүүтэй мөнгө зээлдэгчид бараг л мафи гэхэд болно л доо. Эдэнд өр тавьсан хүмүүс хүүнийх нь өндрөөс болоод төлж чадаагүй нь олон байх ба төлж чадаагүй хүн амьд гарах найдвар тун бага. Гэтэл дээрх залуу хаяад явсан эхнэрийнхээ тавьсан өрийг дарах гэж үхэхээс наахнуур зүтгэж байгаад ходоодны хорт хавдар тусчихаж... Бурхан хүнийг нэг мартхаараа эргэж харахаа бүүр мартчихдаг болтой. Юу юу ч үгүй эхнэр ч үгүй мөнгө ч үгүй орох орон ч үгүй мөрөндөө тохох хувцасгүй биендээ өвчнөөс өөр юу ч үгүй тэр залуугийн нулимс нүдэндээ багтахгүй асгарах юм. Эр хүнээс тэгж их нулимс гардгийг урд шөнө л харлаа.
Орчлон дээр зовж шаналсан хүмүүс яасан их юм бэ? Бидний мэдэхгүй бидний төсөөлөлд ч байхгүй хэцүү амьдралыг туулж яваа хүмүүс ямар олон юм бэ? Харин бид дээрх Монгол бүсгүйн дөрвөн хүүхдийн дэргэд өлслөө гэж хэлэх эрхгүй энэ хорт хавдартай солонгос залуугын дэргэд уйлах эрхгүй юм байна. Би л лав тэднийг бодохноо жаргаж яваа хүн юм байна … Түрийвчиндээ мөнгөтэй хирнээ дуудлагын таксины мянган вон хэмнээд харанхуй шөнө гудамжинд ганцаараа зогссон өөрийгөө хохь нь хэмээн бодож гэртээ угаалгын машинтай хирнээ бусдын үүдэн дээрх угаалгын машинд шунасан шуналаасаа ичиж сууна. Шөнө нэгэнт унтаагүй тул өглөө босоод майлээ шалгатал мессенжирт нэг танил маань дараах зурвасыг үлдээжээ.
“Хэрвээ та мөрөндөө тохох хувцастай байгаа бол дэлхийн бүх хүний 75 хувиас баян. Ээж тань эсэн мэнд, эрүүл саруул байгаа бол та хамгийн азтай хүн. Харин та үүнийг уншаад баярлаж байгаа бол бичиг үсэггүй 2 миллиард хүнээс азтай юм. Тиймээс одоо байгаа зүйлдээ бүү гутарч амьдраарай” гэсэн байв.

Ингээд л би энэ тэмдэглэлээ бичлээ. Бас хаанаас ч билээ сонссон нэг хуучны хэллэг санаанд орж байна. "Хөлгүй хүнтэй танилцах хүртлээ хуучин муу гуталтай явж байна гэж үргэлж сэтгэлээр унадаг байлаа..." гэж.
Тиймээ бид хамгийн азтай нь юм байна одоо байгаадаа сэтгэл хангалуун амьдаръя.

Хүлээлт -2

2010-04-01T15:04:00.003+09:00

Зүрхнээсээ
Зүс бүрийн шувууд
Хийсгэн
Зүг бүрт
Илгээв
Зүүрмэглээд цочин сэртэл
Зуун шувуу
Зуун зүгээс ирж
Зүрхийг минь хучжээ.
Би чамайг
Зуун жил хүлээхээр
Шийдэв

Хүлээлт - 1

2010-04-01T15:02:00.002+09:00

Асгараад л…. энэ бороо дуусна
Амьдрал уу?
Амьдрал ч бас
Ав адилхан асгараад л дуусна
Цус минь энэ бороо шиг шуугивч
Цаг нь ирэхэд бас л дуусна
Ай даа…
Амьдралаас давж амьдрах минь
Юунд хэрэгтэй …
Амьсгал минь зогсох хүртэл
Чамайг би хүлээх
Үнэндээ энэ л амьдралын утга

비라도 오면 ...

2010-03-23T18:48:00.004+09:00

비라도 오면 내 마음 씻길까...
세상에 찌들어 더럽혀진 내 마음
비라도 오면 씻길까...
세상사에 상처 받고 멍든 내 마음
비라도 오면 씻길까....
사랑에 울고 이별에 아파하던 내 마음
비라도 오면 씻길까...

비라도 오면 우산 없이
그냥 흠뻑 적시고 길을 거닐고 싶다
빗소리에 내 마음을 맡긴체 다 잊고
그냥 흠뻑 젖고 싶다
빗길 따라 그 어느 곳이든
발길 닿는 그 곳으로 가고 싶다
빗길 따라 걷다 보면
사랑하는 사람 있는 곳으로 가지 않을까....

.......

2010-03-16T19:39:00.005+09:00

Ай...
Яасан өчүүхэн юм бэ би бас бид
Хармаар юм юу ч үгүй энэ амьдралаас
Харах нь хичнээн их юм бэ
Нүдээ аниад
Таг дүлий эсвэл сохор байхгүй дээ
Зүрх баярлах л байсан даа
Халширмаар халирмаар та нартай
Харц тулгарахгүй гэж
Хичнээн ч их хичээв дээ
Өндрөөс үсэрчихмээр
Өөрөөсөө явчихмаар
Өвдөлт иймсэн билүү
Өр зүрх рүү минь...
Ай...
Яасан өчүүхэн юм бэ би бас бид

Зүрх тэмтрэгч чамд

2010-03-12T22:50:00.005+09:00

Солонгос улсаас дэлхий дахинд цацагдаж буй Монголчуудын онлайн радиод нэвтрүүлэг хөтлөн ажиллаж байгаа би хайрын тухай нэгэн захидал бичин түүгээрээ сэдэвлэн нэгэн нэвтрүүлгийн зохиомж бичснээ блогтоо оруулчихъя.

ХАЙР- гэдэг энэ богинохон үгийг, зөвхөн хэлэхэд л сэтгэл яагаад ч юм өөрийн эрхгүй гэв гэгээн бас тунгалаг болж хайр гэдэг энэ мэдрэмжийг зүрх сэтгэлээрээ мэдрэх хүн хэмээх бурхнаас заяасан хувь заяандаа талархмаар.....?? Хайр чинийхээр юу вэ эсвэл хайрын тухай чиний бодол гэх мэт олон асуулттай би тулгардаг ч яагаад ч юм их агуу юмны тухай үгээр хэлэхэд ч хэцүү байдагтай адилхан хайрын тухай хэн нэгэнд хариулт өгөн ярилцах их хэцүү юм шиг санагдна. Гэсэн ч миний бас таны бид бүгдийн мэдэрсэн хайрын түүх, дурсамж, хайрын эзэн л өөр болохоос хайрын мөн чанар бидний зүрх сэтгэлд ав адилхан нэг л янзаар оршдог гэж бодно. Тиймээ бидний мэдэрсэн амталсан тэр зүрх зүсэн, өр өвтгөж зовоосон бас нөгөө талаасаа биднийг энэ ертөнцийн хамгийн аз жаргалтай хүн болгож¬жаргаасан тэр хайр гэдэг агуу мэдрэмжийн тухай бид дуулахгүй бол сайхан хайр гомдох юм шиг ээ. Орчлонд юунд ч хоригдож дийлддэггүй ганцхан хүчийг би хайр л гэж хэлнэ.
Энэ орой ч бас сонсогч та нартайгаа хайрын тухай ярилцах болсон миний сэтгэл нэг л хүчтэй догдлохын хажуугаар нэг тийм нууцхан хирнээ үл мэдэг гунигт аялгуу зүрхийг минь эзэмдэн ертөнцөд түр үдлээд буцах энэ богинохон хоромд хайр гэдэг энэ нандин мэдрэмжээр намайг хөглөсөн тэр нэгэн хүнийг яагаад ч юм дурсан дурсан сууна.

"....Өчигдөрхөн бороо орсон… үсэн дээр бас уруул дээр минь бороон дуслууд аяархан буусаар харин би тэр их бороон дундуур нэг л замаар зүрхээ чагнан алхаж явсан… өнөөдөр цас орж байна… мөрөн дээр минь, хацар дээр минь, сормуусан дээр минь цас аяархан буусаар харин би энэ их цасыг үүрээд нөгөө л замаараа зүрхээ чагнасаар алхаж явна …
Цаснаар ч тэр борооноор ч тэр чи миний зүрхийг тэмтэрсээр тэгэх бүрт чинь би тэсэлгүй чамруу явсаар бараг гурван жил өнгөрчихөж... дахиад би хичнээн жил чамруу явах юм бол??? Чи миний зүрхийг тэмтрэхээ боливол эсвэл миний зүрх юуг ч мэдрэхгүй болчихвол би чамруу дахиад явахаа болих байх даа... ингэхэд зүрх юуг ч мэдрэхгүй болдог юм болов уу, энийг надаас илүү чи л сайн мэднэ дээ...
Сайн байгааг чинь мэдэж байгаа болохоор сайн байна уу гэж мэнд мэдэж эхэлсэнгүй бас одоо хүртэл би чамайг үгүйлдгийг одоо хүртэл чамайг санахдаа үзгээ бэхэнд дүрдгийг минь чи мэдэхсэн билүү дээ…
Хайрын тухай яагаад ч юм би ярихыг хүсдэггүй… миний мэдэрсэн хайр бусдын ярьдаг шиг, ном зохиолд гардаг шиг тийм их дүрэлзэж дэвэрсэн шатсан гоё хайраас тэс өөр болоод... ядаж хамтдаа өнгөрүүлсэн ганц өдрийн дурсамжгүй болохоор тэгдэг юм болов уу... Хайрын тухай зөндөө их бичдэг мөртлөө би хайрын тухай хэнтэй ч ярьсангүй. Чи бид хоёрын сэтгэл нэгэн цэг дээр давхцдаг байсан тэр богинохон хугацаанд ч би чамд хайрын тухай ярьсан бил үү? Одоо санахнээ хайрын тухай гоё гялгар үгийг чамд хэлж байгаагүй юм байна аа харин чи намайг “хайр” гэж дууддаг байсныг, “намайг санаж байна уу” гэж асуухад чинь санасан хирнээ “санаагүй” гэж хариулдаг байсан минь л санагдана. Чи бид хоёр ядаж ганц ч удаа бие биесээ хараагүй хирнээ, ганц ч удаа харц харцаа ширтэж, гар гараа атгаж байгаад хайрын тухай яриагүй мөртлөө яагаад бид хоёрын сэтгэл бие биедээ тийм амархан ууссаныг би мэднэ ээ харин тэр цагаас хойш би хайрын тухай бодох бүр яагаад өр зуран ганцхан чамайг дурсдагыг зүрхний минь ширхэг бүхэн надаас одоо хүртэл яагаад зөвхөн чамайг нэхдэгийг чи мэдэхсэн бил үү? Амьдралаас олон амт амталж үзээд хэрийн юманд сэтгэл хөдлөхөө больчихсон энэ насанд итгэхэд бэрх ч гэсэн тийм гэнэнээр яг л хүүхэд шиг итгэж, хүүхэд шиг догдолж, хүүхэд шиг баярласан тийм гэрэлтэй мэдрэмж анх удаа мэдэрсэн минь чи байсан юм шүү. Гуниг ганцаардлыг ханатлаа амсч бас залхсан миний амьдралд чи огт санамсаргүйгээр чиний хэлээр яг л учрал шиг орж ирчихээд зүрхэн дээр минь чив чимээгүйгээр “-гуниг ганцаардлыг таньсандаа чи бид хоёр ойртсон юм шүү” гэж шивнэчихээд буцаад явчихснаас чинь хойш гайхалтай нь миний зүрх ер ганцаардахаа больчихсон юм шиг санагддаг шүү. Бусадтай адилхан гар гараасаа хөтлөлцөн хамтдаа алхсан, хамтдаа өнгөрүүлсэн нэг ч өдрийн дурсамж чи бид хоёрт алгаа…. би харамсдаггүй ээ чамтай анх и-мэйлээр танилцсан, зөн шиг бие биедээ тэмүүлсэн тэр богинохон мөч бас түүнээс хойш нэг ч удаа уулзаж чадаагүй өнгөрүүлсэн гурван жилийн хугацаанд чи миний сэтгэлээс хол нэг ч өдөр байгаагүй болохоор зүрх минь ямагт чамаар дүүрэн – дурсамжны ч хэрэггүй юм уу даа...
Хайртай хүмүүс хамт байх гэж тэмүүлдэг, хамт байх гэж хүсдэг бол надад чамайг хайрласан минь, хайр гэдэг тэр мэдрэмжийг надад мэдрүүлсэн чинь л дэндүү хангалттай. Амьдрал зурснаараа л болохоос хүссэнээр болох биш дээ… чи бид хоёрт ядаж ганцхан өдөр хамтдаа байх тавилан зураагүй байсан болохоор л чи бид хоёр уулзаж чадаагүй байх… би харуусдаггүй ээ. Харин сэтгэлдээ хэн нэгнийг хайрлах, хэн нэгнийг голоо эгштэл санах, баярлах гуних, уйлах инээхэд хамгийн түрүүнд сэтгэлдээ ханьтай байх, өглөө босоод нар ургахыг харахдаа надтай адилхан энэ нарыг харж байгаа болов уу гэж боддог хүнтэй байх шиг сайхан юм юу байхав дээ. Хайрыг хайрлах л сайхан… чи миний тухай юу ч гэж бодсон одоо хамаагүй ээ харин чамаас үлдсэн бүхэн надад гэгээн байсан болохоор би чамд баярладаг шүү. Магадгүй чамтай учраагүй байсан бол би хайрыг ийм гэгээн гэдгийг бас ийм тэвчээртэй гэдгийг, ийм өгөөмөр гэдгийг бас ийм амгалан гэдгийг мэдэрч чадахгүй байсан байх аа. Чамд эсвэл өөртөө гомдож, цөхөрч, уйлж, уучилж бас харамсаж харуусаж үзсэнгүй ээ… миний энэ орчлонд ирээд анх удаа мэдэрсэн, энэ орчлонгоос яван явтлаа дахиад мэдэрч чадахгүй энэ цорын ганц нандин мэдрэмжний минь дэргэд гомдол, цөхрөл, нулимс, уучлал, харамсал, харуусал аль аль нь харьцуулахын аргагүй өчүүхэн жижигхэн зүйлс байсан юм шүү.
Дахиад чам шиг хүнийг би энэ түмний дундаас олно гэж үү… орчлонд хайрламаар... бүр их хайрламаар хүмүүс олон ч анхны бас сүүлчийн хайр гэж байхгүй миний хувьд чи цорын ганцхан нь байлаа...
Дахиад зуун зуун жил амьдарвал гуниг, шаналал, инээд, нулимс, баяр тайтгарлаа би яг өнөөдрийх шиг зүрхэн дотроо ганцхан чамтай хуваалцаж, хоолойд аргам энэ гашуун амьдралаас авчихмаар нь ганцхан чамайг хайрласан хайр минь л байсан болохоор амьдралын амт, амьдралын утга, амьдралын үнэ цэнийг энэ хайрнаас олж амьдрахыг хичээнээ.
Өчигдөрхөн бороо орж, өнөөдөр цас орлоо… үсэн дээр, мөрөн дээр бас уруул,сормуусан дээр минь бороон дусал, цасан ширхэгүүд аяархан буусаар харин тэр их бороог туучин цасыг үүрээд их л холоос ЧИНИЙ ЗҮГ нэг бүсгүй зүрхээ дагасаар очвол чи намайг таних уу???..."
2010 оны 1 сар БНСУ

Xайр өөрөөсөө асар их сэтгэлийн тэнхээ уучлал өршөөлийг төрүүлдэг ажээ. Гэтэл бид хайрыг энэ хэвээр нь энэ агуу тэнгэрлиг мөн чанараар нь, гэрэл гэгээтэй тэр л хэвээр нь хадгалан хайрлаж чаддагсан билүү? Хайр өөрөө агуу их хүч гэж би дээр хэлсэн. Харин энэ агуу хүч - бидний өөрсдийн минь зан чанар араншинг яг бодитоор нь яг жинхэнээр нь гаргаж чаддагаараа гайхалтай юм мэдээж хүн бүрийн зан чанар өөр болохоор хайр хэмээх энэ хүчийг зарим нь буруугаар ашиглан өөрийнхөө амьдралдаа төдийгүй өрөөлд ч гэм хор учруулах үйлдэлд хүргэдэг байна. Түүхийн болоод уран зохиолын хуудас сөхөөд үзвэл хайр сэтгэлийнхээ төлөө юуг ч хийхээс буцахгүй болсон олон хүмүүс хүний амь хороож улс үндэстнийг түйвээсэн түүхүүд ч дэндүү олон ажээ. Өнөөгийн бидний залуус ч ялгаагүй хайртай л бол хамт байх ёстой хэмээн зүтгэж уйлж дуулан хэн нэгнээс зүүгдэн өөртөө болон өрөөлд зовлон учруулж эцэстээ амиа хорлох эсвэл хайртай хүнээ хөнөөх зэрэг аймшигт үйлдлийг хүртэл хийх нь энүүхэнд болж.
Өнөөгийн залуус бид тийм үнэнч ариун хайрыг бүтээх ёстой болохоос хайрынхаа төлөө л бол юу ч хийсэн хамаагүй хэмээн хар мөртэй харалган үйлдэл бүү хийгээсэй мөн хайр дурлал хэмээх энэ нандин зүйлийг өнгө мөнгөтэй бүү хольж хутгаасай гэж хүснэ.... хүн төрөлхтөн бид энэ гайхамшигт тэнгэрлиг мэдрэмжийг мэдэрсэн нь л дэндүү сайхан нь юм шүү магадгүй ертөнцийг минь аврах хамгийн гэрэл гэгээтэй зөв зам хүнлэг чанар – хайр сэтгэл юм шүү.
Энэ нэвтрүүлгийг бэлдэгч бидний гол санаа нь хайр гэдэг тэр тэнгэрлиг сайхан мэдрэмжийг зөвхөн сайхнаар нь бидний амьдралд хамгийн их гэрэл гэгээ өгөх тэр эерэг сайхан чанараар нь хадгалж явахсан гэдгийг сонсогч та бүхэндээ хүргэхээр зорьсон билээ.

Зөвхөн гуниг л байдаг

2010-02-24T22:38:00.003+09:00

Зүүд рүүгээ би гунигын шатны гишгүүр дамжин
Зөөлхөн алхалсаар чимээгүйхэн ороход
Тэнд амьдралаас ангид амьдрал
Огт танихгүй намайг
Танимгайрхан угтдаг ч
Харц нь яг л чиний минь нүд шиг
Гялалзсан гунигтай
Хавар нь яг л намар шиг
Шав шаргал өнгөтэй
Хүсэл ч үгүй мөрөөдөл ч үгүй
Хүрэх хязгаар тийм гүн
Цаг хугацаа тэнд чив чимээгүй бас хөдөлгөөнгүй
Цагийн зүү нэг л цэг дээр...
Навч бороо нулимс илүүдсэн
Над шиг ийм гэнэн сэтгэлтний
Зүрхнээс юүлсэн гуниг л энд
Зуун өнгөрсөн ч амьд хэвээрээ
Зүүдрүүгээ би гунигын шатны гишгүүр дамжин
Зөөлөн алхалсаар чимээгүйхэн ороход
Зураг мэт өөдөөс инээмсэглэн угтдаг нь
Зөвхөн миний гуниг л байдаг
Зөвхөн миний гуниг л....

Түүхэнд ховорхон барилдаан

2010-02-13T23:53:00.005+09:00

“Тийн урвагч” хэмээх 17-р жарны төмөр Цагаан бар жилийн хаврын тэргүүн сарын сар шинийн бөхийн барилдаанд даян аварга Г.Өсөхбаяр, улсын арслан До.Ганхуяг, улсын арслан Д.Азжаргал, улсын арслан Х.Мөнхбаатар, улсын гарьд П.Сүхбат, улсын гарьд И.Доржсамбуу, улсын гарьд Б.Ганбат, улсын заан Ц.Мягмарсүрэн, улсын заан Ч.Батзориг, улсын заан Д.Бумбаяр, улсын заан М.Баяржавхлан, улсын заан М.Өсөхбаяр нарын ид хав нь тэгширсэн улс, аймаг, цэргийн цолтой хүчит 256 бөх зодоглосноос Архангай аймгийн Хашаат сумын харъяат цэргийн хурц арслан Чимэдрэгзэнгийн Санжаадамба түрүүлж даян аварга Г.Өсөхбаяр үзүүрлснээр Монгол бөхийн түүхэн дэх сар шинийн барилдаанд урьд өмнө байгаагүй ховорхон сайхан барилдаан боллоо. Монгол улс 1963 оноос хойш сар шинийн баярт зориулсан хүчит бөхийн барилдааныг жил бүрийн цагаан сарын битүүний өдөр уламжлал болгон барилдуулан нааддаг сайхан уламжлалтай бөгөөд энэ жилийн сар шинийн барилдаан түүхэнд анх удаа улсын цолгүй бөх түрүүлснээрээ онцлог сайхан боллоо. 1963 оноос хойш улсын аварга, арслан, заан цолтнууд сар шинийн барилдаанд түрүүлж байснаас аймаг цэргийн цолтой нэг ч хүн түрүүлсэн удаа байхгүй билээ. Цагаан сарын барилдааны түүхэнд хамгийн бага цолтой бөх ганцхан удаа түрүүлсэн түүх нь гэвэл 1987 оны сар шинийн барилдаанд улсын аварга О.Балжинням улсын начин цолтойдоо түрүүлсэн байдаг билээ. Харин улсын заан Б.Ганбат болон улсын харцага Ц.Магалжав нар аймгийн арслан цолтойдоо тус тус цагаан сарын барилдаанд үзүүрлэж байсныг бид мэднэ.
Суут хүчтэнүүдийн удам тасрах учиргүй Монгол бөхийн хойморт үе үеийн шижигнэсэн залуу бөхчүүдийн арми хүч түрэн орж ирэн удамт бөхчүүдийнхээ залгамж халааг үргэлжлүүлэн уран мэх хурц ухаанаараа уралдан Монгол түмнийхээ нүд сэтгэлийг баясгасаар байдаг билээ. Яг одоо энэ цаг үе буюу 2010-аад он маань ард түмнийхээ дундаас ааг бяр ид хаваа жинхэнэ багтааж ядан буй олон бахармаар залуу бөхчүүдийг бөөн бөөнөөр нь төрүүлэн өлгийдөн авч буйгаараа Монгол бөхийн түүхэнд маш чухал цаг үе гэдэгтэй хэн ч маргахгүй биз ээ. Тэдгээр залуу бөхчүүдээс нэр дурдвал цэргийн хурц арслан Ч.Санжаадамба цэргийн хурц арслан А.Бямбажав, аймгийн хурц арслан Б.Одгэрэл, аймгийн арслан Ж.Амартүвшин, С.Багахүү, Ч.Эрдэнэчулуун, М.Эрдэнэбат, А.Отгонбаатар, Р.Түвшинбаатар, Ч.Баянмөнх, А.Алтанхуяг, Б.Нэргүй, Ш.Жаргалсайхан, Ж.Чулуунбат, Д.Энхбат нар билээ.
Энэ жилийн түрүү бөх 1985 онд төрсөн Архангай аймгийн Хашаат сумын харъяат Бөхбилэгт дэвжээний бөх цэргийн хурц арслан Чимэдрэгзэнгийн Санжаадамба хэмээх үнэхээр ааг бяр нь тэгширч, од нь гийсэн энэ хийморьтой сайхан залуу өнгөрсөн жилийн улсын хэмжээний том болоод томоохон олон барилдаануудад ихэнхэд нь үзүүр түрүү булаалдсан билээ. Тэрээр өчигдөр буюу 2 сарын 12-нд сар шинийн баярт зориулсан аймаг, цэргийн цолтой бөхчүүдийн барилдаанд цэргийн арслан А.Бямбажаваар найм давж бас л түрүүлсэн юм. Ааг бяр, ид хав, од хийморь, хурц мэх, уран ухаан нь багтаж ядан гялалзаж буй 25-хан настай энэ залуугийн урд өөр олон олон түүхэн барилдаан олон олон наадам олон олон амжилтууд хүлээж байна. Ард түмэн чинь чамд итгэн хүлээж байгаа шүү. Чамд сайн бүхнийг хүсъе.

2010 оны 2 сарын 13-ны 22:00 цаг
БНСУ

Жич: Интернет телевизээр бага зэрэг гацаатай үзээд барилдаан дуусав уу үгүй юу, юу л байна бичих гэж яардаг бивээр яаран сандран нэг цагийн дотор халти мөлт тоймлосон минь энэ. Монголдоо магадгүй бөхийн өргөөнд үзсэн бол илүү дэлгэрэнгүй гоё бичих байсан болов уу. Сар шинэдээ сайхан шинэлээрэй.

Амралтын өдрүүдийг “АВАТАР”-тай

2010-02-08T20:27:00.008+09:00

Ажил амралтаа зөв зохицуулаад өөртөө зав гаргаж чаддагүй би их санамсаргүйгээр өнгөрсөн долоо хоногын амралтын өдрийг туйлын зөв боловсон өнгөрүүлж хавьд шагайгаагүй синема-даа тухлан “Аватар”-дчихлаа шүү. Өнгөрсөн 2009 оны 12 сард нээлтээ хийсэн 20th Century Fox-ийн гайхамшигт бүтээлүүдийн нэг Жеймс Камеруны найруулсан Аватар кино дэлгэцээр гараад багагүй хугацаа өнгөрчихөөд байгаа ч үзэх юмсан гэж бодсоор ажлын заваас болоод амжихгүй байсан юм. Ингээд муу хүн идсэнээ сайн хүн үзснээ гэдэг билүү... сайн хүн болох гээд үзсэн киноныхоо тухай товчхон өгүүлчихъе. Аватар нь компьютер техникийн арга хослуулан хийгдсэн шинжлэх ухаан болон хүний сэтгэхүйн хөгжлийг дээд цэгт нь хүртэл харуулсан зөгнөлт кино юм байна. Киноны үйл явдал 2154 онд Пандорра хэмээх шинэ гариг дээр өрнөх бөгөөд хүн төрөлхтөн энэ шинэ гаригийг нээн тэр гариг дээрх unobtanium хэмээх valuable mineral /үнэт эрдэс/ -ийг олборлох зорилгоор бүхэл бүтэн зэвсэглэсэн уурхайн армийг шинжлэх ухааны туршилтын багийнхний хамт бэлтгэнэ. Пандорра гаригийн агаар хортой хүн төрөлхтөнд таарахгүй тул туршилтын багийнхан тус гаригийн оршин суугчид болох Navi омгийнхонтой адил хүмүүс бүтээн тэднийг жирийн хүн төрөлхтний тархины үйл ажиллагаанд холбон аватар хэмээн нэрлэж туршилтандаа ашиглаж байлаа. Тэдний нэг Jake Sully хэмээх тэргэнцэртэй залуу туршилтаар Пандорра гаригт очин санамсаргүйгээр багийнхнаасаа салж төөрснөөр киноны үйл явдлын зангилаа цаашаа өрнөнө...
Ингээд хүн хүний сэтгэлийн болоод оюуны хараа өөр байдаг болохоор миний ярьснаар энэ киног үзвэл танд их сонирхолгүй болчих болов уу.... та бүхэн өөрсдөө заавал үзээрэй.
Миний хувьд уг киног stereoscopic 3D-ээр үзэж яг л киноны дотор нь Пандорра гариг дээр оччихсон юм шиг амьсгал түгжин амьсгаа ч авч чадахгүй үзэхийн хажуугаар бас дунд нь нулимс дуслуулаад авсан харин кино маань төгсөхдөө хүн төрөлхтний мөнхийн сэдэв "ХАЙР СЭТГЭЛ" ялж дууссанд сэтгэл үнэнхүү хангалуун байв... үүдэнд гарч ирэхдээ би ямар ч хамааралгүй... Хайрлахгүй гэсийм би чамайгаа хэмээн дуу аялсаар гарч ирсэн шүү.

Энэ кино эхнээсээ төгсгөл хүртэл шинжлэх ухааны хөгжлийн туйл, хүний сэтгэхүйн хөгжил, компьютерийн ертөнцийн гайхамшиг гэдгийг үнэнхүү алмайрууллаа. Харин энэ бүхэн хичнээн эцэстээ хүртэл хөгжин хөгжсөн ч магадгүй дэлхийг аврах цорын ганц зам нь хүнлэг зөөлөн сэтгэл, хүн чанар, хайр дурлал л байна гэдэгт би өчүүхэн ч эргэлзэхгүй байна... энэ кино ч бас тэгж хэлж байна. Сүүлийн үеийн гайхамшигт бүтээлүүд хүний сэтгэл рүү илүү өнгийсэн хүний хүн чанарт илүү ойртсон бүтээлүүд гарах болжээ. Ертөнцийн хамгийн сүүлийн чимээ буун дуу биш эхэр татах уйлах нулимсны чимээ л байна гэж хэн бичлээ дээ байз....

Жич: Энэ кино маань 237 сая ам.долларын өртгөөр бүтсэн бөгөөд одоогийн байдлаар $2,204,693,000 долларын ашиг орлого олоод байгаа юм байна.

Надаас чамруу

2010-02-05T15:02:00.004+09:00

Надаас чамруу
Ердөө ганцхан хором
Нүдээ анихад л...
Хөлсний чинь үнэрт
Хорвоо бүдгэрч
Өвчүүн дор чинь
Өөрийгөө гээнэ
Үүний л төлөө
Амьд яваа мэт санагдна
Үүний төлөө
Үхсэн ч яахав ээ

Шүлэг л намайг бичдэг

2010-02-04T19:57:00.008+09:00

Шүлэг битгий бич гэсэн гэв үү...
Та..
Шүлэг бичдэггүй ээ
Би...
Зүрхэнд минь
Алганы хээ шиг нэгэн зураас
Тийм тод тийм гэрэлтэйг
Гэвч
Тэнгэрийн шувууд уйлахад
Тэсэхийн аргагүй чинэрч
Нулимсных нь чимээг
Цээжнийхээ цаанаас
Сонсдогоо
Би бичдэггүй
Зүрхэнд минь
Алганы хээ шиг нэгэн зураас
Тийм тод тийм гэрэлтэйг
Гэвч
Өндөр өндөр модод
Өөрөөс минь дутуугүй шаналдгийг
Хамаг навчсаа гүвчихээд
Харийн хүн шиг ганцаарддагыг
Зүрхний минь зураас л сонсчихоод
Зүрхэн дээр минь
Зурдгийг
Би бичдэггүй
Шувууд уйлдаггүй
Модод ганцаарддаггүй
Ийм төгс орчлонг
Нүдээ анихдаа л олж хардаг ч
Тэндээс хачин дотно амьсгал
Аньсага нэвт үлээдэг ч
Тэнд очихыг хүсдэггүйгээ
Би бас л бичдэггүй
Энэ бүхнийг би бичээгүй
Шүлгийг хэзээ ч би бичдэггүй
Шүлэг л харин намайг бичдэг ээ

2009-12-04T21:21:00.002+09:00

Ай амьдрал минь....

2009-10-14T16:43:00.010+09:00

Завгүй, завгүй бас дахиад л завгүй өдрүүд... ийнхүү завгүй өдрүүд үргэлжилсээр энд хүний нутагт гуравдахь намартайгаа золголоо. Сүүл сүүлдээ байтлаа энэ завгүй өдрүүддээ дасаад бүр хайртай болчихсон ч юм шиг... заримдаа юм бодож шийд гаргахаас халширдаг болчихож. Юуны төлөө энэ завгүй өдрүүдийг өнгөрөөн амьдраад байгаагаа үнэнийг хэлэхэд бодохоос...... за бодоогүй байсан нь дээр дээ... амьдралын төлөө л битгий байгаасай.

Энэ амьдрал их хөгийн бусадтай барьцалдан дээр доороо орон үхэн хатан уралцан улайх цайхдаа тулан хүн чанараа гишгэн нүүрээ ширлэж нүдээ ухахаас наахнуур юм болж байж сайн сайхан амьдардаг юм гэнэ. Гэтэл угтаа тэр сайхан амьдрах гэдэг нь яаж амьдрахыг хэлээд байгааг ч бүү мэд... миний хувьд тэгж "сайхан" амьдрасанд орвол огтоос амьдраагүй байсан минь дээр гэж бодох юм даа ...
Би зүгээр л заримдаа энэ амьдралаас тасраад явчихмаар... зүгээр л энэ хүмүүсээс холдоод явчихмаар... амьдрал гэдэг энэ том тогооноос гараад хаашаа ч юм үсэрчихмээр санагдах үе зөндөө.... би энэ хүмүүстэй огт ижил төсгүй харь гаригаас ирсэн мэт, үг хэл минь ч тэс өөр мэт санагдах....
Тэнэгтээ тэр биз... би хүн бүрийг адилхан зүрх сэтгэлтэй гэдэгт итгэсээр ирсэн, бусдыг өөрөөсөө өөрөөр бодож чаддаггүй юм... хүн бүр өрөвддөг, уйлдаг, уярдаг, надтай адилхан зүрх нь өвддөг, эмзэглэдэг гэж бодож, хамгийн ядуу хамгийн зүдүү хамгийн ганцаардсан хамгийн зовсон нэгэнтэй ойрхон байхсан, өвчинг, зовлонг, ганцаардлыг нь сонсож сэтгэлийг нь ойлгохсон гэсэн зүрх сэтгэлтэй гэдэгт итгэдэг. Гэвч амьдралд энэ итгэл минь хугарах үе зөндөө... бүр дэндүү олон... Хүнд итгэсэндээ гартаа барьсан итгэл ч үгүй юу ч үгүй болтлоо хууртах, /үнэндээ итгэсэн бүхэн минь миний бодсоноос огт өөр байх/ бусдын төлөө өөрийгөө хохироох, өрөөлийг бодсондоо өөрөө хов хоосон хоцрох зэрэг яг л тэнэг хүн шиг алдаанууд гаргаж хүмүүст өрөө өмөртөл гомдож үлдсэн минь даанч олон... гэсэн ч тэр алдаанууддаа би өчүүхэн ч харамсаж үзсэнгүй... харин би чаддагсан бол энэ орчлонгийн хүмүүс бүгд бие биенээ ойлгодог бие биенээ хайрладаг бие биенээ сонсдог тийм цоо шинэ хэл, сэтгэлийг зохиохсон л гэж бодсоор ирсэн... зохиоx юмсан...

Чиний үнэргүй энэ намар

2009-10-05T13:54:00.005+09:00

Тэртээ алсаас салхины хэлт бяцхан шувуухай жиргэн жиргэсээр
Тэнэмэл сэтгэлийг минь ганцхан шаргал навчнаа уяж орхив
Зуун зуунаар задлахгүй гэж өөрөөсөө нуусан эмзэглэл минь
Зуурхан тэр л гэрэлт агшинд догдлон догдлон сэрэв ээ

Зүрхэнд л үүрлэхээс өөр хаашаа ч гарцгүй өвдөлт минь

Зүрхэн хэлбэрт шаргалхан навчны чимээнээр сэмрэн сэрэвч

Алтлаг энэ л навчнаас тэр намрыг олохсон билүү

Навчны шид гэж юусан билээ

Амраг чиний минь үнэрийг авчирч дийлэхсэн билүү

Намрын шид гэж юусан билээ

Ай, ахиад би чамайгаа хүлээгээд ч яах юм билээ

Чиний үнэргүй энэ намраар

South Korea mourns

2009-05-30T00:17:00.006+09:00

Богинохон ч гэсэн энэ амьдралд хүн амьд явахад их юм үзэх аж... итгэшгүй, бүүр итгэмээргүй, итгэхийг хүсмээргүй үйл явдлуудаар амьдрал дүүрэн харин тэднийг бид цаанаасаа бурхны зурсан зураг төөрөг юм уу, хувь тавилан хэмээн хүлээн авахаас аргагүйд хүрдэг. Энэ сарын 23-ний өдөр БНСУ-ын 16 дахь ерөнхийлөгч Но Мү Хён ард түмэндээ “Энэ бол хувь тавилан шүү, хэнийг ч битгий буруутгаарай” гэж захиад итгэхийн аргагүйгээр энэ ертөнцийг орхин одож Солонгос улс ойрын өдрүүдэд тэр чигээрээ гашуудалд автаж байна.

Хэдий эх орон минь биш ч гэсэн энд л амьдарч, агаараар нь амьсгалж, усыг нь ууж яваа эцэг орон минь тул би Солонгос улсад эх орноосоо дутуугүй хайртай билээ тэгээд ч тэрүү итгэхэд бэрх энэ мэдээг сонсоод цочирдож, гайхаж, харамсахын хажуугаар олон зүйлийг дотроо эргэцүүлэн бодсоор одоо хүртэл сэтгэл дотрох эргэлзээ гайхшрал тайлагдаагүй яваа юм. 2003-2008 онд БНСУ-ын ерөнхийлөгч байж, зүгээр нэг ерөнхийлөгч ч биш мундаг чадварлаг жинхэнэ ардчилсан улстөрч, шударга бас зоримог тэмцэгч, ард түмний ерөнхийлөгч байж чадсан тэрээр өнгөрсөн оны сонгуулиар ерөнхийлөгчийн албан тушаалаас бууж тэтгэвэртээ гарсан билээ. Гэтэл бараг хоёрхон сарын өмнөөс түүнийг ерөнхийлөгч байхдаа Солонгосын бизнесменүүдээс их хэмжээний хээл хахууль авсан хэмээх хэрэг гэнэтхэн дэлгэгдэн шалгагдаж эхэлсэн билээ. 6 сая ам.долларын авилгал авсан хэрэг прокуророор шалгагдан эхнэрийн хамт эхний шатанд байцаагдаж байх үест нь албан ёсны мэдээнүүд түүнийг авилгал авсан нь батлагдлаа хэмээн мэдээлж эхэлсэн билээ. Харин хоёрдахь удаагийн байцаалт өгөхөөс яг долоо хоногын өмнө тэрээр өөрийн төрсөн нутаг Бусан дахь гэрийнхээ хойд 30 метр орчим өндөртэй хаднаас нисч амиа хорложээ. Ихэнх Солонгосчуудын адилаар ууланд алхана хэмээн өглөө эрт гэрээсээ гарахдаа тэрээр аль хэдийнэ компьтертээ “Амьдрал үхэл хоёр угтаа аль аль нь байгалийн хэсэг шүү дээ. Битгий их гашуудаарай, хэний ч буруу биш. Энэ бол хувь тавилан шүү. Үнэн хэрэгтээ би энэ сонголтыг их удаан бодсон, би их олон хүнд өртэй үлдлээ, надаас болж олон хүн зовлонд унахыг би цаашдаа харж чадахгүй” хэмээн гэрээслэл болох хэдэн өгүүлбэр бичиж үлдээсэн байжээ.
Солонгосчууд ихэнхдээ өрөнд орох, дампуурах зэрэг мөнгө санхүүгийн холбоотой хүнд асуудалд орох үедээ амиа хорлож хэргээ цагаатгах гэхэд хаашаа юм, ер нь л голдуу амиа хорлох шийдвэрийг гаргадаг нь тухайн хүн нас барсан тохиолдолд өр төлбөрийг нь төрөөс төлж барагдуулдаг хуультай нь холбоотой гэж үздэг. Саяхан л гэхэд нэртэй жүжигчин Ан Же Хуан, Чей Жин Шил хэмээх хоёр залуухан кино од их хэмжээний өртэйгээсээ болж амиа хорлосон билээ.

Ингээд бодохоор 62 настай экс ерөнхийлөгчийн үхлийн шалтгаан нь яах аргагүй 6 сая ам.долларын хэрэг мөн байж таарах нь. Хүн л болсон хойно алдаагүй хүн гэж байдаггүй ажээ. Харин тэрээр ерөнхийлөгчийнхөө хувьд Солонгосын өнөөдрийн хөгжилд хэмжихийн аргагүй их хувь нэмэр оруулсан, ард түмнийхээ хүндэтгэлийг хүлээсэн, зоримог шударга тэгсэн атлаа их энгийн ард түмнийхээ дунд бужигнаж, тэмцэхдээ тэмцэж, уйлахдаа уйлж, дуулахдаа дуулж явсан хийсэн ажилтай, хэлэх үгтэй нүүр бардам ерөнхийлөгч байснийг нь энэ нийгмийнх нь өчүүхэн тасархай болсон би хүртэл баттай мэдэх юм чинь. Ямартаа л өнгөрсөн онд ерөнхийлөгчийн сонгууль болж И Мён Пак улс төрчийг ерөнхийлөгч болоход нь энд амьдардаг бид байтугай Солонгосчууд ч дасч өгөхгүй их л дургүй хүлээж авч, огцруулах эсэргүүцэл жагсаал нэг хэсэгтээ л үргэлжилсэн билээ. Монголчууд бидний хувьд хүртэл өнөөдөр Солонгос улс руу хууль ёсоор, гэрээгээр гарч ажиллаж, улс орон, гэр бүлээ тэжээн тэтгэж, Солонгосын аль ч сургуульд чөлөөтэй ирж суралцах боломжтой болсон зэрэг нь яахын аргагүй Но Мү Хён ерөнхийлөгчийн хувь нэмэр билээ. Ард түмний ерөнхийлөгч түүний энэ харуусам сонголтыг ард түмэн нь одоо хүртэл хүлээн зөвшөөрч чадахгүй “улс төрийн золиос” болсон хэмээн үзэн “Дараа ертөнцөд очоод битгий ерөнхийлөгч болоорой” хэмээн захиж хичнээн сая Солонгосчууд нулимс дуслуулан сүүлчийн замд нь үдлээ.
Харин манайд саяхан ерөнхийлөгчийн сонгууль бөөн дуулиан шуугиантай болж өнгөрсөн, идсэн ууснаараа толгой цохидог, авилгалын загалмайлсан эцэг хэмээн зарлаж зарлачихаад манайхан Н.Энхбаярыг Солонгосын прокурор шиг шударгаар шалгаад авилгалын эцэг мөн бишийг нь тогтоочихож чадахгүй л байгаа биз дээ. Монгол улсад иймэрхүү хэрэгт шүүх, цагдаа, прокурор зэрэг төр засгийн аппаратууд ам нь үдээтэй харин Солонгост ардчилсан нээлттэй ажээ. Шударга авилгалтай тэмцэгч хэмээн хашгирахаараа нэг хашгирсан Ц.Элбэгдорж ч тийм сайндаа, шударгадаа ялсан гэж бодохгүй л байна, Монголын ард түмэн зүгээр л энэ төрөөс, энэ засгаас хэтэрхий их залхаж, хэтэрхий их цөхөрсөндөө энэ бүхнийг өөрчлөх огт өөр “үнэхээр ард түмний ерөнхийлөгч гараад ирээсэй” гэж хүссэндээ Ху намаас өөр сонголтыг энэ удаа хийсэн байх. Н.Энхбаярын ямар ерөнхийлөгч байсныг бид харсан, мэдсэн харин Ц.Элбэгдоржийг би л лав авилгалын хэргээсээ болж амиа хорлосон Солонгосын экс ерөнхийлөгч Но Мү Хён шиг ерөнхийлөгч байж чадна гэдэгт итгэхгүй л байна.

Ном уншмаар байна.

2009-05-09T17:40:00.004+09:00

Надад ном бэлэглэх хэн нэгнийг хүлээгээд л... нэг юмыг бүүр үнэн голоосоо хийхийг хүсдэг нэг тийм мэдрэмж байдаг даа. Яг л тэр агшинд л хиймээр болох бүүр тэвчихгүй байж ядах... хийж байж л санаа амрах... заримдаа бүүр ямар нэг юмыг идмээр болох хүсэл ч бас адилхан... тэрэн шиг ойрд ном "идмээр" болоод удаж байна. Ойрд ааваас ном ирээгүйг хэлэх үү... дурласан таалагдсан номыг би хэд дахин уншдаг юм... хоёр дахь... гурав дахь... дөрөв дэх уншилтаас анхны удаагийнхаас илүү гоё таашаал мэдрэх тусам тэр номонд яг л эр хүнд дурладаг шиг дурлаж орхидог юм. Гэхдээ тэр дурлал өөрөөсөө бас нэг сонин хүсэл төрүүлээд байдаг нь гайхмаар... хэн нэгэнтэй хуваалцмаар... тэр номноос миний авсан таашаал мэдрэмжийг өөр олон олон хүмүүст яг л тэр чигээр нь мэдрүүлмээр... өөр олон олон хүнд уншуулмаар... дурлуулмаар... тэгэхлээр энэ дурлал эр хүнд дурлах дурлалаас өөр байх нь, харамлахгүйгээрээ...

Хамгийн сүүлд уншсан ном бараг 4-5 сарын өмнө байх даа Дармын Батбаяр "Бүтээхүйн зүй тогтол" /урлаг уран зохиолын ерөнхий зүй тогтлын тухай судалгааны ном/, Мишэл Де Монтень "Сонгомол эссенүүд", Б.Шүүдэрцэцэг "Сэтгэлийн Анир", Ц.Бавуудорж "Сарны шүлгүүд", аа бас аръябалын бясалгалын хэдэн номууд.... одоо өөр ном уншмаар байна аа. Хамгийн сүүлд намайг үхтэл дурлуулсан ном бараг жил гарангийн өмнө уншсан Г.Аюурзанын Цуурайнаас төрөгсөд л байлаа. Түүнээс хойш уншсан ямар ч ном түүнийг гүйцсэнгүй.
Би 6 настай сургуульд орсон гэсэн ч түүнээс өмнө аль хэдийнэ уншдаг алдаагүй зөв бичдэг байсан. Тэгэхлээр миний ном уншиж эхэлсэн түүх их эрт... тэр үед унших номууд, уран зохиолын том том туужууд бас түүхэн романуудаар, тэднийг бичдэг зохиолчдоор баян байсан л даа Монгол. Дахиад "Их хувь заяа" шиг, "Тунгалаг тамир" шиг, "Газар шороо" шиг, "Цаг төрийн үймээн" шиг, "Дурлал" шиг "Эр бор харцага" шиг бүүр "Оройгүй сүм" шиг зохиолуудыг бичих авъяастнуудаар, суутнуудаар дутаaгүй байгаасай Монгол.

Сүүлийн үед "Монголын утга зохиолын томчуудыг төдийгүй ард түмнээ "доош нь хийж", сэтгэхүйн хэмээх утга зохиолд огтоос хамааралгүй чиглэл гарган ард түмний тархийг угаагч, Өрнөөс хуулбарлагч, өөрөөсөө бусдыг үл тоомсорлогч" хэмээн хийхийнхээ хэрээр хэлүүлж бас бичүүлж шүүмжлүүлж яваа Г.Аюурзана л залуу үеийнхнээс өнөө Монголд романы төрлөөр ганцаараа бичиж байгаа мэт санагдана. Ямартаа ч Аюурзанаас шүлэг бичихээс нь илүүтэйгээр "Арван зүүдний өр" шиг нь, "Цуурайнаас төрөгсөд" шиг нь уншихад хүртэл авъяас шаардсан гоё романууд олноороо төрөх болтугай. Б.Шүүдэрцэцэгийн хэдэн өгүүллэгийг уншлаа, хүмүүс сүйд болоод байхаар нь.... би номыг хэд хэдэн янзаар уншдаг л даа... цайлж суух зуураа... орон дотроо хэвтээд... ширээний ард суугаад... ихэнхдээ бас 00-д... ямрыг нь тэгж ялгаж уншаад байдгийг өөрөө мэддэггүй ... гэхдээ л орон дотроо хэвтээд уншдаг номоо цай уух зуур, эсвэл хэн нэгэн дэргэд байгаа үед уншиж чаддаггүй юм. Шүүдэрцэцгийн номыг бараг хагас цагийн дотор жимс идэж хүнтэй ярьж суугаад л уншчихлаа... уншихад ямар ч тархи ажиллуулах, анхаарал зориулах шаардлагагүй ажээ. Харин Монтенийг нилээн тархиа зүдрээж байж уншиж дуусгалаа... ийм ном л салахын аргагүй амттай бас ийм номноос л "юм үлддэг" аж...

Тийм нэг салахын аргагүй амттай... хэд хэдэн ном уншсанаас илүү... намайг дурлуулах номыг хэн нэгэн надад бэлэглээсэй ойрын хугацаанд гэсэн....

Ээжийг санаад....

2009-05-04T20:52:00.011+09:00

... Ээжид зодуулж ер үзсэнгүй... үзсэнгүй ч гэж ээж бид хэдийг зодох нь байтугай барагтай ширүүхэн ч гар хүрч байгаагүй юм байна. Өсөж том болох тусмаа бага байхаасаа илүү их зовоож алдаж энэдэн сэтгэлийг нь эмтлэх бүрт ээж минь өнгөн дээрээ загнаж, үглэвч дотроо охиноо өмөөрч суудаг.... өмөөрч суудгийг нь мэддэгтээ ч охин нь өдий хүртэл бие нь томорчихоод ухаан нь "томрохгүй" буруугаар эрхэлсээр яваа биз ээ....

Миний ээж дэндүү зөөлөн хүн. Зөөлөн хүн гэхээр л гаднаа хүн аргадаж, царайчилсан, дуу шуу муутайхан номой нэгнийг хэлдэг гэж би боддоггүй. Ээж минь муухайг нүүрэн дээр нь ширүүхэн хэлж, мууд хатуухан үгийг шулуухан хэлдэг дуу шуутай шударга нэгэн. Гэсэн ч сэтгэл нь ам шигээ сайн мууг ялгаж чаддаггүйг нь бас мэднээ, орсон гарсан амьтан ах дүүс, төрөл садан бүүр огтоос хамаагүй хүмүүст ч хоол цай, ер нь юу байгаагаа л барин сүйд болно, харамлах сэтгэл ээжид минь жаахан ч болов байгаасай гэж заримдаа нүгэл хураан боддогсон. Ээж орчлонгоос нэг их юм хүсдэггүй ч ээжийн нэг хүсэл нь ердөө өгөх юм л байвал хүмүүст өгөөд байх санаатай. Даанч өөрийнх нь дураар тэгж ихээр нь бусдад өгөөд байх юм нь ховорхон тул заримдаа яаж ч чаддаггүй байх гэж би боддогийн. Энэ тал дээр ээж үнэхээр залхмаар уулгамч тул энэ туйлшралыг нь сайных юм уу муугынх юмуу би мэддэггүй. Tаних танихгүй хөдөө гадааны зочин гийчин их ирнэ... ээж хоол цай болно... зочны өрөөнд ч зочин, гал зууханд ч зочин... заримдаа бид залхаж тээршаан их л дургуйцдэг байсан. Одоо бодохнээ хичнээн эмэгтэй хөдөөнөөс ирж амаржихдаа ээжээр минь шөлөө хийлгүүлж, хичнээн хүн хөдөөнөөс ирж эмнэлэгт хэвтэхдээ ээжээр минь хоолоо зөөлгүүлснийг бүү мэдээ. Их л том ухаан суусан хүн болох гэж ээжид хаяахан "харамлаж, нарийлахын ухаан"-ыг цухас цухуйлгахад "Түмэнтэйгээ явсан хүн ер буруудахгүй, олон түмэн, амьтан ах дүүгийн буянаар л өдий дайтай сайн яваа гэж бод, битгий дэмий юм ярь" гэх нь холгүй эсэргүүцнэ. Нээрээ ч өдий наслатал нь хэн нэгэнтэй муудалцаж, муу санаж, муу хэлж, хэн нэгэнд гомдоллож явахыг нь нэг ч удаа харсангүй. Ээж хэзээнээсээ л өөрийнх нь хэлээр "олонтойгоо яваа хүн". Ядарч зүдэрч, өвдсөн зовсон олон хүний дэргэд байж, тус болж явсан болохоор тэр олных нь буян ээжид минь ирнэ гэдэгт өөрөө ч итгэдэг, бид ч бас итгэдэг билээ.

... Бүх л ээжүүдийнх тийм байдаг биз дээ... ээжийн гар их зөөлхөн. Юу ч хийсэндээ тэгдэг байсан юм бүү мэд би ээжээр их "илүүлж, бариулдаг" байлаа. Ээжтэй хүний жаргал тэр юм болов уу, их л эрх бас тэнэг байж.... Хорин хэд насалж тусдаа гартлаа ээжид ганц өглөө босож өгч үзсэнгүй ... өглөө дуудуулж дуудуулж, уурлаж босоод бэлдэж өгснийг нь идэж уугаад л сургуульдаа эсвэл ажилдаа гарна... оройтож ирээд хийж өгсөн хоолыг нь голж идээд л унтаад өгнө... ээж шөнө бүтэн нойртой унтана гэж бараг үгүй. Гал зуухтай ноцолдон бидний сандрааж орхисон хувцас хунар, хоол ундны үлдэгдэл, аяга тавагтай зууралдсаар бараг шөнө дунд л орондоо орно. Тэгэхэд нь ажлаас орж ирэв үү үгүй юу "ядарлаа, нуруу хөшлөө ээж бариад өг" гээд гарыг нь хүртэл амраадаггүй тийм л тэнэг байлаа. Одоо ч тэр хэвээрээ... Ээжийн гар их зөөлхөн болохоор гар хүрч байгаа нь бараг мэдэгдэхгүй чангахан дар гэхээр чанга дарахаар цохилбор нь таарчихвал үхчихдэг гэсэн гээд охиндоо чангахан ч гар хүрч чаддаггүй тийм зөөлөн .... ээж биднийг тэгж л хайрладаг.

...Ээжийгээ зөндөө гомдоосоон... гомдож цөхөрдөг бол цөхөртөл нь гомдоосон. Гэсэн ч "эх хүн үрдээ гомддоггүй юм" гэдэг үгийг хаанаасаа ч юм олоод сонсчихсондоо л сэтгэл амар явдаг тэнэг толгой би... сайн сайхан хүн болох гэж нуугаад ч яахийм билээ. Ээж ааваас хол нэг жил гаруй амьдарлаа... өөрийгөө том хүн болчихсон л гэж бодож байж.... бүүр дараа нь ээж тэр үед гадаа алхаж явахад нүднийх нь өмнө байнга миний царай гарч ирж харагдаад нүдэнд нь нулимс дүүрчихээд урагшаа алхаж чадахгүй байсан гэж хэлэхэд нь өр өмрөх шиг болж гадаа гарч гэрийнхнээсээ нуун нулимс дуусдаг бол дуусахаар болтол уйлсансан. Одоо хүртэл тэр үед ээжийн хэлсэн үгийг, ээжийгээ бодох бүр гол зурж хоолой руу нэг юм огшдог. Ээжийг би баярлуулж байсан юм болов уу... миний муу ээж уг нь жаахаан юманд баярлаж муу хүүхдээ сайн болгож худлаа магтан, хавийн ээжүүдэд хүүхдүүдээрээ бахархан онгирох дуртай. Дунд сургуульд арван жил, их сургуульд дөрвөн жил дараалан онц суран, олимпиадууд, ОЭШБХуралд илтгэлүүд нь түрүүлж, шилдэг оюутнаар шалгарч, сургалтын төлбөрөөс чөлөөлүүлэх тэтгэлэгт хамрагдан, дөрөвдүгээр курсээсээ сургуульдаа багшилж, улаан дипломтой төгссөн л гэж миний ээж охиноороо онгирох дуртай. Ингээд л болоо.... миний ээжийг баярлуулсан гэвэл ердөө л энэ. Дандаа л энийг ярьна.... үнэхээр ээж минь энүүхэнд баярласан бол өөрөөр би ээжийг баярлуулж үзсэнгүй.

...Ээжийн өөдөөс үг сөрж маргадаг байлаа... миний төлөө л сэтгэлээ өвтгөн байж чулуу шиг хүнд үгийг хэлэхэд нь тэнэг охин нь өөдөөс нь эсэргүүцэж биеэ өмөөрөн уурладаг байлаа. Харин охиноо төрүүлээд өөрөө ээж болсон цагаас хойш нэг ч удаа ээжийн урдаас үг хэлсэнгүй... хүн аминч муухай байгаа биз... өөрөө ээж болохоороо л тэгж байгаа юм. Жирэмсэн байхдаа албатай юм шиг ээжээр биеээ тослуулж, илүүлж, массаж хийлгүүлж сүйд болдог байж... харин төрснөөсөө хойш ээжээр хүүхдээ шөнө харуулж, өлгийдүүлж, асруулахгүй юм шүү гэж хатуу бодсон... өөрөө хичнээн шөнө нойрыг нь хасаж зовоочихоод дахиад хүүхдээ харуулж бас зовоохгүй юмсан л гэж бодсон.

... Гэдэс өлссөн үед хамгийн их санагддаг ээжийн хуушуур үнэн тасархай... тасархай гэж өөр хаана ч хэн ч гүйцэхгүй үнэхээр тасраад гарчихсныг хэлдэг байх, энд тэнд олон хүний, олон айлын хуушуур идэж үзсэн ч ээжийн хуушуур шиг том бас улаан шаргал, тийм амттай хуушуур үзээгүй шүү. Энд хаяахан хуушуур идмээр санагдсан үед тос усыг нь үсчүүлэн, гар хөлөө түлэн барин, хамаг муу үгээ дуусган байж тааруухан юм хийж идэх үед ээжийн хуушуур нүдэнд харагдаж, аманд амтагдах шиг болдог. Миний хувьд ээжийн хуушуур бол brand.

Ичмээр бас нэг дурсамж... ичээд яахав дээ, үнэн юм чинь. Царай муутай охин нь хоёрдугаар курстээ билүү дээ нэг тэмцээнд орох болов оо... яаж ч яваад орох болчихсон юм бүү мэд ээ... өөрөө зүүдлээ ч үгүй байтал хүмүүс л албадаад байсан хэрэг л дээ. Ер нь миний оюутан нас энд тэнд тэмцээн уралдаанд л голдуу оролцож өнгөрсөн мэт санагддаг ч... гэхдээ яг тийм эмэгтэйлэг чиглэлээр бол анх удаа бас цорын ганц удаа байлаа... Манайх Шилүүстэйдээ байсан, аавтай эхлээд утсаар ярьлаа яах вэ гэж асууж байгаа юм л даа тэгсэн аав "аав нь яaж мэдэх вэ ээжд нь хэлъе" гэлээ харин ээж бараг маргааш нь л авдрандаа байсан цэнхэр пүүсүүг цүнхэлж аваад машинд суугаад хүрээд ирж билээ. Ээж одоогийн хүүхнүүдийн загварын дээлнүүдийг бараг нэг шөнө л оёно... бас өөрөө шинэ гоё загвар гаргана. Намирсан цэнхэр пүүсүүгээр охиндоо жигтэйхэн гоё үндэсний загварын дээл шөнөжин сууж оёж өгч билээ...

... Миний ээж ажилсаг, эртэч, сайхан ааштай, орсон гарсанд ундтай, найз нөхөртэй, эвсэг бас хүлээцтэй тэвчээртэй, ухаалаг, зөв эмэгтэй. Харин би яахлаараа тэгдэг юм бүү мэд ээжийн энэ сайхан чанаруудаас нэг нь ч алга юм шиг... ээжтэй өөрийгөө харьцуулахын ч хэрэг алга. Дур зоргоороо, залхуу бас санаанд таараагүй л бол хэнийг ч, юуг ч хүлээн зөвшөөрдөггүй, муугаа мэдэхгүй голомхой шилимхий, зожиг, бас омголон, салхи шиг заримдаа бүүр түймэр шиг.... хэн гэж тодорхойлоход хэцүү зөрүүд амьтан.

...Ээжийг бас аавыг их санахаар гол эгшдэг юм.... яг тэр мэдрэмжийг хэн нэгнийг голоо эгштэл санаж үзсэн хүн л мэдрэх байх... гол эгшиж өөрийн эрхгүй цурхиртал бүүр асгартал чангаар уйлмаар болдог. Гэсэн ч хүний нутагт нулимсыг ханцуйдаа биш зүрхэн дотроо л хадгалах ёстой. Ээжийг их санахаар би дуу дуулдагийн... ажил дээр гэнэт санагдаж хоолой зурж нүдэнд нулимс бүрхэхээр нь би

Сүүтэй энгэрийг нь чичрээж уйлахад минь сэрүүн ээж минь
Суугаа хоносон шөнө нь одноос олон байгаа даа
Зулай дээр минь залбирсан бурхан юм уу даа ээж минь
Заяа буяныг минь тэгшилсэн хорвоо юм уу даа ээж минь

Нүүрэн дээр минь мандсан наран юм уу даа ээж минь
Нүдээ нээхэд минь харагдсан тэнгэр юм уу даа ээж минь
Надаас уяатай сэтгэлдээ сэрүүн энэрэл ээж минь
Нараа тойрон эргэх сүүтэй ертөнц ээж минь

Дууны сэжүүр аргадаж дуудахад нь ойрхон байя даа
Үүлэн сүүдэр зайчилж үнсэхэд нь ойрхон явъя даа гээд дуулахаар тайвширдагийн. Явуухулан гуайн

"Дуулж суугаад ээжийнхээ уйлахыг нь үзэх гэж

Дуунд тийм чадал шингэдгийг мэдээд..." гэдэг шиг дуунд ямар их чадал шингэдгийг ээжийгээ санаад дуулж суухдаа л би мэдэрдэгийн... энэ дууг ээжийгээ их санаж байгаа үед заавал дуулаад үзээрэй. Яасан их тайвширч дотор онгойдог гээч... зүгээр л энэ дуун дотор ороод өөрийнхөөрөө дуулахаар нүдэнд торсон нулимс аяндаа эгшин тайвширч, зорьсон зорилгодоо хүрэх тийм их хүч ээжээс минь надруу урсаж ирэх шиг болдог юм.

Өөрийгөө судалцгаая, өөрийгөө нээцгээе...

2009-04-12T13:13:00.004+09:00

Бусдад хэрэггүй байж мэдэх ч өөртөө хэрэгтэй жаахан мэдээлэл бичмээр санагдаад... Ер нь бол бичлэгээс маань "Болорхон үзэл" л нэвт ханхлаад байх болж / энэ тийм сайн юм ч биш дээ уг нь ккк/ .... за ингээд шинжлэх ухаан, утга зохиол, улс төр өөр юу юуг ч билээ судлахаас өмнө юуны түрүүнд өөрийгөө судлаад үзъе...

Би доор нэг постонд "Хүн гэдэг хэзээ ч өөрийгөө мэддэггүй нэг бодлын хүмүүс голдуу бусдыг дуурайж, бусадтай барьцаж, өөр хүний хүслээр амьдарч явдаг учраас яаж ч өөрийгөө сонсож мэдэрч мэдэх билээ. Уг нь хүн бүр давтагддаггүй учир хүн бүр индивидуалист байж чадах бөгөөд юм бүхний учир шалтгаан зөвхөн хүнд өөрт нь л бий... өөрөөсөө асуулт асууж, өөрөөсөө хариултыг нь олж, бусадтай бус зөвхөн өөртэйгээ "барьцаж", сайхан муухай бүхний учигыг өөрөөсөө хайж, өөртөө эзэн байж, бас өөрийнхөө боол байж амьдръя" гэж бичсэн. Энэ удаагийнх ч бас түүнтэй холбоотой.

Өөрийгөө судлахдаа хүн эхлээд өөрийнхөө юу ярьж, хэлж, юуг бодож сэтгэж явдгаа юуны түрүүнд анхаарч үзүүштэй санагдана. Ямар зүйлийн тухай байнга ярьж явдгаа судлах хэрэгтэй мэт. Амны билгээс ашдын билэг гэж оргүй үг биш. Хэн юу ярьж явдгаас нь тэр хүнийг тодорхойлж болно. Зорилготой бүтээлч хүн бол үргэлж өөдрөг зүйлийн тухай ярьж явахад зорилгогүй хийх ажилгүй хүн бол хов ярьж явдаг ба арчаагүй хүн бусдыг муулж бусдаас үргэлж өө харж явдаг. Хүнийг хувцсаар нь угтаж ухаанаар нь үддэг. Тийм ч учраас хүмүүс бид ихэвчлэн хүнтэй эхлээд уулзахад гадаад төрх нь бидэнд ямар нэгэн сэтгэгдэл үлдээх боловч түүнээс илүүгээр ярианаас нь, ярих өнгө аясаас нь, юуны тухай ярьж байгаагаас нь тухайн хүнийг хэн бэ гээд дүгнэдэг. Иймд бид өөрсдийгөө хэнтэй юу ярьдаг, ямар өнгөөр ярьдаг, хэл ярианы хир зэрэг соёлтой билээ гэдгээ бас судлах ёстой. Байн байн хараал урсгаж, бүдүүлэг үг хэрэглэдэг бол та заавал засаарай, ийм хүнийг хэн ч хүндлэхгүй, хэн ч тоож харьцдаггүй шүү. Зөв сайхан ярьж явдаг хүний ажил үйлс нь ч амархан бүтдэг. Ихэнхидээ бид өөрсдийгөө маш бага судалсан байдаг. Өөртөө ямар авьяас байгааг, бусдаас аль чанараараа давуу байдгаа бараг л анзаарч мэддэггүй насны ихэнхийг өнгөрөөж, асар их боломж бололцоогоо алдсан хүмүүс дэндүү олон. Өөрийнхөө сайн давуу чанарыг эрт мэдэрч хөгжүүлж чадвал авьяасгүй хүн гэж үгүй. Иймээс бид өөр олон зүйлийг судлaж толгойгоо эргүүлэхээсээ өмнө өөрийгөө маш сайн судлаж, өөрийгөө юунд сонирхолтой, юунд дуртай, хэн болохоо мэдэрч мэдсний дараа өөртөө тохируулан сонгож судлaвал илүү амжилт гаргаж чадах мэт санагдана.

Ингээд миний хувьд өөрийгөө дараах байдлаар судлахыг оролдож байна; өөрийнхөө хэл яриаг, өөрийнхөө ачаалал даах чадвар буюу хатуужил тэвчээрийг, өөрийнхөө гадаад төрх имиджийг, өөрийнхөө хүсэл мөрөөдлийг, өөртөө бусдаас илүү ямар чанар байгааг, өөрийнхөө орчнийг, найз нөхдөө, өөрийнхөө сурч мэдэх нөөц боломж, чадвараа, өөрийнхөө мэдрэмжийг, бас өөрийнхөө мэдрэхүйг, өөрийнхөө зөн совин гэх мэт үзүүлэлтүүд дээр анхаарал тавин харьцуулж үзэх хэрэгтэй болох нь.

Үүний зэрэгцээ найз нөхдөө сонгох нь бас их чухал үүрэгтэй. Хэнтэй нөхөрлөнө тийм л хүн болдог ямартаа л сайнтай нөхөрлөвөл сарны гэрэл, муутай нөхөрлөвөл могойн хорлол гэж үг байдаг штээ. Найз нөхдийг шилж сонгож нөхөрлөх хэрэгтэй. Энэ тал дээр би харин нилээд хатуу бодолтой байж магадгүй. Миний сэтгэл дотор нэг их том өндөрлөг байдаг юм шиг санагддаг бөгөөд хэн нэгэн тэр нөхөрлөлийн өндөрлөгт хүрч гэмээнэ сая жинхэнэ найз нөхөр минь байж чадна гэж боддог. Ер нь хүн өөрийнхөө зан ааш, авьяас чадвартайгаа ойролцоо хүнтэй нөхөрлөвөл, өөрөөр хэлбэл өөртэй чинь эн тэнцэх тийм л хүнтэй нөхөрлөх ёстой мэт санагддагаа ч бас нуугаад яахав. Гэхдээ сонгох эрх бол таных шүү дээ. Амьдрал бол тэр чигээрээ сонголт гэж ярьдаг, тийм ч байж болох ч үгүй ч байж бас мэднэ. Амьдрал сонголттой байх эсэх нь зөвхөн танаас л шалтгаална, бас зөв сонголтыг хийж, амьдралаа гэрэл гэгээтэй болгох нь хэнээс ч биш танаас л шалгаална.

Монголчууд үнэхээр хүний мөс сайтай юу?

2009-03-05T20:14:00.010+09:00

Хүмүүс бид магтах магтуулах дуртай ер нь хараад байхад хүний сэтгэл зүй өөрийгөө үнэлэх, өөрийгөө дөвийлгөн бодох, сайн талаа илүү анзаарахаас үл бүтэх олхиогүй зан чанараа үл анзаарах, бүүр огтоос анхаарахыг хүсэхгүй байх нь илэрхий байдаг.... ямартаа л хүнд муу муухайг нь сануулахаар уурлаад эхэлдэг нь үнэн биз.....

Гэхдээ л Монголчууд бидэнд өрөөлийг дарж өөрсдийгөө өргөх өвчин бий. Үнэн худал нь мэдэгдэхгүй Монголчууд хүний мөстэй, монголчууд шиг тусархаг бас нутгархаг, монголчууд шиг эвтэй, монголчууд шиг өглөгч өгөөмөр, сайхан сэтгэлтэй улс үндэстэн байхгүй гэж хөл хөөр болцгоодог. Хэлэх нэг өөр хийх бүр угтаа түүнээс огт өөр зүйл гэдгийг бид мэднэ.

Дээрх үг үнэний хир ортойг нутагтаа байхад над мэт нь мэдээж анзаарахгүй л дээ, нутгархахын өвчин, агуу Толстойн ёжилсноор "Патриотизм - последнее прибежише дураков" /Адгийн тэнэг аргаа барахаар эх оронч/ гэгчээр муугаа мэдэхгүй эх орон гэж дөвчигнөж гүйдэг надад хэн нэгэн нь тэр үед - "За тэр Монголчуудын чинь хүний мөс хаана байнаа..." гээд хэлчихвэл "Энэ байна" гээд бөөн хэрүүл уруул зодоон цохион гаргаж мэдэх байсан байх шүү. Гэтэл хилийн дээс алхаад шал өөр юм аа... өөр юм. Зарим нэгэнтэй харьцуулахад залуу насаа элтэл хүний нутагт олон жилийг үдээгүй ч гэсэн цөөхөн хэдхэн жилд хүний нутгийн хүйтэн салхинд алгадуулан байж бодсон минь, бясалгасан минь, ухаарсан минь өчүүхэн ч гэлээ зөв буруу, үнэн худлыг ялгах гэж ядаж бас ядарч явахдаа олсон их том олз минь юм шиг санагддаг юм.

"Нутагтаа байхад хүн гэдэг харалган байдаг юм байналээ, сайхан муухай, сайн муу юуг ч анзаардаггүй..." гэж энд бас л нэгэн эгэлгүй хүнтэй ярилцаж суухад хэлж билээ. Миний нэг найзын эхийн тухай шүлгэнд

"... Таниасаа холд элээсэн гандуу жилүүдийн урсгалд

Тахих бурхан, цэрвэх чөтгөрөө таньсан ч... " гэсэн сайхан мөр байдаг. . .

Нээрэн л тахих бурхан цэрвэх чөтгөрөө таньж ядсан тэр жаахан ухаарлын минь надад ирсэн зам нь хүний газрын эрээн бараан дундуур л сүлжсэн байна одоо харахад.....

Энд Солонгос улсад би вээр сайхны ч хажуугаар саарын ч хажуугаар саар, сайхныг аль алиныг нь өөртөө хаман урсаж л явна. Анх ирэхдээ одоогоо бодоход арай гэнэн бас тэгээд омголон "-За тэгээд Монголчууд бид л хүмүүс шүү дээ бусад нь бол хүн биш" гэх нь холгүй л цээжээ дэлдэж явсан минь саяхөөн. Гэтэл дотор нь орж ирээд л бараг л ирсэн эхний өдрөөсөө Солонгос улсад улаан мөнгөний боол болчихсон нутаг нэгтнүүдээ харж тэдэнтэй мөр зэрэгцэн ажиллаж амьдрах тусам эмгэнэж, эмгэнэн өрөвдөх тусам нөгөө эмзэг зүрх минь улам хатгуулдаж архагшчихаад одоо заримдаа их хүндээр сэдрэх юмаа.

Хаана ч аль ч улс оронд, аль ч нийгэмд ер нь ертөнц дээрх амьтай амьгүй бүхэнд сайн, муу хоёр гэдэг зэрэгцэн байдаг. Угаасаа сайн муу гэдэг бол угтаа нэг л юм, хүмүүс л хоёр огт өөр зүйл мэт эсрэгцүүлэн авч үздэгээс бус уг чанартаа сайн дотор муу нь ч оршиж муу дотор сайн ч байсаар байдаг билээ. Тэр л хуулиар Солонгос улсад ажиллаж амьдарч байгаа бидний хэдхэн монголчуудад эх орныхоо нэрийг гарган, сайн сайхан амьдарч яваа нь байх ч тэднээсээ олон Монголын эмгэнэлүүд амьдарсаар амьсгалсаар явааг харахаас ч нүд халтирч бичихээс ч зүрх халгамаар. Гэвч нүдээ анин чихээ бөглөн чимээгүй байж нэгэнт чаддаггүй хүмүүс ялангуяа над шиг нь зүрх халгалаа гээд бичихгүй байж болохгүй тул би бичиж байна, цаашдаа ч бичих л болно. Үнэн юм үнэнээрээ сайхан.

Би нэгэнт харь оронд амьдарч байгаа хүн зөвхөн монголчуудаас гадна өөр олон улс үндэсний хүмүүсийн энд хэрхэн амьдрадгийг хэрхэн ажилладгийг мэдэх боловч тэднийг нөгөө л манай Монголчууд шиг шуудайд хийсэн үхрийн эвэр шиг арсалдахыг нь харсангүй монголчууд шиг өөрөөсөө дээр нэгнийхээ араас араа шүд хэл амаа хурцлан уралдахыг үзсэнгүй, өвдөөд хэвтчихсэн нэгийгээ мэдээгүй царайлаад өнгөрөхийг нь харсангүй, мөнгөгүй ядарч яваа нэгэндээ жишим ч үгүй мөрөө хавчихыг нь харсангүй, мөнгөний төлөө нэг нь нэгнийгээ матаад "бариад өгчихыг" харсангүй, өглөө үүрээр гудамжинд эмэгтэйчүүд нь согтуу явахыг үзсэнгүй, нийлж архидаад нэгийгээ эрэмдэг болтол зодчихоод метроны замд аваачаад хаячихыг нь харсангүй, өөр хүнд хайртай боллоо гээд бүсгүй хүнийг хороочихыг харсангүй. Үнэхээр бичих байтугай уншихаас халгамаар байгаа биз... Муу муухай бүхэн заримдаа Монголчуудаас л сонсогдоно.... аймаар бас гутармаар. Монголчууд хамгийн нутгархаг гэнэ ...үгүй шүү, хаана ч аль ч улсад явсан хятадууд л бие биедээ хамгийн нутгархаг ханддаг нь ажиглагддаг, миний хувьд л лав монголчуудаас тусламж гуйснаас ажилгүй болсон үедээ индонезээс ажил сураглаж, цалин буугаагүй үед хөрш шри-ланкаас мөнгө зээлж, картгүй болсон үедээ хамт ажилладаг филиппины утас гуйж явсан минь олон. Чадахгүй ч гэсэн тэд бие биенээсээ дамжуулан ажил асууж өгч, байхгүй ч гэсэн бие биенээсээ дамжуулан мөнгө олж өгөхийг хичээдэг юм.

Энд хаяа нэгтгэн амьдрах Монголчуудын зарим нэг надад хэрэггүй үйлдлийг эс өгүүлэн өгүүлэхэд монгол хүний ясны зан нь юм уу хүнтэй барьцаж хүнээс хамаарч амьдрах туйлын дуртай, нэгнийхээ өмссөн гутал, идсэн хоол, хэрэглэсэн гоо сайхны бүтээгдэхүүн, эдэлсэн ээмэг зүүлт, за тэгээд цаашилбал амьдрадаг гэр орон гээд яг дуурайгаад өөрөө хэн гэдгээ мэдэхээ байтал хуулбарлахын өвчин. Хүний хүслээр амьдрах дуртай ийм хүмээст ичих эмээх, санаа зовох энэ тэр сэтгэлийн үйлдлүүд огт ажилладаггүй юм шиг байгаа юм. Зарим хүмүүсийг хараад гэнэт гадна талаас нь өөрийгөө харсан юм шиг цочих бол өдөр тутам тохиолдож болно. Хүн хүнээс хамааралгүй олны хөлөөс холхон шиг аглагт суух эсвэл олны дунд байсан ч хувь хүний шинж чанараа хадгалан орших юутай сайхан бэ? Би боддогийм хүч тэнхээтэй хэнээс ч юунаас ч хамааралгүй тийм эрхэмсэг оршихуйд суралцахиймсан гэж... Би гайхдагийм элэгэнд наалдсан дэлүү шиг хүнд наалдаж, хүн дуурайж, хүнтэй барьцаж, хүнээс хамаарч амьдрахын утга учир юунд байнаа гэж.....

Хүүхэд байхад уншиж байсан санагдана Барамсай гуайн билүү Доржготов гуайн нэг хошин өгүүллэг эхнэр нь хүүхнүүдийн өмссөн зүүсэн эдэлсэн хэрэглэсний хойноос үхэн хатан дуурайж тэрнийгээ амьдралын зорилго мэт болгочихсонд эгдүүцэж эмгэнэсэн нөхөр нь нэг өдөр эхнэртээ хүний өрөөсөн нүдээр хийдэг цоо шинэ загварын гутал гарч гэнэ, жинхэнэ нүдтэй тэр гутлыг хүүхнүүд нүдээ авахуулж хийлгээд өмсч байгаа тухай хэлээд эхнэрээ яахнуу гээд хартал цаадах нь бодож бодож байснаа их өвдөх болов уу гэж асуусан тухай өгүүллэг байдаг. Энд байдаг Монгол зөвхөн хүүхнүүдийн төдийгүй бүгдийнх нь амьдрал ердөө л энэ хошин өгүүллэг.

Яагаад ч юм цусны найрлаганд минь "индивидуализм" гээч юм хэт шингэчихсэндээ тэрүү зөвхөн өөрийгөө бодож, өөртэйгээ ярьж, өөртэйгээ амьдрагч "арчаагүй" зантай би гэдэг хүн ийм л эх орон нэгтнүүдийнхээ дунд нь байв чиг алхаа нийлэхгүй юм аа заримдаа .... Үнэхээр тэдэнтэй үг хэл санаа бодол минь нэгэн зүгт нийлдэг болох тэр цагт сүнс минь намайг орхих биз дээ.
Анх энд ирснийхээ дараахан "Инээгээд хэлмээргүй үгс" гэсэн нэртэйгээр нэг пост блогтоо бичиж байсан. Тэнд өчигдөр худалдаж авсан ээмэг бөгжийг минь маргааш нь гэхэд энэ хавийхан бүгд мэдчээд урд шөнө уншсан номыг минь хэнч сонирхохгүй юм гэж би гомдоллож байсан. Ном энэ тэрийг бол бүүр мэддэггүй хүмүүс ихэнх нь шударга хэлэхэд бүүр сонирхох ч үгүй. Бараг чөлөөт зав гэж байхгүй өдөр бүр "өглөө ажил орой гэр" гэсэн ганцхан замтай тэднээс амралтын өдрөөр юу хийдэг вэ гээд нэг эмэгтэйгээс асуутал "Бид гэртээ неттэй нэгнийдээ эр эмгүй бүгд нийлээд порно кино үздэг эсвэл бүтэн сайн өдөр бүр шоуддаг /тэр нь нийлж архи пиво уухыг хэлж буй болтой/, пиво энд чийг ихтэй газар уушгинд сайн ш тээ, чи ч гэсэн ууж байгаач" гэсэн хариулт сонсоод би муужирч унахаа шахаж билээ. Эхэндээ надаар тоглож байна гэж бодсон ч байнга ойрхон байж амьдралын тэр хэв маягыг нь харж сүүлдээ бүүр гайхахаа больж дасаад, ажил дээр ирээд шартлаа хэмээн өдөржин бөөлжихыг нь хараад өмнөөс нь нэг их өрөвдсөн юмдаг. Өрөвдөхөөс ч өөр яах билээ дээ би...

Чөлөөт зав гардаггүй өглөө гараад хүсээгүй ажлаа хүний дарамтан доор хийж орой харуй бүрийгээр аяга хоол хийж идээд унтдаг энэ хэвшил аажим аажмаар тархи оюуныг нь сэтгэл зүрхнийх нь хамгийн сайхныг нь арчсаар өөрийн мэдэлгүй өөрийг нь ажлын мал болгочихдог, мөнгөний боол болсон хувь тавилантай нь эвлэрүүлчихдэг энэ бичигдээгүй дүрэмд баригдахгүй гэж би аминдаа их хичээдэг юм. Ялгаа байхгүй хар ажлыг нь хийж яваа ч гэсэн би өөрөө өөртөө дур мэдэн чөлөө өгч нэг өдрөөр бүү хэл заримдаа нижгээд өдрөөр ажилд гардаггүй, ажилд гарахгүй байлаа гээд тэр өдрийн цалин байхгүй гэсэн үг л дээ. Энэ бол миний хувьд бусад хүмүүсийн боддог шиг тийм айхтар аюул биш. Өөртөө цаг гаргасан тэр үедээ би номоо уншдаг, шүлэг, өгүүллэг, нийтлэл эргэцүүлэл гээд бодсон бүхнээ бичдэг харин би тэрнээсээ мөнгөтэй болсноос хэдэн зуун хувь илүү сэтгэлийн таашаал амсдаг.

Xэдийгээр ахуй минь хараахан тэгшрээгүй, санхүүгийн эрх чөлөө гээчид нь хүрч амжаагүй байгаадаа энд хүний нутагт хүсээгүй ажлаа хийдэг ч гэсэн нэг өдөр өөрийн хүсэлдээ цаг гаргачих зориггүй мөнгөний боол мэт амьдрахыг би хүсдэггүй. Амьдралын мөн чанар болж чаддаггүй хоосон чанартай энэ мөнгөнд бууж өгчихөөд түүнээс илүү үнэ цэнэтэй зүйл бидэнд байгааг харахгүй, түүнийгээ хаяа ч гэсэн мэдэрч чадахгүй он цагийг элээх харамсалтай биш гэж үү??? Гэтэл энд ердөө хүн чанар гэдэг чинь ёстой үлгэрт л байдаг байх гэж хэлээд зогсч байх мөнгөний боолууд л олон байх.... хэдий бүгд адилхан мөнгөний л төлөө ирсэн ч гэсэн за яахав, тэр боловсрол мэдлэг нь байхгүй байг гэхэд хүн чанар, хүн сэтгэл, ёс суртахуун, жудаг ёс, халуун дулаан сэтгэл, бие биедээ итгэх итгэл, нэгнээ хайрлах хайр, хүндлэл, ойлголцол, харилцаа энэ тэр бол гэгээн цагаан өдөр гэрэл бариад явсан ч олдохгүй......
Энд зайлшгүй оруулах бас нэг гутамшиг бол эр эмийн харилцаа, эхнэр хүүхдээ мартан эх шигээ насны эмэгтэйтэй явалдах, нялх үртэйгээ хайртай гэж утсаар ярьчихаад эргээд хажуудаа байгаа эмэгтэйг тэврээд хэвтэх тийм хоёр сэтгэлтэнгүүд монгол эрчүүд. Өөр хүнд тэврүүлчихээд нөхөртэйгээ утсаар яриад санаж байна гэж хэлээд сууж байдаг тийм урвагчид монгол эмэгтэйчүүд, тэр ч юу ч биш эхнэртэйгээ хамт байж баарны жорлонд өөр хүүхэнтэй байж байгаад гардуулж түмэнд булайгаа дэлгэдэг арчаагүйчүүд монголчууд. Энд эмэгтэйчүүд үнэтэй бас үнэгүй. Гэр бүлтэй бүлгүй, хүүхэдтэй хүүхэдгүй хамаагүй нэг нэг эрийн тэвэрт ирсэн дорхноо л багтана, дорхноо л сална, дахиад л өөр нэгтэй нийлнэ. Монгол эмэгтэйчүүд уг нь эрчүүдээсээ ухаалаг байсан түүх бидэнд зөндөө, төрийн хэргийг хаадуудаас илүү хатадууд маань ухаалаг шийддэг байсан хатан ухаан гэж Монголчуудад бий. Гэтэл өнөөдөр энэ хүний нутагт Монголын тэр хатан ухаан мэссенжэрээр танилцсан эрийнхээ хиртэй хөнжлийн захаар сэгсийсэн толгойгоо цухуйлгаад үд хүртэл унтаж байхыг харлаа. Үүр цүүрээр бор дарсанд хөтлүүлээд гуйвж явахыг харлаа. Үс гэзгээ зулгаалдах нь холгүй аманд багтахгүй үгсээр бие биесийнхээ булхайг дэлгэн их хотын гудманд эх хэл минь сүйрч байхыг харлаа. Азгүй хүн ээ дээ би гэдэг шиг...
Сайны дотор саар бий гэж би дээр хэлсэн, сайн сайхны хажуугаарх муу муухайг л би хэлж байна, бусдыг ухаан аваасай, жигшээсэй, сэрээсэй, сэхээрээсэй гэсэндээ үүнийг бичиж байна, угаасаа бичдэг хүнд ийм л ганцхан зорилго байдгаас өөр далд санаа байдаггүй.

Хүн гэдэг хэзээ ч өөрийгөө мэддэггүй нэг бодлын хүн дуурайж, хүнтэй барьцаж, хүний хүслээр, хүний амьдралаар амьдарч яваа хүн яаж ч өөрийгээ мэдэх билээ дээ. Гэхдээ л юм бүхний учир шалтгаан зөвхөн хүнд өөрт нь л бий шүү дээ... дор бүрнээ өөрөөсөө бүхнийг асууж, өөрөөсөө л хариултыг нь олж, бусадтай бус зөвхөн өөртэйгээ "барьцаж", сайхан муухай бүхний учигыг өөрөөсөө хайж, өөртөө эзэн байж, бас өөрийнхөө боол байж амьдръя Монголчуудаа!!! Тэгээд энэ нийтлэлийн минь гарчгийн хариуг өөрсддөө тавиад өөрсддөө хариулаарай.
Монголчууд үнэхээр хүний мөс сайтай гэж үү?

Ингээд л миний нэр байдаггүй юм ккк

2009-02-07T22:40:00.014+09:00

Блог, сайт хэссэн шиг мэдээ зэдээ хараад сууж байтал хачин юм хараад, гайхаад, гомдоод.... "Ингээд л миний нэр байдаггүй юм" гэж хэлэхээс өөр үг олдсонгүй гсн кккк.

Би энд ирснийхээ дараахан

Цэнхэр тэнгэрийн элгэн дээрээс нисч ирээд

Цээжний нугад эрхэлж үлдсэн нялх ангирханаа өрөө өмөртөл санаж хүний нутагт нулимс унагадгүйн учир элэг эгшээсэн нулимсаа зүрхэндээ атгаж байгаад нэг шүлэг бичсийм... тэгээд ч тэр л шүлгийг бичиж байхдаа шүлэг гэдэг зүрхнээс урсдаг нулимс юм байна гэдгийг улам гүн мэдэрсийм...

Гэтэл өөрийнхөө тийм эмзэг, нандин нулимсыг өөр олон хүний нэртэйгээр энд тэнд байгааг хараад сэтгэл жаахан эвгүй болж байна шүү. /Монголд зохиогчийн эрх энэ тэр хаа байна аа гсн..... шал худлаа ккк/ Гэхдээ яахав ээ, миний сэтгэлийн анир, зүрхний нулимс олон хүний сэтгэлийн утсыг хөндөн Эх - үрийн ариун холбоо, үрт хүний сэтгэлийн "зовлон" гэдэг л ертөнцөд хаанаас ч оломгүй ҮНЭН байдгийг ухааруулж үрээсээ хол байгаа эх, эхээсээ хол байгаа үрийн сэтгэлд нэгээхнийг шивнэж үлдээсэн л бол тэр нь дэндүү сайхан. Тэр нэр ус ч яахав...

http://shargaa.blog.banjig.net/post.php?post_id=85473#comments

http://www.boljmor.com/post.php?post_id=32551

http://www.mglclub.com/forum14/1249018

http://zaluu.com/

Энд миний жил гарангийн өмнө охиндоо бичиж байсан бичлэг шүлэгтэйгээ хамт байгаа.

http://bolorhon-oronzai.blogspot.com/2008/01/blog-post_24.html

Д. Болорхон

2009-02-02T22:13:00.005+09:00

Орхиж одоод цээжний мананд сүүмэлзэх бүдэг дурсамжид биш
Огтоос биелэмгүй тэнгэрт цойлсон охь халуун мөрөөдөлд биш
Одоо л миний дэргэд гараас минь атгаад зэрэгцэн алхах
Олдож буй энэ л цаг хугацаанд би дурланам
Орчлонд байсан, байхгүй нь харагдахгүй
Огоорч сэхээрч дуулж уйлж явсан минь үзэгдэхгүй
Он жилүүдийн олон давхар харанхуй хөшгийг сөхмөөргүй
Одоо л хажууд минь суугаад шүлэг хэлэх энэ л цаг хугацааг хайрламаар
Өчигдрийн жаргалын дууг сонсохгүй үнэрийг үнэрлэхгүй
Өмнөөс тосох зовлонг танихгүй
Өөрөө өөрийгөө тэврээд өнчин цэцэг шиг дэлгэрэхдээ
Өнөөдөр дэлбээг минь илбэх энэ л цаг хугацааг хайрламаар
Өнгөрсөнд гуниг хүртэл гуниг биш байдгийм тэндээс юу ч бүү эр
Өнгөтэй өнгөгүй маргааш гэж байхгүй тэндээс юу ч бүү хүлээ
Өнө мөнх үнэн худал гэж үгүй хоосон хорвоод
Өөр юуг ч бодохгүй дэргэдээ байгаа цаг хугацааг л чагная
Анир намуухан сууж аяархан шивнэх үгийг нь сонсвоос
Алганд минь гэрэлтэх энэ цаг хугацаанд эхлэл гэж үгүй төгсгөл гэж үгүй мэт
Орчлонгоос надад илгээсэн дураараа задлах бэлэг дураараа эдлэх эрх чөлөө
Одоо л надтай ханьсах энэ л цаг хугацаанд би дурланам

Р.Энхтуяа

2009-02-02T21:49:00.004+09:00

Ердөө л хайрлуулахын төлөө
Чиний торонд хоригдъё
Ер бусын араншингаар чинь
Эрх чөлөөгөө арилжъя
Хагацал мэт талын салхийг
Хань мэт үгүйлж
Хэлэх гээгүй хэгжүүн үгсээ
Хэсэгхэн дурсамж мэт нууя
Хэзээ ч хангинахгүй байж мэдэх
Түлхүүрийн чимээг хүлээе
Гадаах агаар ямар байгааг
Гарыг чинь үнсэхдээ мэдъе
Гунигаа хурааж
Гутлыг чинь гялалзтал тосолъё
Гудамжинд гээсэн төрөлх зангаа
Ганцаардлын сүүдэрт мартъя
Ер бусын өдрүүд өнгөрөхөд
Ердөө л хайрлуулахын төлөө
Чиний торноос би ниснээ

Ц.Галбадрах

2009-02-02T21:47:00.004+09:00

Би бичээд бэх нь хатаагүй шүлэг байхад
Чи ургаад дэлбээлж амжаагүй сарнай байсан
Зөн татаж чамруу би харцаа урсгахад
Зүрх хувааж чи тэгэхэд дэлбээлсэн

Зүүд шиг энэ хоосон амьдралд
Зүгээр л өөрийнхөөрөө зовж болсонгүй
Үнэний наагуурх зовлонгийн тойрогт
Үйлэндээ баригдаж учралд дуудагдсан

Оногдсон тавилангийн муруйсан замын
Огтлолцол болгонд би хайр болж суралцсан
Хэлээгүй үгээ өөрлүүгээ шингээж
Хэнийг ч хайрлах цагаахан хайр болгоно

Би гэгээн хүслээ хорвоод цацсан шүлэг болгоход
Чи гэмшилгүй цагаан уянга болж түрлэг нэмээрээ

2009-02-01T20:48:00.001+09:00

Энэ өдрийн мэндийг хүргъе

2009-01-29T01:48:00.004+09:00

Блогоос завсарлаад амар сайхандаа жаргаад хоёр сар гаран өнгөрчээ. Буцаад хүрээд л ирлээ блог минь бас блогчид минь сайн уу?

Гадаадад буй бидний өрөвдөм амьдрал гэр - ажил - мөнгө....

...Өнөөдөр баасан гариг. Зогсолтгүй эцэж цуцатлаа ажилласан өдрүүд ард өнгөрч ажлын хөлсөө авна. Ажил-гэр, гэр-ажил энэ давтамж бол гадаадад ажиллаж байгаа монголчуудын хэллэг. Ажилдаа бүх анхаарлаа хандуулж, зөвхөн ажиллаж, өдөр хоног яаж өнгөрч байгааг ч үл анзаарна. Цаг хугацаа, сэтгэл, хөлс шингэсэн энэ мөнгийг гартаа атган харж суухдаа " би юуны төлөө ингэтлээ зүтгэнэ вэ?"гэж асуухуйд, "миний төлөө" гэх шиг харь мөнгөний дэвсгэртийн тохуутай дүрс сэтгэл сэрдхийлгэж, дотор давчдуулах аж. Харь газрын хатуу хэцүү, өөрийн хүсээгүй ажлыг бусдын тохуутай харцан дор хийж, хаа нэг хүртэх энэхүү мөнгөн дэвсгэрт хамаг л залуу нас амьдрал, эрүүл мэнд, хүсэл тэмүүллийг минь нугачин дарсны төлөөс мэт харагдана. Хөлсөө урсган, сэтгэлээ хиртүүлэн байж олсон энэ мөнгөө өөрөөсөө ч харамлан, орхиод ирсэн үр хүүхэд, сэглээд орхисон амьдралынхаа төлөөс болгон явуулахдаа "яагаад?", "яах билээ?" гэдэг асуултаар сэтгэл зүрхээ "урна". Ганцаардаж шаналсан сэтгэл, өдрөөс өдөрт алдагдсаар байгаа эрүүл мэнд, холын холд тэнүүчлэх шаналгаа бүхэн өөртөө ч зориулах эрхгүй харь мөнгөн дээр "нулимс" болон дусална. ...Өнгөрсөн хавар болон саяхан надад, сэтгэлээ онгойлгож шаналлаа хуваалцах гэж бичиж ирүүлсэн 2 ч бүсгүйн захидал их зүйлийг бодогдууллаа. Монгол төрийн харалган арчаагүй бодлогын улмаас гадаадад амьдарч ажиллаж байгаа болон одоо гадаад орон руу тэмүүлж байгаа монголчууд бид юуг олох гэж юугаа золиослоно вэ? ...Өнгөрсөн 8 сар гадаадад байгаа монголчуудын хамгийн ачаалалтай үе нь. Бүх шатны сургуулиудын хичээл эхлэх гэж байгаа болохоор хүүхдүүдийн хичээлийн бэлтгэл, сургалтын төлбөр, өвлийн бэлтгэл, хоол хүнс, өдрөөс өдөрт үнэ нь нэмэгдэж байгаа хэрэглээг хангахын тулд явуулсан мөнгөөр Монгол оронд "бороо асгарна". Энэ мөнгө Монгол орны эдийн засагт их жийрэг болж байхад үүнийг хэн ч анзаараагүй дүр үзүүлнэ. Харин ч тэд харь оронд ажиллаж байгаа монголчуудаа "эх орондоо хайргүй", 'хувиа бодсон", "урвагч" гэхчилэн цоллоно. Харь орноос аав ээжийнхээ илгээсэн мөнгөөр Монголын боловсролын салбрын санхүүжилт, авилгал, урлагийн одонцруудын элдэв гоё нэртэй тоглолтууд, баар цэнгээний болон эрүүлжүүлэх газрын орлогыг бүрдүүлэх хүүхэд залуус. Виз нь дарагдаж, гадаадад гарах боломжоо алдахгүй гэсэндээ өхөөрдөм бяцхан үрээ аав ээж, ах дүү, анд нөхдийн аль нэгэндээ даатган орхиж, амьдралаа дээшлүүлэх гэж харь мөнгөний төлөө алсад одох аав ээжүүд. Тийм ээ! Энэ харь мөнгө монголчуудын минь амьдралыг сэглэж, эх үрсийг салган холдуулж, залуу нас, эрүүл мэнд, өөдрөг хүсэл тэмүүллийг нь "залгилж" байна. Цөхөрсөн сэтгэл. Харь орноос хөдөлмөрлөж олсон мөнгөө илгээж байгаа тэдний сэтгэл хөдөлмөрийг зөвөөр ойлгож тэдэндээ талархан баярлаж, амьдарлаа, бас өөрийгөө хөгжүүлж сайнаар зарцуулж байгаа нэгэн байгаа байх. Харин энэ мөнгийг утга учиргүй үрэн таран хийж, "сэтгэлийн хорсол"-оо илэрхийлж буй мэт тансаглан зугаацаж байгаа нэгэн бас байгаа. Явуулсан мөнгөөр нь хямд үнэтэй байр худалдан авч байгаа хэмээн ээжийгээ хуурч, эцэс сүүлд нь энэ аргаар бусдыг залилсан хэрэгтээ нилээд хэдэн жилийн ял сонсож хоригдсон дөнгөж 18 нас хүрч байгаа охины тухай хэвлэлээс уншсанаа санаж байна. Эцэг эхийнхээ явуулсан мөнгөөр дэгжирхэн гангарч, бусадтай өрсөлдөн тансаглаж, элдэв муу зүйл руу хальтирч орсон охид хөвгүүдийн тухай бишгүй сонсогдож байгаа. Эцэс сүүлд нь мөнгөнөөс болж эцэг эх, хүүхдүүдийн хооронд зөрчилдөөн маргаан үүсэж, ойлголцож чадаагүйгээс болж "тангараг" тасрах нь бас бий. Монгол эх үрийн хамгийн нандин "хүйн холбоос" нь тасарчихаар, алдагдсан тэр л хайр халамж, энэрэл, сэтгэлийг эргүүлж залгана гэдэг амаргүй. Учир мэдэхгүй ухаандаа сая саяар нь илгээх тэр мөнгийг амар хялбар олдож буй мэт төсөөлөх тэдний буруу бишээ. Орхиод ирсэнийхээ төлөө, санаж шаналах сэтгэлийнхээ төлөөс болгон хүссэн мөнгийг нь илгээх эхийн буруу бас бишээ. Амьдралын эрхээр дутуу дундуураа дүүргэх гэж, үр хүүхдээ бусдаас дутуугүй амьдрах боломжийн төлөө ийм зам руу түлхсэн төр засгийн буруу бий. Мөнгө бол хэрэгцээ болохоос сэтгэлийн холбоос бишээ. Юу юунаас илүү яагаад ийм их мөнгө бидэнд хэрэгтэй болох тухай, ийм мөнгийг яаж олдог тухай, яаж зарцуулах тухай, энэ тэвчээр ямар сайхан 'амь'дралд хүргэж болох тухай илгээсэн мөнгийг чинь гартаа авч зарцуулж байгаа үр хүүхэддээ ойлгуулах нь чухал байна. Таны мөнгийг тосч авахдаа, тэр л мөнгөн дээр дуссан таны хөлсний үнэр, нулимсны чинь үнэ цэнийг мэдэрч, зөв зарцуулж байх нь чухал байна. Тэр мөнгийг тойрсон олон муу "сүнснүүд" эргэлдэж байгааг бүү мартаарай. Нийтээрээ ядуу монгол оронд таны хүүхэддээ илгээсэн мөнгийг хуваалцах, хэрхэн зарцуулахыг зааж зөвлөх, үлгэрлэн дагуулах, санаа тавих "сайхан сэтгэлт" найз нөхөд, ах дүүс, асран халамжлагчид мундахгүй олон байгаа. Тэд мөнгө бол аз жаргалын түлхүүр , мөнгөгүй бүтэх юм гэж хаач үгүй, мөнгөнд дургүй хэн ч байхгүй гэдэг дууг таны хүүхдэд зааж өгч байгаа. Алсад байгаа эх үрсийн сэтгэлийн болон хүйн холбоос энэ бүхнийг давж гарч чадахгүй бол та гэртээ харь даа. Мөнгөнөөс үнэтэй хүүхэд гэж хаа ч байхгүй.Таны хүүхэд өдөр бүр таны царайг харж сэтгэлээ нар мэт гэрэлтүүлэхийг хүсч байна. Амьдралын оноо алдаа, баяр гуниг бүртээ таны л хайр зэмлэлийг хүсч байгаа. Хоосон ядуу ч гэлээ хамтдаа байж эрхэлж нялхархахын жаргалыг хүсч байгаа. Тэдний эцэг эхээ үгүйлж санасан сэтгэлийг энэ мөнгө төлж дийлнэ гэж үү. Өсөж яваа энэ л насандаа үгүлж байгаа хайр халамж магтаал зэмлэлийг энэ мөнгө орлож чадна гэж үү? Монгол оронд маань бүтэн мөртлөө хагас "өнчин" бүхэл бүтэн нэгэн үе өсч өндийж байнаа. Тэдний хүсч байгаа хагасхан хайр халамж, амхаарлыг энэ мөнгө төлж чадахгүй ээ. Сэглэгдсэн амьдрал. Гадаадад гэр бүлээрээ амьдарч байгаа хүмүүсийн хувьд элдэв асуудал шаналал зовлон арай л бага. Харин ганцаараа их зорилго, их мөнгөний төлөө багагүй цаг хугацааг элээн хөдөлмөрлөж байгаа хүмүүсийн хувьд байнгын ганцаардал, цөхрөл, шаналал эргэлдэж байдаг. Хайр сэтгэлийн халуун илчинд, аз жаргалаар бялхаж асан сэтгэл, цаг цагийн урсгалд бүдгэрч аажим аажмаар холдоно. Яг л араа шүд мэт тасралтгүй эргэлдэх харь газрын хатуу амьдрал, сэтгэл итгэлийг нь тасчин 'сэмрээнэ". Аргагүйн эрхэнд дутагдаж буй хайр халамж, нөмөр нөөлөг, ганцаардаж шаналсан сэтгэлээ "хамтран амьдрагч"-аар орлуулна. Учиргүй хайрлаж дурлахгүй мөртлөө, үгүйлгэдэн дутагдаж буй бүхэн ийм л сонголтод хүргэдэг. Хэн хэн нь ил гаргаж хэлэхгүй ч сэтгэл зүрхэндээ битүүхэн шаналах. Аажим аажмаар уусан дасах заримынх нь амьдрал тэр чигтээ "тасарч" эргэн залгаж чадахгүйд хүрнэ. Зарим амьдрал харь мөнгөний золиос болон 'арилжигдана". Анхандаа санаж, аажимдаа шаналж, алсдаа холдох сэтгэл харь мөнгөний өмнө хүчгүй. Өглөө бүр хайртай хүнийхээ өвөрт эрхлэн сэрж, өдөр бүр санан бэтгэрч, үдэш бүр эрхлэн жаргаж асан тэр л сайхан хайр энхрийлэл, өдгөө санаа алдах сэтгэлийн амьсгалд дурсамж болон бүдгэрнэ. Явуулсан мөнгөөр нь худалдаж авсан тансаг байрандаа хайртай хүнээ хүлээсэн сэтгэл нойр хулжааж, өнчин дэрэн дээр дусал нулимс чийг татан сэтгэл жиндээнэ. Нэгэнтээ Солонгост байгаа миний танил залуу "анх ирээд монголчуудтайгаа тааралдахад яагаад ч юм бэ тэдний нүдний гал нь унтарчихсан юм шиг харагдсан" гэж билээ. Хүний сэтгэлийн гал нь унтрахаар нүдний гал нь унтардаг юм даа. Амьдралаа сүйрүүлчихгүй гэсэндээ хүүхдүүдээ хувааж авч 2 өөр оронд амьдарч байгаа монголчууд цөөнгүй. Хаа нэг ярих яриа нь хүртэл бишүүрхүү тэдний сэтгэлийг энэ харь мөнгө хэзээ нэгэн цагт сэргээх болов уу? Хоосон ядуу байхдаа ч бялхаж асан хайр сэтгэл, тэр л амьдралыг энэ мөнгө эргүүлж өгч чадах болов уу? Тийм ээ! Мөнгөнөөс үнэтэй хайр сэтгэл, мөнгөнөөс үнэтэй амьдрал гэж үгүй ээ. Монгол оронд минь өдгөө хуваагдсан хагас амьдрал, багана нь хазайсан өрх гэр ч олширч байна. Үүнийг энэ харь мөнгө дүүргэж тэгшилж чадахгүй ээ. Ядахнаа л энэ төр засаг амлаад байгаа ажлын байр, рекламдаад байгаа 40000 айлын орон сууцаа баривал олон ч айлын амьдрал нь өндийж багана нь тэгшрэхсэн дээ. Алдагдаж байгаа цаг хугацаа. Гадаадад ажиллаж байгаа монголчуудын олонхи нь гадаад болон монголдоо дээд болон тусгай мэрэгжил эзэмшсэн хүмүүс. Тэдэнд мэргэжлээрээ ажиллах боломж үгүй учраас олдсон ажлаа хийж аажимдаа "мэргэшинэ". Moнгол оронтой харьцуулахад боломжийн юм шиг хэрнээ тухайн орондоо хүнд хэцүүд тооцогддог энэ ажлууд ихэвчлэн хүний эрүүл мэндэд багагүй муу нөлөөтэй. Ажлын өдрүүд нэг л мэдэхэд өнгөрч, авч буй мөнгөө тооцож байхдаа, алдагдсан хугацаа амьдрах наснаас хороож байгааг үл анзаарна. Аажим аажмаар эрүүл мэндэд хэрхэн нөлөөлж, алсдаа ямар болохыг ч үл төсөөлнө. Ажил-гэр , гэр-ажил гэсэн энэхүү хэмнэлт амьдралын нугачаанд олж авсан жаахан мөнгө нь алсдаа эрүүл мэндийн алдагдлаа нөхөхөд зарцуулагдах вий гэдэг бяцхан айдас дагуулж байдгийг нуух юун. Энэ л амьдралаар амьдарч байгаа сурч боловсрох, өөрийгөө хөгжүүлж болох бас сайнаар төлөвших насандаа яваа сайхан залуусыг харахад харамсахгүй байхын аргагүй. Ажил хийж сурч байгаа нь сайн хэдийч амьдралын утга учир нь зөвхөн мөнгө юм гэж ойлговол яах вэ? Хаа нэгтээ олдох чөлөө цагаа хаа хамаагүй баар цэнгээний газар наргиж өнгөрөөх залуу нас нь тэдэнд "мөнх юм шиг" санагдавч үнэндээ "үүлэн чөлөөний нар шиг" гэж ойлгуулах хэцүү. Бусдыг бодвол мөнгөтэй бас эрх чөлөөтэй энэ залуус хожим хойно "тэр л үедээ сурч хөгжиж байх минь яав даа" хэмээн харамсвал хэн буруутан болох бол. Алдагдсан цаг хугацаа болгон эргэж хэзээ ч олдохгүй. Төгсгөл. ...Өнөөдөр баасан гариг. Ажлын хөлсөнд авсан харь мөнгөний дэвсгэрт дээр алжааж ядарсан магнайны минь хөлс дусална. Хэн нэгнийгээ санаж шаналсан сэтгэл, өөртөө ч зарцуулах эрхгүй, өрөөл бусдад илгээх харамсал нулимс болон дусална. Хааяахандаа "би хэний төлөө юуны тулд ингэж явна бэ?" гэж өөрөөсөө асууна. "Хүн ер нь юуны төлөө амьдардаг юм бэ?"гэж бусдаас асууна. Харь оронд эцэж цуцатлаа ажиллаад хагартлаа баяжсан хэн нэгэн бий билүү. Эх орондоо айж шаналах зүйлгүй, элэг бүтэн, хүссэн бас хийж чадах ажлаа хийж тайван амьдарх эрхтэй улсаа бид.-Монгол руугаа буцах уу? гэсэн асуултанд минь олон монголчууд "буцмаар л байна, харин очоод яаж амьдрах вэ?" гэсэн асуултаар хариулна. Хувь заяат монгол орны минь эрх барьж тоглож байгаа эрхмүүд газрын доорхи баялаг бүх монголчуудын өмч, одоо хамтдаа баяжиж сайхан амьдрах болноо гэж ухуулж байна. Баялгаар бус хөдөлмөрөөр баяжиж сайхан амьдардаг гэдгийг зөвхөн гадаадад байгаа монголчууд илүү сайн мэднэ. Өөрсөддөө байгаа боломжоо олж харан, бие биеэ дэмжиж ,бодол санаагаа нэгтгэх нь өнөө үед юу юунаас илүү чухал байнаа. Бүх зүйлийг арай өөрөөр харах цаг ирж байх шиг.

Өдөр бүр бодож өрөө өмөлдөг бодлоо chinguun.blogspot.com -оос санамсаргүй тэнэж явж олоод олон хүн уншаасай гээд аваад ирлээ.

내가 지켜줄꺼야...

2008-11-23T17:24:00.010+09:00

Today амралтын өдөр... өглөөнөөс хойш нойр ч хүрсэнгүй эртлэн босч гэрийн ажлыг амжуулаад аяга кофетой, үгүй ээ хоёр аяга юм байна писиний ард сууж баахан блогдов. Нээрээ өчигдөр орой жижкэн маамаатай чаталсан чинь "Ээжээ, алуун долоонд шинэ жилийн баял болно, би цасан гоо болсон ээж илкүүмуу" гэдгийм даа..... хэлэх ч үг олдсонгүй. Тэгснээ камераар ээжийг том болгож халуул л гэнэ, миний ээж гоё байна л гэнэ, ээжийгээ зулнаа гээд дэвтэр харандаа гаргаж ирээд суухийн... Нэг мэдсэн би чинь том охинтой ээж болчжээ. За за гарч Цасан гоодоо палааж, болор дүүпэл энэ тэрийг нь авч явуулъя. Цасан гоо юу өмсдөг билээ дээ...

Дилова хутагт Жамсранжав: Эх орон минь өршөө... Гуравдугаар хэсэг

2008-11-21T16:30:00.010+09:00

Өмнөх хоёрдугаар хэсэгт Дилова хутагтын төрж өссөн үеийн түүх мөн хэрхэн хувилгаанд тодорсон тухай түүний намтраас эх авч өгүүлсэн билээ. Тэр үед ар Монголд хутагт хувилгаадыг тодруулах эцсийн шийдийг Бээжин дэх Манжийн эзэн хаан баталдаг байжээ. Манжийн эзэн хаан баталснаас хойш Дилова хутагт Нарованчин хийдэд сууж долоон настайгаасаа эхлэн арван дөрвөн нас хүртлээ Засагт Ханы Хошуу, Эрдэнэзуугийн хийд зэрэг газруудад залагдан Мандал өргөх ёслол, өргөл мөргөл, тахилгын ажлуудад оролцон, хийдийн үйл хэргийг заншил ёсоор 18 настайгаасаа эрхлэх ёстой байсан ч 11 настайгаасаа хурал номын ажлыг удирдаж судар бясалгадаг байжээ. 13 настайд нь цагаан бурхан нилээд хүнд туссан учир түүний мөрөөр нүүр нь цоохордуу сорвитой үлдсэн бөгөөд багад нь Башлуугийн цоохор гэж дууддаг байсан гэдэг. Тэрээр 18 настайгаасаа шашны үйл хэргийн зэрэгцээ Гадаад Монголын өөртөө засан тохинох асуудлаар Улиастай болон Ховдод чуулган хэлэлцээнд оролцдог болсон байжээ. Дилова хутагтын 28 настайд буюу Манжийн ноёрхлын сүүлийн жил 1911 онд Хятадаас Монголыг тусгаарлан зарлаж хүрээний Богдыг хаанаар өргөмжилжээ. 1917, 1919 онуудад тэрээр Богд хааны зарлигаар Ар Монголын баруун хойт хязгаарт хятадуудын гаргасан үймээн мөн Урианхайд лам нарын мөргөлдөөн /энэ нь Урианхайн Тарлагчин хэмээх нутагт хамгийн нөлөө бүхий том лам нар үзэл бодлоор талцсан шашны шинжтэй том бослого байв/ зэргийг дарахад Хатанбаатарын хамт түүний "орлогч жанжин - цэргийн лам"-аар явж эдгээр үймээнүүдийг дарахад оролцжээ. 1920 онд Дилова хутагтыг Богд хаан дахин дуудуулсан нь Хятадын ерөнхийлөгчийн амрыг айлтгахын сацуу Хятадын албаны хүмүүс болон ялангуяа Америкийн төлөөлөгчидтэй уулзан Монголын автономит эрхийг сэргээхтэй холбоотой асуудлаар төлөөлөгчдийн хамт Бээжин явах томилолт байлаа. Богдын төлөөлөгч дөрвөн хүн шөнөжин сууж Монголын автономыг сэргээх үндэслэлийг тодорхойлсон Богдын бичгийг үйлдсэн бөгөөд тэр дөрвөн хүний хоёр нь Дилова хутагт, Жалханз хутагт нар байсан байна. Түүний дурсамжинд "Бид Хятадын ерөнхийлөгч болон албаны бусад олон хүнтэй уулзсан боловч бидний айлчлалын зорилгыг урагшлуулахад ер дөхөм болсонгүй харин энэ айлчлалын зуур Жалханз хутагт маань АНУ-ын элчин сайдтай уулзаж би АНУ-ын цэргийн атташетэй Америк пүүсийн төлөөлөгч Франц Ларсенаар хэлмэрчлүүлэн уулзаж Богдын бичгийг барьж амжсан билээ." гэсэн байдаг.
1922 онд Ижил мөрний торгууд Дамбийжанцан Ховдын хязгаарт үймээн дэгдээж дээрэм тонуул хийж, хүмүүсийг тарчилган алж түүний захиргаадалтаас айсан Ховдын умард хэсгийн Өөлд, Дөрвөд, Хасагууд нутаг орноосоо оргон дүрвэж Дамбийжанцан тэднийг мөрдөн мөшгиж барьж, амьдаар нь арьсыг нь хуулах зэрэг харгислал хэрээс хэтэрсэн тул түүнийг устгах онцгой даалгавар мөн л улсаас тэр үеийн Улиастайн сайд Ламжаваар дамжуулан Дилова хутагтад иржээ. Дамбийжанцан шашны цол хэргэмээр нь Дилова хутагтыг хүндэлдэг байсан тул үүнийг далимдуулж Дилова хутагт "Монголын шинэ засгийн анхны ерөнхий сайд Жалханз хутагт танд шагнал гардуулахаар Хүрээнд урьсан хэмээн..." урилгын бичиг найруулан бичиж Дамбийжааг тонилгох хүмүүс энэхүү тамгатай бичгийг нь авч Дилова хутагтын элч төлөөлөгч болж итгэлийг нь олж гэрт нь ороод түүнийг устгасан гэдэг. Хожим нь тэрээр 1931 онд хилсээр хоригдон байцаагдаж байхдаа оргодол Дамбийжанцантай холбоо сүлбээтэй байсан гэсэн ял тулгахад "-холбоо сүлбээтэй байх нь битгий хэл улс орныхоо амар тайван байдлын төлөө бурханы үйлдэмгүй хэргийг яахын аргагүй өөрийн гараар үйлдэж түүний үхэлд би оролцсон доо" хэмээн их л гунигтай өчсөн гэдэг.
1922 онд тэрээр Улиастайн сайдаар томилогдож жил хэртэй ажиллаад уг албанаас чөлөө хүсч Нарованчин хийддээ сууж зовсон ядарсан олонд буян үйлдэж хурал хурж ном айлдан, судар бясалгажээ. 1928 онд хэлмэгдүүлэлтээр бүх хөрөнгөө хураалгаж 1930 онд тайж Эрэгдэндагвын хэрэг гэгчээр хотод дуудагдан нэг жилийн турш байцаагдан хоригджээ. Түүнтэй хамт Халхын том лам нар болох Егүзэр хутагт, Манзушир хутагт нар хоригдож байсан ба Эрэгдэндагвын хэргийн шүүх хурлаар Егүзэр хутагт нарын долоон ламыг 24 цагийн дотор буудан алах харин Манзушир хутагтыг арван жилээр хорих Дилова хутагтыг таван жилээр хорих ялыг тэнсэн харгалзжээ. Тэнсэн харгалзах гэдэг хэрвээ дахин баригдах шалтгаан гарваас түүний цаана шууд алах ял байгаа нь ойлгомжтой, түүнийг эрт оройгүй хэзээ нэгэн цагт дахиад баривчлана гэдгийг тэрээр сайн мэдэж байв. Үнэнийг хэлэхэд Манзушир хутагтад яг ийм тавилан оноогдсон билээ, түүнийг 1938 онд Гэндэн Дэмидын хэргээр дахин баривчилж хороосон юм.

Монгол орны төр засгийн эрхэнд МАХН-ын зүүн жигүүрийнхэн гарч сүм хийд, лам нар, угсаа залгасан феодал ноёдын улс төрийн эрх үйл ажиллагааг хязгаарлах өмч хөрөнгийг хураах зэрэг хэт хувьсгалжсан ажиллагаанд дургүйцсэн дургүйцэл улам ихсэж хил хязгаар нутгийн олон айл өрх 1920-30 онд нутаг орноосоо дүрвэн нүүсэн юм. Манжуур, Өвөрмонгол, Шинжааны нутгаас Монгол орны эсрэг тагнуул, ухуулга суртачилгаа, зэвсэглэсэн түрэмгийлэл, дээрэм тонуул хийж айлуудыг хүчээр хил давуулан нүүлгэж эхэлсэн бөгөөд энэ дайсагнасан үйл ажиллагаа нь Далай ламтай зөрчилдөн таарахаа больсон Ванчинбогдын хийж буй явуулга, тавдугаар Ванчинбогд Гэлэгнамжил Хятадын хойт нутгаар хэсүүчлэн явахдаа гоминданы эрх баригчид, японы цэргүүдэд баривчлагдан ашиглагдаж түүний нэрээр манай орны эсрэг "Ванчин богд 10 мянган цэрэгтэй Монголын урд хилд ардын засгийг устгахаар зэхэж байна" зэрэг цуурхал манай улсад дэгдээд байсан юм. Энэ нөхцөл байдлыг тухайн үед Дотоодыг хамгаалах газар шийдэхдээ тагнуулын үйл ажиллагаагаар Ванчинбогдын үзэл бодлыг мэдэж, дүрвэн гарсан иргэдийн байр байдлыг судлах хэрэгтэй гэж үзээд Ванчинбогдод итгэл олж харилцаа тогтоож чадах хүнийг ганцхан Дилова хутагт хэмээн үзэж /өмнө нь тэрээр 1927 онд нэг удаа Ванчинбогдод бараалхах хүсэлт гаргаж байсныг нь харгалзан, мөн Дилова хутагтын өмнөх дүрүүд нь хэд хэдэн удаа Ордос нутагт төрж байсан ба Өвөрмонголынхон түүнийг "манай хутагт" хэмээн Ордост ирж суухыг хүсэхэд тэрээр "Цэцэг хөөсөн эрвэйхэй биш..." гээд очоогүй билээ. Иймд Өвөрмонголынхон түүнийг очиход дуртай хүлээн авна гэж үзээд/ 1931 оны 2-р сарын 26-ны өдөр........... /бичиж байтал гэнэтхэн яаралтай ажил гарчих юм, орж ирээд үргэлжлүүлнээ./
Жич. Дилова хутагтын тухай бичихэд Монголын түүхийн цөөхөн гэлтгүй хуудасыг сөхөх агаад энд бичигдсэн түүхийн бичвэр маань аль ч нам улс төрийн хүчний үзэл бодол шингээгүй, өөрөөр хэлбэл бичигдэх явцдаа намын дарамт, шахалт, гуйвуулга, залруулга ороогүй 1921 оны хувьсгалаас өмнөх хойших /хутагтын Монгол нутагтаа амьдарч ахуй үеийн/ Монголын улс төрийн жинхэнэ үнэн түүх гэдгийг дурдах нь зүйтэй байх.
Дараагийн бичлэгт түүний хилийн дээс алхсан шалтгаан болон түүнээс хойших амьдралыг нилээнд дэлгэрэнгүй оруулахыг хичээнээ. /дээр дутуу үлдээсэн өгүүлбэрээс эхлээд.../

Энэ удаагийн бичлэгийг Америкийн нэрт Монголч эрдэмтэр Оуэн Латтиморийн хэлсэн:
"Дэлхийд зургаан сая гаруй Монгол байна, бүгдийг нэгтгэн нийлүүлвэл хүчтэй улс болно доо... хэмээн ярьж Америкийн зөвлөхийг болон Чан Кайшиг цочоодог байсан хүн шүү. Гоминданы засгийн газар Монголыг хүлээн зөвшөөрөхөд Дилова их хувь нэмэр оруулсан хүн, та нар зөвөөр ойлгох ёстой" гэсэн үгээр дуусгая.

Дилова хутагт Жамсранжав 1917 он /Лам гэлтгүй бөх баймаар сайхан

эр байсан гэж нэг нь дурссан байдаг./

Жалханз хутагт Дамдинбазарын хамт

Ааваа би дуулнаа...

2008-11-16T20:25:00.003+09:00

Сэтгэлийн утсаа зүүнд сүвлэн, аргадан эвлүүлэн байж шагладаг хэдэн муу шүлгийг минь сонирхвол энэ блогийн баруун доод буланд байдаг шүлэг уншдаг блогууд гэсэн gadget дотор Болорхон шүлгүүд нэртэй орсон байгаа.

Ням ням .... кккккк

2008-11-15T17:13:00.008+09:00

Ичдэг ч арга байдаггүй ээ.... кккк Ганаа эгчид боорцог хайрах гэж байгаа, ичмээр болчуул нь зургийг нь оруулахгүй ээ энэ тэр гээд байсан чинь жинхэнээсээ ичмээр болчихсон чинь мань хүн ичдэггүй шүү. Ээжийнхээ дэргэд байхад боорцог идэж л байсан уу гэхээс хийж байгаагүй юм байна аа. Хийгээд үзэхэд бас ч тийм ч амар биш нилээн технологи, арга барил, ур чадвар, гоо зүйн мэдрэмж бас хамгийн гол нь "гар" чухал байдаг юм байна. Өөрөөр хэлбэл хүн хүний гаранд бас их учир байдаг болтой, бүх юм нь бэлэн яг хэлснийх нь дагуу хийхэд л шал өөр миний хэлээр "ичмээр" юм болчихлоо гэж... Минийх л лав гоо зүйн ямар ч мэдрэмжгүй, царай муутай, бас тэр мушгисан хоёр хөл нь хоёр тийшээ салж яваад майжиг бас том жижиг болчоод байхиймөө. Гэхдээ амт бол чика болсон шүү. Ганцхан боорцог хийчээд цайг нь яаж мартахав, хийцтэй цайтай хамт байж л энэ хоёр минь нийлж сая жинхэнэ ээжийг минь санагдуулж байна. Цайны дээр хөвж байгаа тос нь шар тос бишээ маслоор хайрчихсан юм. За за манайд ирвэл нь Болорхон цай боорцгоо бариад угтана шүү. ккккккк

/ЭНД ЗУРАГ БАЙГАА САЙН ХАРВАЛ, ӨЛССӨН ХҮНД ХАРАГДАНА КККК/

Хүүш зурган дээр ойрхон харагдаад байсан чинь блогт орсон чинь жижигрээд юун хөвж байгаа тос харагдах манатай нөгөө царай муут чинь улам сонин харагдаад байна. ккккк

Тэнгэр шиг бай...

2008-11-12T20:18:00.013+09:00

Ялих шалихгүй зүйлүүдээс болоод ойрдоо сэтгэл онцгүй байлаа, би хичнээн ч олон хүнлэг бас оюунлаг найзуудтай юм бэ гэж тэднийхээ надад хэлсэн үгсийг бодохдоо гайхаж сууна. "Тэнгэр шиг бай, тэнгэр газрын хооронд ямархан их зай байдгийг чи мэдэх үү", "Амьдрахуйн мөн чанар,хүний амьдралын учир шалтгааныг танихын цагт чамруу газраас чулуу шидэгсэд юу ч биш гэдгийг чи өөрөө ойлгоноо" гэж... Хүний л амьдралын жамаар жалга довыг өгсөж уруудаж, гуньж, туньж заримдаа ууж уйлж, хэлүүлж хүлүүлж явахад дэргэд минь байхгүй ч сэтгэл дэмнэсэн, бие биенээ ирлэсэн "хүн" найзуудтай байх сайхан юмөө. Найзыгаа бодож суутал энэ цагийн суут хүн бас ирээдүйд ч суут байх миний хамгийн их бишрэн шүтэж явдаг яруу найрагч одоо ч бидний дунд амьд амьдарсаар буй О.Дашбалбар агсаныг гэнэтхэн саналаа. О.Дашбалбар гуай хүүхэд байхад манайд нэг ирсэн юм, би бага байсан болохоор тухайн үед аавтай минь юуны тухай ярьж байсан зэргийг нь сайн санадаггүй юм. Завхан аймгийн Шилүүстэй сум хэдэн оны билээ зун би 10-11тэй байсан юм болов уу. Манайх зусланд гарсан байсан болохоор хөдөө гэрт зөөврийн гэрэл оруулчихсан аавтай минь гэрийн хойморьт суучихсан бага зэрэг халамцчихсан элдвийг ярилцаад, ээж хоол цай болж, харин би тэнэг тэдний үгийг сонсохгүй түүний гаран дахь их том очиртой бөгжийг л харж сууснаа санах юм. /Яасан том багж вэ гэж харж байсан байх, том хүрэн улаан шигтээтэй их содон байсан/ Надаас хэдэн насаар дүү охин Гандигийнх ньхамт гадуур дотуур тоглож гүйгээд үдэш болж хүүхэд биднийг унтахаар хэвтэхэд найрагч маань Зундуйн Доржийн шүлэг шиг санагдаж байна нэгэн дууг
....Завсар орсон хоёр сэтгэлийг бол
Загасны цавуугаар наалтай биш дээ хонгор минь
Зам нийлэхгүй хүний үрийг царайчлаад
Замбуу тивийг орхилтой биш дээ хонгор минь
... гээд дуулж суусныг нь тодхон санана. Энэ бүхнийг санаж байгаа хирнээ түүний яруу найргийн эсвэл улс төрийн талаар ярьсныг нь юу ч санадаггүй аргагүй дээ, тэр үед энэ сэдэв арваадхан настай надад ойлгохын аргагүй хэтэрхий хүнд том сэдэв байсан байх. Одоо надад тийм боломж олдсонсон бол би түүнтэй ааваас илүү ихийг ярилцах байсан даа. Богинохон хугацаанд ертөнц дээр бидэнд гэрэлтэж буугаад харваад явчихсан энэ тэнгэрийн хүү О.Дашбалбар Тэнгэр шиг бай... гэдэг шүлгээ өнөөдөр уншиж суухнээ надад хэлсэн мэт санагдахын учир юун।

Гаднаа ямагт бусдаас доорд бай, даруу бай
Гайхуулах хэрэггүй, дотроон тэнгэр мэт агуу бай!
Үг яриа хэрэггүй газарт харцаараа өгүүлж сур,
Үнэн худлыг ялгах аргагүй цагт бурхандаа залбир!

О.Дашбалбарын гуайн тухай дурсамж дэндүү олон, түүний шавь яруу найрагч П।Батхуягын бичсэн дурсамж надад арай илүү дотно сэтгэлд ойр санагддаг юм।

Яруу найрагч П.Батхуяг: ОМОГ БАРДАМ БАЙХЫН УРЛАГ БУЮУ ОЧИРБАТЫН ДАШБАЛБАР

Одоо санахад олон жилийн ємнє шиг бодогдоно. Алгебрийн дэвтрийн ард бичсэн хэдэн шvлэгтэй аравдугаар ангийн хvvхэд байлаа. Харин «Гэрэлт хайр» гэдэг шvлгийн номыг бичсэн хvнтэй уулзвал ганц л зvйлийг асууна гэж боддог сон. Ямар янзтай зогсож байгаад, ямар дуу хоолойгоор асуухаа тєлєвлєж толины ємнє нэлээдгvй сургуулилсан удаатай. Гэтэл намар оройхон модод навчсаараа уйлсан єдєр гудамжинд гэнэт тулгарчихлаа. Мэнд усгvй шахам єнєєх асуултаа асуув.
-Яавал яруу найрагч болох вэ?-Яруу найрагч болдоггvй юм. Харин тєрдєг байхгvй юу даа, дvv минь. Сайн ойлгосонгvй, гэвч огт ойлгоогvй дvр vзvvлсэнгvй. Зэрэгцээд алхаж явахдаа надад юун тухай ярьсныг нь єчигдєрхєн болсон юм шиг л тод санаж байна.
-Хамаг модоо огтлоод, хамаг загасыг барьж дуусах цагт алтыг идэж болдоггvйг хvмvvс ойлгох болно гэж индианы нэг омгийн ахлагч хэлсийм гэнэ билээ. Яг тvvнтэй адил ууланд ганц євгєн бvргэд, талд ганц хєх чоно vлдэх цагт хvмvvс омог бардам байхын ухааныг ойлгож магадгvй. Язгуураасаа тэнгэрлиг тєрсєн тэр амьтад хvмvvс биднээс илvv омог бардам амьдардаг санагдана. Тэгэхээр омог бардам байхын тулд бvргэд, чоно хоёроос ялимгvй суралцахад гэмгvй гэж хэлээд тэр яваад єгч билээ. Явахдаа яг л бvргэд шиг, эсвэл талд давхих чоно шиг харагдсан сан. Маргаашнаас нь би vсээ ургуулахаар шийдлээ. Бvтэн жил vсэндээ хайч хvргэсэнгvй. Яагаад ч юм бэ урт ургасан vс салхинд хийсэх нь надад бvргэдийн далавч шиг санагдаад хэмжээлшгvй сайхан, зvйрлэшгvй омог бардам болсон мэт бодогдоно. Тэгээд бvтэн жил єнєєх бvргэд, чоно хоёрын шавь-яруу найрагчтай уулзсангvй. Гэтэл намар оройхон мєн л модод навчсаараа уйлсан єдєр гэнэт гудамжинд тулгарлаа. Газар доогуур ормоор санагдтал хачин ширтлээ. Харц нь хутгаар зvсэх шиг, эсвэл эцэг нь хvvгээ энхрийлэх шиг байлаа. Тийм харцтай ємнє нь тулгарч байсангvй. Тvvнээс салаад гэр рvvгээ харьж явах замдаа єєрийгєє хязгааргvй ихээр чамлаж билээ. Маргааш нь vсээ засууллаа. Би л лав чоно, бvргэд хоёрын омог бардам шавь байж чадахгvй юм байна гэдгээ мэдсэн юм. Учир нь тэр надад ингэж хэлэв.
-Ертєнцийн юм бvхэнд урлаг буй. Урлаггvй юм гэж энэ хорвоод ганц ч vгvй. Урлагийг нь мэдрэхгvй бол шvлэг бичээд дэмий дээ гэлээ. Тэрбээр цааш нь «Яруу найраг бол зан тєрх, шvлгээс нь зан тєрх нь мэдэгдэж байвал тэр жинхэнэ яруу найрагч, тийм яруу найрагч Монголд цєєхєн дєє» хэмээгээд санаа алдаж билээ. Тvvнээс хойш цаг хугацаа харван єнгєрчээ. «Угтаа цаг хугацаа цаанаас єгєгдсєн явдаг хурдаараа л урсан єнгєрч буй. Харин хvмvvс бидэнд харвасан сум, цахилгаан гvйдэл жирэлзэн єнгєрєх шиг санагдана. Тэгээд л ялимгvй удаан єнгєрєєсэй гэж хvсдэг байлгvй. Дэмий л айцгаана. Нас ахих тусам vхэл санаанд орох нь ихэсдэг бололтой» гэж мєн л нэг жил намар оройхон тэр надад хэлсэн сэн. Тvvний тухай єнгєрсєн цаг дээр бичих ийм хэцvv байх юм гэж санасангvй. Алгандаа хатаж хорчийсон навчис vйрvvлээд тvvнийгээ ширээн дээрээ элсэн цаг шиг аажмаар асгаад бурхны тухай ярьж суух, эсвэл ширээний нvднээс цємсєн самрын яс цуглуулаад шалаар нэг асгачихаад нэг нэгээр нь гишгэлээд А.Блок, Б.Пастернак, У.Уйтмен, Д.Равжаа, Р.Киплинг, Н.Баратишвили, Д.Нямсvрэн, Р.Бёрнсийн шvлгийг нvдээ гялалзуулан уншихыг нь оюутны дєрвєн жил єдєр бvхэн харж, том ширэн цvнхийг нь vvрээд «бие хамгаалагч»-аар явж байхдаа тэр vхлээс бус, харин vхэл тvvнээс айна даа хэмээн санадагсан.

-Хамгийн арчаагvй хvн vхлийн ємнє євдєг сєхєрдєг. Yхлээс айдаггvй хvн, vхлийн тухай хамгийн сайн мэддэг. Yе vе vхлийн тухай бодож бай, амьдрал чинь утгатай болно. Энэ бvхэн тvvний хэлсэн vгс.Yл мєхєх, аугаа гоо сайхны гялбаа сэтгэлд нь харважYхлийг vгvйсгэж болохыг хаа нэгтээгээс шивнэж байна.Энэ бас тvvний бичсэн шvлэг. Yнэхээр «vхлийг vгvйсгэж болмоор санагдана». Худал хуурмаг байхыг омог бардмаар жигшдэгсэн. Хатуу vгийг харамгvй хэлэх, хайрламааргvй хvнийг хайрлах, хайрламаар хvнийг хайрлахгvй байх нь тvvнд даанч зохидог сон. Ёстой л єєрийнх нь шvлэглэснээр:Булан тохойд нуугдах хэрэггvйБурхан бvгдийг харж байгаа гэдэг шиг тэр зусар заальхай, араа шvдэндээ зуумхай, ар нуруунаас нь асамхай хэн ч байсан vерхэж, хvн нь яах вэ дээ, шvлэг нь даанч сайн гэж суудагсан. Ууч, ууч байна гэхэд даанч дэндvv нэгэнсэн.Хvнийг магтах, муулах хоёрт vг олдоод байдаг мєртлєє яг vнэнийг нь бичих гэхээр ер санаанд олигтой оновчтой vг ордоггvй гэдэг vнэн бололтой. Мєн л намар оройхон юм даг. Тvvнийг дагаж би айлын байрны найранд очиж билээ. Банзан гитар чамгvй тоглодгоо гайхуулж, vл мэдэг мишилзэн, єєрєєс нь гарамгvй намуухан зєєлєн хоолойгоор,
Yлгэр домгийн буурал талдаа
Yvлэн нємрєг нємєрч єслєє, би
Гэрийн цэнхэрхэн утаат талдаа
Гэгээн наранд ойрхон єслєє, би гээд дуулан суухад нь, дуулахдаа хvртэл омог бардам байж чаддагийг нь гайхан биширч билээ. Харин уйлахыг нь би нэг ч удаа хараагvй. Бодвол омог бардмаар уйлдаг байсан биз. Яагаад гэвэл Алтан-Овоо хавьд авхуулсан нvдэндээ нулимс цийлэлзvvлсэн нэг зургийг нь хаа ч билээ харсан юм. Хачин омог бардам байсан санагдана. Оюутан биднээс євєл, хаврын улирлаар шалгалт авахдаа ч омог бардам шалгадаг сан. Тvvний шалгалтад «Онц» авсан хvн тэр жилдээ нэлээд «омог бардам» байна.

-Их унш. Гэхдээ дэмий битгий унш. Сайн сонголт хийж унш гэх зэргээр мэргэжлийн зєвлєгєє єгєх мєртєє, Ясунари Кавабата хэдэн онд, яаж vхсэн бэ зэрэг мэдэхээргvй юм асууна.Єлгий, авс хоёрыг хvн бvхэн дамждаг болохоорЄєр юу ч хэрэггvй, бие биенээ хайрла гэж сургах мєртєє хvчтэй дайсантай байхын сайхан, дайснаасаа єшєє авахын сайхныг нvдэнд vзэгдтэл ярина. Yнэндээ тvvний «омог бардам» ертєнцийг, тэр ертєнцийн «омог бардам» тэсрэлт, дэлбэрэлтийг цєєхєн хvн ойлгодог байж дээ. Гэр орноор нь орж гараагvй яруу найрагч ямар ч байсан манай 1990-ээд оныхны дунд байхгvй биз. Харин ном заалгаж, шавь болсон нь энэ vеийнхний дунд цєєхєн дєє. Гэвч бvгдийг нь тэр хvлээн зєвшєєрч, заримыг нь vлээж агаарт хєєргєєд, єєрєє араас нь гуниглан харж, заримыг нь дотроо хайрлавч их огцом «илэн шанааддаг» байлаа. Нэгэнтээ тэрбээрОйворгон зан, ялимгvй гуниг хоёрыг хvмvvсОдоо ямар vнэлэх биш дээГэвч би томоотой улс, хєдєлгєєнгvй найрагчдыгГэгээн бурхны гvнгэрваанд байгаатай адилтгана гэж илэн далангvй мєн л «омог бардам»-аар хэлсэн байдаг.

-Томоотой, хєдєлгєєнгvй яруу найрагчдаас сайн шvлэг горьдоод бараг хэрэггvй. Эрдэмтэй хvн дєлгєєн, их мєрєн намуун гэдэг хамгийн худлаа зvйр vг. Эх орон, ард тvмнийхээ эмгэнэлийг зvгээр хараад суудаг «томоотой» хvмvvсээс онцын шаардлагагvй олон «томоотой» шvлэг тєрдєг зэргээр баахан сургааль айлдана. Америкт ардчилал байхгvй гэж vзнэ. Африкт тєрєєгvйдээ баярла гэж шууд заналхийлнэ. Єглєєний инээмсэглэл єдєр сураггvй алга болж, єєдгvй юмнуудтай vзэж тарна гээд цээж хаялна.-Хойшоо сургуульд явахын ємнє… гээд л хотод єнгєрvvлсэн хэцvv єдрvvдээ дурсана. Єлсч ундаассаар би тэднийд очиж билээ. Нэрийг нь шууд дэргэд нь хэлнэ. Хаалгаар оров уу vгvйтэй банштай цайны хачин сайхан vнэр хамар цоргино. Том шаазангаар нь дvvрэн банш, цай… Их л сонин жуумалзсанаа гэдсийг нь заана. Эхнэр нь харин надад том шаазан дvvрэн цай барихад дотор нь гуравхан банш хєвж байлаа. Гомдсондоо нулимс асгараад цайг нь ууж чадалгvй гарсан хэмээн цайлган атлаа цаанаа л нулимстай ярина. Тэгэхэд хотод бvтэхгvй бол нутагтаа очиж газар хагална гэж «омог бардам»-аар мєрєєдсєн гэдэг. Тэр vедээ л,

Трактор, анжсаар атрын хєрсийг єм татаж
Бульдозер ємхєрсєн муу шавар байшинг газрын хєрснєєс хуу арчих шиг
Шvлэг бичихсэн гэж мєн л «омог бардам»-аар тунхагласан байх даа. Гэрээсээ гараад ажил орох замдаа гудамжинд 100-гаад танилтайгаа тааралдана. Бvгдтэй нь гар барьж, мэнд ус мэднэ. Олонх нь бvсгvйчvvд байна. Одтой залуугийн танилууд гэж хэлнэ. Нvvр єєд нь зориуд харна. Ер єтлєсєн шинжгvй. Єєрийнхєє тухай бичсэн «шар» сонинуудыг анхааралтай уншина. Yл мэдэг доогтойгоор жуумалзана.

Доромжлуулах тусам тэр єнгє орно
Долоон бурхан од шиг гялалзана.
-Улаан сахиус минь бvгдийг даана. Одооноос эхлээд сайн сахиустай бол. Ойрдоо бие жаахан ядруу, олон олон хурал, чуулган, хvлээн авалт… Энгэр дээрээ тэр тєрийн далбааны тэмдэгтэй, эцсийн удаа намар оройхон модод навчсаараа уйлсан єдєр бас л гудамжинд тааралдаж билээ. Араас нь харж зогсоход аанай л бvргэд шиг, талын хєх чоно шиг омог бардам харагдсансан. Тvvнийг сvvлчийн замд нь бид сvр дуулиантай vдэж билээ.

О.ДАШБАЛБАР: ТЭНГЭР ШИГ БАЙ...

Хамаг бүгдээр чамайг
Харааж нулимж байвч, тэнгэр шиг бай!
Хамгийн сайн хүмүүс гэж
Хашгирч ерөөж байвч, тэнгэр шиг бай!

Тэвчээр барагдаж, нөхөд чинь орхивч
Тэнгэр шигбай, мөнхөд амгалан...
Тэргэнд суулгаж, алтан титэм өмсгөвч
Тэнгэр шиг бай, юу ч болоогүй юм шиг...

Хамгийн хайртай хүн чинь хаяж одсон ч
Хан тэнгэр нурчхаагүй цагт, бүү зов!
Гүтгэж, доромжилж бахаа ганц хангавч
Гүн тэнгэр хэмхрээгүй цагт, бүү ай!

Өвчин зовлонд нэрвэгдэж, тартагтаа тулавч
Өнө мөнхийн тэнгэр шиг бай, чи ялна
Өрөөл бусдад тоогдохоо байж, мартагдавч
Өндөр тэнгэр дээр чинь цэлийж буйг бүү март!

Яг л амьдрал чинь дуусаж, явах замгүй болсон ч
Яадгаан алдалгүй хүлээ, тэнгэр шиг бай!
Яруухан санаа мехөсдөж, хулгай зэлгийд өртсөн ч
Ядмагхан амьтдыг бүү тоо, тэнгэр шиг бай

Олз омог чамд үүдээ хаасан ч тэнгэр шиг бай
Олон түмэн нүүрээ буруулсан ч тэнгэр шиг бай
Одод гялалзаж, наран саран ээлжлэх цагт
Орчлон дээр аавын хүү шантрах ёсгүй!...

Уур омог урин мунхгийг мартаж, тэнгэр шиг бай
Уйтан хорвоогоос илүү гарч, жигүүрээ дэлгэ...
Цөхрөл чамайг багалзуурдаж, цөлийн чоно шиг болгосон ч
Цөс ихтэй хүний үр гэдгээн бүү мартаарай!...

Цорын ганц хүү минь, бас охид минь, хүүхдүүд минь
Цохолж ирэх үйлийн үрээс бүү зугт, бүү ай!...
Хувь заяатай ямагт эвлэрч, тэвчээртэй бай...
Хуучин цагийн мэргэд хүлээж сурсан юм шүү!...

Орох оронгүй болсон цагтаа орчлонг бүхэлд нь олно, чи!
Онцлох нөхөргүй болсон цагтаа , хүнийг бас ойлгоно чи !
Аз жаргал ирнэ гэвч , удалгүй алга болдог юм
Аюул зовлон тохионо гэвч , төдөлгүй арилдаг юм ...

Жамаараа ертөнцөд юм бүхэн өдөр , шөнө шиг ээлжилнэ
Жаргал зовлонгийн алинд ч , мөнх тэнгэр шиг бай !...
Атаатан түмэндээ мууг үйлдэвч , хариуд нь сайныг бүтээ .
Ариун сэтгэлийн нугад буяны цэцэгс дэлгэрдэг юм ...

Ямагт чиний зөв байх албагүй , сайтар тунгаа
Ярьж хэлэх , хөдлөх бүхнээ өерөө хяна , сэтгэ
Хүсэл бүхэн биелэх албагүй , чандалж хорь,
Хүрэхийн эцэсгүй тэнгэр шиг бай, үнэнийг тэмтэр!...

Юм бүхэнд өөрийн цаг буй, сөрөөд нэмэргүй
Юлд атгасан хүн тулаанд хэрэгтэй, хуриманд нэмэргүй
Нохой болохоос нь өмнө гөлгийг хазаж хэмлэдэг юм...
Ноён болохоос нь өмне хөвгүүнийг басаж доромжилдог юм

Самуун дэгдээгчид үйлээн тайван хийг
Сандарч тэвдэх хэрэггүй тэнгэр шиг бай !
Салхи цагаан болохоор бүхнийг хийсгэдэг юм
Саваагүй амьтдын зиндаанд бүү уна !...

Эрх мэдэлтэй хүн хилэнц нүглээс зайлахгүй
Эд баялагтай хүн хүсэл шуналаас хагацахгүй
Ертөнцийн бүх юм хэмжээтэйг бүү март
Ер цагаа болохоор хумхийн тоос шиг сарнина

Энгийн хүн ардад ээлтэй бай, хайртай бай
Элдэв бусармаг явдалд бүү орооцолд!...
Үнэтэй цайтай бүхнээ бусдад өгч сур, бүү харамс
Үүрд оршихгүйн учир тус болох үйл бүтээ!...

Гаднаан ямагт бусдаас доорд бай, даруу бай
Гайхуулах хэрэггүй, дотроон тэнгэр мэт агуу бай!
Үг яриа хэрэггүй газарт харцаараа өгүүлж сур,
Үнэн худлыг ялгах аргагүй цагт бурхандаа залбир!

Өнөөдөр чамайг маргааш бусдыг хуурах хүмүүст
Өөр шигээ бүү итгэ, мөрийг хөөж чигийг барь!...
Хүү минь, хамгийн эцэст хэлэхэд нохой явдлыг дээдэл
Хүлцэн тэвчихээс илүү гавьяаг би мэдэхгүй!...

처음부터 지금까지 - Дагаад дуулцгаая

2008-11-10T20:27:00.008+09:00

내게 올수 없을거라고
이젠 그럴수 없다고 제발 그만하라고 나를 달랬지
* 정말 잊어버리고 싶어
다신 볼수없다면 나를 잡고 있는 너의 모든걸
내가 웃고 싶을때마다 넌 나를 울어버리게 만드니까
어느것 하나도 나의 뜻대로 넌 할수 없게 만드는걸
네가 보고싶을 때마다 난 이렇게 무너져 버리고 마니까
아무리 잊으려고 애를 써도 잊을수 없게 하니까

단 한사람을 사랑하는게 이토록 힘든일인지 난 정말 몰랐어
내가 웃고 싶을때마다 넌 나를 울어버리게 만드니까
어느것 하나도 나의 뜻대로 넌 할수없게 만드는걸
네가 보고싶을 때마다 난 이렇게 무너져 버리고 마니까
아무리 잊으려고 애를써도 잊을수 없게 하니까

My memory - Дагаад дуулцгаая

2008-11-10T20:02:00.001+09:00

My Memory 모두 기억해요 그순간....
눈을 감으면 아주 작은 일도 보이네요....
You' re far away 닿을 수 없는 곳에....
사랑한다는 말도 기다린다는 말도 하지 못하고....
정말 몰랐죠 그댈 이렇게 다시 만날 줄은 생각조차 못했었죠....
아직 널 사랑해 이제라도 네게 고백할께....
I want I love you forever....
늦지 않았다면 이렇게 나와 함께 영원히....

오랫동안 그댄 나의 가슴에 많은 시간 흘러도....
아주 멀리 있어도 살아 있었죠....
정말 몰랐죠 그댈 이렇게 다시 만날 줄은 생각조차 못했었죠....
아직 널 사랑해 이제라도 네게 고백할께....
I want I love you forever....
늦지 않았다면 이렇게 나와 함께 영원히....

Soledad

2008-10-30T23:00:00.002+09:00

Ухаарлаас унасан навч

2008-10-26T16:13:00.008+09:00

Би түүнийг ахаа гэж дотносон дуудах дуртай. Тэр хүнийг таних болсноос хойш цаг хугацаа олныг элээж амьдралын хатуу зөөлөн, жаргал зовлонг хамт байж өнгөрөөгөөгүй ч гэсэн аль хэдийнэ сэтгэлийн минь дотор орших олон сайхан найз нарын минь нэг болсныг нь өөрөө ч бага зэрэг гайхан хүлээн зөвшөөрдөг билээ. Үг бүрээс нь ухаарал цацардаг гээд хэлчихвэл хэтэрхий даруухан түүнийг хэтэрхий худлаа магтсан болчих болов уу?
ГУНИГАА би шүлэг болгон үлдээнэ
ГУНИГАА би хүсэл болгон асаана
ГУНИГАА би уучлал болгон дэвсэнэ
ГУНИГАА би ухаарал болгон ургуулна... гэж хэлэхдээ тэрээр өөрөө ч мэдэлгүй бусдад тийм цагаахан гэмшил, оройтсон оройтоогүй ухаарлыг үлдээж чаддагаа мэддэг болов уу? Өөрийгөө яруу найрагч хэмээн хүлээн зөвшөөрөх нь эр зориг хэмээн аяархан хэлдэг тэрээр өөрийг нь магтахад дургүй, эх орон, ард түмнээ өөдлөхөд нь хамт баярлаж уруудахад нь дагаж энэлж явдаг яруу найрагч байхын жаргал, зовлонг бас мөчрөөсөө салж ядах намрын сүүлчийн ганц навчны ганцаардал, шувуудаа үдчихээд эзгүйрсэн нуурны гунигыг хүртэл зүрхээрээ мэдэрдэг түүнд "та бол жинхэнэ яруу найрагч", "таны шүлгүүд үнэн тасархай" энэ тэр гэх хоосон магтаал юу ч бишээ.
Өөрийгөө хүний заяа нөмөрч унасан хайр харуусал хоёр, хагацал зовлон дунд буцалсан хатуу зөөлөн хоёр хэмээн оновчтойхон томъёолсон Цэндийн Галбадрах хэмээх энэ эгэлхэн яруу найрагчийн

Өнгө мөнгөний бохир хорвоотой холилгүй
Өвөл зун шиг хүмүүний араншинд хиртээлгүй
Өөрийгөө буцалган нэрж гаргасан
Өр нимгэн хэдэн шүлгэнд нь би хайртай билээ л... Тиймийн учир түүний тухай дурдалгүй, бүүр дурсалгүй өнгөрч яаж чадахсан билээ. Би гэдэг хүн үнэн сэтгэлийн юм бүхэнд хайртай болоод ч тэрүү түүний сэтгэлээ ёстой л нэрж гаргасан, цурхирч гаргасан, заримдаа эвий дээ хөөрхий зөөлхөн мэгшиж гаргасан нулимсных нь амтнаас түүний сэтгэлийг амтлах шиг болдог юм. Баярлаж гунихад хүнд хамгийн ойр нь нулимс л болохоор шүлгийг нулимс гэж би боддогийм, сэтгэл хөндөгдөхөд шүлгэн нулимс урсдаг бусуу.
Би намар намарт ухаажиж навчсын зовлонг ойлгохыг хүснэ
Би хавар хаварт ургаж хайрын бороонд дэлбээлэхийг хүснэ
Би нарны доор хүмүүний зовлонг хуваалцахыг хүснэ
Би нас хийгээд жаргалаа найраг, шүлэг болгоод явахыг хүснэ...
...Би шүүмжлэгч, судлаач биш бас зохиогч бичигч биш тул түүний шүлгүүдээс бусдад бус зөвхөн надад ямархан анир нисч ирдгийг хуваалцахыг хүслээ. Түүний шүлэг бүрээс түүний сэтгэл санааны дотоод ертөнцийг олж нээж болно гэж би боддогийм. Өршөөл үгүй хорвоогийн хар бараанд хучигдахгүйн хүсэл, өнөө маргаашийн шунал хүслээс ангижрахын сүслэн, үнэн хэмээгдэх худлаас залхах залхалт, хүн хэмээх бурхнаас заяасан тавиланд зөв амьдрахын учрыг, өчүүхэн атугай олж харсан нарны гэрлийг бусадтай хуваалцах гэсэн асар их тэмүүлэлийг түүнээс олж хардагийм. Түүний шүлгүүд нь хүмүүний тухай, амьдрахуйн тухай, орших эс оршихуйн тухай, жаргал зовлон, хайр жигшлийн тухай энгийн утгат, бодит үг өгүүлбэрээс илүүтэйгээр уран сайхны голч сэтгэлгээгээр, далд совингоор, сэтгэхүйн гүнзгийрэлтээр мөн дорнын философийн өвөрмөц үзэл ойлголтоор бусдын сэрэхүйд нэвтрүүлж чаддагаараа онцлогтой гэж бодно.
***
Мэдэхгүй танигдахгүйн дунд
Мэдрэхүй зөн хоёртоо найдаад
Орхиод явсан бурханы эрэлд
Он цагийн эрхшээл дор явнаа би...
Үйл үйлийн зангилааг тайлах
Үзүүр учигийг өөрөөсөө хайсаар
Үнэний тайлал бурханыг олох нь
Өөрийгөө олохтой адил бишүү....
***
Өчигдрөөс өнөөдөр лүү
Өнөөдрөөс маргааш руу
Өглөөнөөс орой руу
Өдөр шөнө,өглөө орой
Цаг хугацаа намайг зөөж байна уу
Цаг хугацааг би зөөж байна уу
Санаа алдахад хором өнгөрч
Салхинд туугдах шиг цаг хугацаа....
***
Үйл учгийн холбоог таслахгүйн
Үүрэг учралаар эрээд эрээд
Үйлэндээ гүйцэгдэхдээ хорвоог орхих
Үнэний зангилааг тайлах аргагүй
***
Тэнгэрт хөвөх үүлсийн завсраас
Тэргэл саран гуниг шидэхэд
Уулын оройгоос салхи үлээж
Ухаарлын шилбүүрээр намайг ороолгоно
****
...
Гэмшил дусал дусал нулимс болоод
Гэнэт бороо болж асгарахад
Аянга буух шиг болоод
Ариусал хучих шиг ээ

***
Золиос мэт амьдралд
Зовлон тавилан мэт санагдахуйд
Гараас итгэл минь зуурчихаад
Гашуунаар инээх намайг гайхан харна

Өвс бид хоёр адилхан байж
Өөрөө би түүнийг зовоосоор алхахад
Эрхэмсэг оршихуй надаас сэжиглэж
Эргэж тойрчихоод нисэн одно

Түүний зарим шүлгүүдийг нь дүгнэхэд гүн ухааны аястай, бодрол бясалгалын шинжтэй, Буддын шашны үзлээр ертөнцийг үзэж билэг билгийн чанадад хүрэх, бурхан болоход оюун санаа, махбодийн хувиар ариуссан байх ёстойг заасан "бишүбү" урсгалд хамаарна гэхэд нэг их хэтийдүүлсэн болохгүй байх. Аливаа бүхний нууцад /дотоодод/ нэвтэрч ариусахыг номлосон бишүбү урсгал монголын яруу найрагт 1990-ээд оноос нэвтэрч эхэлсэн юм.
***
Бурханы өгсөн бие байшингын хана налахад
Байхгүйн дунд сэтгэл түших ханагүй
Хэлсэн хэлээгүй үгс хаа хүрэхээ мэдэхгүй тэнүүчлээд
Хэзээ ч юм бэ? ирсэн гуниг аяга дарс шиг
Нар манддаг хорвоод
Насаа өгч байгаад ч хамаагүй авчих юм алга
Өнгөрсөн бүхэн үзэгдэл төдий
Өнөөдөр зүүд мэт зэрэглээтээд....
...
Мөнх юм гэж үгүй учир
Мөрөөдөл ч бас хоосон
Хов хоосонд өөрийгөө олоход
Худгийн усанд сар бутрах шиг... гэх мэтчилэн шүлэг бүрээс нь түүний дотоод ахуй, баяр гуниг, хүсэл мөрөөдөл, зөн совин хийгээд цаашилбал бусдаас ялгарах онцлог, бодьгал чанарыг нь хэрхэн туссаныг харж болно. Бусад уншигчдад дотночолон хэлэхэд уран бүтээлийн арвин их санг нь богинохон хугацаанд гүйлгэн хараад л хамхих бус шүлэг бүрийг нь сэтгэл зүрхээрээ мэдэрч сонсоход багагүй хугацаа орж мэдэх ч түүнийг сонссоны дараа та сэтгэлээ хэрхэн уясч орчин, орчлон хоёрт идэгдэж шир болсон өрөө хэрхэн дэвтэхийг мэдрээд түүнд баярлалаа гэдэг үгийг өөрийн эрхтгүй хэлэх бизээ.
Түүний нэг шүлэг байдаг юм, өвлийн нэг их хүйтэн, гудамж бөөн цасанд дарагдсан шиг сэтгэл бөөн гунигт автсан өдөр түүнтэй ярилцаж суухад энэ шүлгийг надад өгөөд "чи бид хоёр ярилцаж суухад миний бичсэн шүлэг шүү, битгий мартаарай" гэж хэлсэн би яахин мартах билээ дээ.
Хөгжмийн эгшиг сэтгэлийн хаалга татаад
Хөнгөн алхасаар орж ирэхэд
Хөвөх мэт сэтгэл гадагшилж
Хаашаа ч юм долгис цацаад....
Юуны ямархан хүчээр
Надад нөлөөлнө бэ
Нөмгөн гунигийг минь
Юунд ил гаргаж дааруулна бэ
Мэдрэхүйн судсыг
Чинэртэл тэлж
Мэдэхгүй ертөнцрүү
Юуны учир хөтөлнө бэ
Оногдсон зовлон дээр минь
Оч хаяж шатаан
Орчлонгоос салгаж
Сэтгэлийг юунд өнчирүүлнэ бэ
Хөг эгшиг бүрээр чинь сэтгэл задрахад
Харанхуйн дунд солонго татах шиг болоод
Үнэний дунд ганцаар зогсох шиг
Үнэндээ би хөгжмийн эгшиг болох мэтээ
Түүний эхийн тухай аяархан мэгшиж бичсэн шүлгүүд, бас сайхан хайрын зүрхээ дарж өрөөл сонсчихвий гэсэн шиг шивнэж бичсэн шүлгүүдийг бас хэлэхгүй байж чадахгүй нь, заримдаа түүний дурлаж явсан эгч нарт цагаахан атаархал төрөх шиг болдог юм.
Яруу найрагч гэдэг бие, сэтгэлээр туулснаа үгээр дуулдаг хачин ховорхон мэргэжил юм болохоор би Бүлээн хэмээх энэ шүлэгчийг түүний
Тарааж цацсан сэтгэлээ хайх замдаа
Таньж олсон хэдэн эрдэнэ болсон шүлгүүдээр нь таньж түүнээс нэг их зөв сэтгэлийг, нэг их хүнлэг чанарыг, нэг их бүлээхэн үгийг л хүлээдэг билээ. Тэр өгч ч чадах гэж итгэдэг.
Нутгаасаа алсхан суугаа надад унших бүртээ сормуусаа норгодог нэгэн шүлгийг тань төгсгөлийн оронд хүргээд яруу найрагч Ц.Галбадрах танд уран бүтээлийн улам өндөр амжилтыг хүсч та биднийг учруулсан яруу найраг гэдэг өр зөөллөхийн ухаанд баярлаж явдагаа хэлъе. Хүний сэтгэлийн утсыг уянга, ухаарлаар хөглөх шиг цагаан буян юусан байх билээ, тэр буяныг Янжинлхам бурхны бийбаа хөгжмийн аялгуун дор бусдад ямх ямхаар түгээж байгаа олон олон сэтгэл зөөлөн яруу найрагчдийн минь нэг нь та шүү.

Оршил
Бие минь тэнд төрсөн болохоор
Бас сэтгэл минь тэнд төрсөн болохоор
Билэг оюун ухааныг тэндээс авсан болохоор
Би тэнд хайранд өлгийдүүлж,хайранд зодуулж өссөн болохоор
би түүнийг эх орон гэж нэрлэдэг ээ

** МИНИЙ ЭХ ОРОН***
Наран жаргавч саран мандах гэрлийн эх орон
Навч нь унавч цас нь өнгөлөх цагаахан эх орон
Нас нэмэхэд улам ойртох соронзон эх орон
Намайг шүлэг болгон хувиргах ухаарлын эх орон

Халуун хэвлийгээсээ түрж эрдэнийн чулуу гаргаж байдаг
Хаанахын ч хүүхэд атаархам хаан шиг тоглож байдаг
Хадган өнгөтэй тэнгэрээр өдөржин хучуулж байдаг
Хав хар нөмрөгийг очир алмаазан шигтгээтэй нь тийрч унтаж байдаг

Хойморт нь Бурхад заларч байдаг
Хажууханд нь хүүхэд Бурхан эрхэлж байдаг
Тулганд нь галын Бурхад инээж байдаг
Төрсөн гэр минь Бурхадын гэр байдаг

Сүүний үнэр шингэсэн бор тэрлэгний энгэрт
миний эх орон үнэртэн байдаг
Сүмэн өвсний толгой хөдөлгөх төдий салхинд
миний эх орон аргадуулан байдаг
Түрүү морины хөлсөнд
миний эх орон дусланхан байдаг
Түрүүлсэн бөхийн дэвэлтэнд
миний эх орон хотолзонхон байдаг

Хоёулаа ирсэн шувууд гурвуулаа болоод буцдаг
миний эх орон учрал хайрын эх орон
Харьд очсон морьд нь нутгаа тэмцэн гүйдэг
миний эх орон санан тэмүүлэхийн эх орон
Түмэн өнгийн цэцгээ хөлд минь дэвссэн
миний эх орон хүндэтгэл хайрлахын дээд эx орон
Түнэр харанхуйд ч сэтгэлд минь бадамлан асах
миний чиний хайрын ундрага эх орон

Намираа зөөлөн бороонд нь хорвоо ариусч байдаг
Намуухан будрах цасанд нь сэтгэл ариусч байдаг
Нүүж сууж явахдаа бууриа цэвэрлэж байдаг
Нүгэл тогтох аргагүй миний эх орон ариухан эх орон

Уулын оройд нь салхи исгэрч бодлыг алсад хүргэж байдаг
Урсгал гол нь анагаах увьдастай урсаж байдаг
Уртын дуу нь дэлхийгээс тасарч гарч байдаг
Уяхан замбуу тивийн наран таанын үнэрт согтож байдаг

Таван ханатай гэрт нь нар,саран зочилж байдаг
Таван хошуу мал гэрээ тойрон ижилсэж байдаг
Талын Таван Толгой нь хайрын учралд дуудаж байдаг
Таньж,мэдэж дуусашгүй миний эх орныг
МОНГОЛ гэж нэрлэдэг ээ

Нутгийн минь жижигхэн бор чулуунд миний эх орон багтанхан байдаг
Намар намрын навчисны хээнд миний эх орон тодронхон байдаг
Настай ээжийн минь духны үрчлээнд миний эх орон долгиотон байдаг
Нулимстай нүдийг минь салхи нь арчдаг
ЭХ ОРОНТОЙ учраас би бардамхан aлхдагаа.

Some of the Korean songs which I adore - 사랑아 by 더원 & 만약에 by 대연

2008-10-24T15:49:00.004+09:00

사랑아 by 더원

만약에 by 대연

Намайг л битгий...

2008-09-21T16:29:00.004+09:00

Мартаарай намайг... тэр намартай нь
Манантай, жавартай ч хүсэл шатааж
Бие шатсан, хайр шатсан тэр шөнийг
Битгий дурсаарай, санамаар байсан ч...
Мартаарай аяархан шивнэсэн үгсээ
Миний том том нулимстай
Эмзэгхэн охин бие, хөхний бяцхан товчийг
Эргэж л битгий дурсаарай энэ олон намрын дараа
Дутуу амталсан жаргал гэж байдаггүй юм
Дурлаад мартсан хайр гэж байдаггүй юм
Дурсамжинд чинь үлдсэн танхил бүсгүйг
Дулаахан харцтай гэргийгээ гэж бодоорой
Насаараа энгэрийг чинь дулаацуулах түүнийгээ л ганцхан санаарай
Намайг л битгий хайгаарай энэ олон жилийн дараа...

Намайг чи орхиод явахад...

2008-09-21T16:14:00.004+09:00

Мартнаа гэж хатуурхахад минь зүүдэн дунд уйлуулаад ирдэг
Маралын дундаас гялалзсан цав цагаан гунигхан минь
Намрын хөх тэнгэрийн олон гэрэлт ододын зүг
Намайг чи орхиод явахад ямар их гомдсныг мэдэх үү

Зөрчихлөө гэж айхад минь зүүдэн дунд инээлгээд ирдэг
Зүрхэн дээр минь унасан гал улаан учралхан минь
Намар шинээрээ, нар бүлээнээрээ байхад
Намайг чи орхиод буцахад ямар их даарсныг мэдэх үү

Аргагүй амрагын аялгуутай цагаахан сарны гэрэл дор
Аньсган завсраас минь дуссан тод мөнгөн нулимсхан минь
Үүрийн шаргал гэгээнээс өмнө өрөөлийн зүг урсахад чинь
Өр зүрх минь энд ямар их өвдсөнийг мэдэх үү

Яг над шиг бүсгүйд - 2

2008-09-07T18:39:00.006+09:00

Яльгүй гэнэн харцтай хонгор бүсгүй
Яагаад надтай адилхан харагдана
Чиний уруул, тас хархан нүд
Чилтэл хэн нэгнийг хүлээдэг чинь надтай адил юм
Сайхан хар гэзэг, том цагаан шүд
Санаа алдах чинь, инээх чинь хүртэл би өөрийгөө харах шиг
Үзэсгэлэн гоо, залуу нас, бардам зангаараа гоёсон
Үе тэнгийн чамайг бурхан надтай
Үйлийн үргүй адилхан зурж дээ
Үзтэл бидний ялгаа юу вэ?
Миний нүдээр чи хорвоог харж чадах уу?
Мөнгө, өнгө, амьдралыг ялгаж таних уу?
Миний зүрхээр чи бусдыг хайрлаж бас уучилж чадах уу?
Маргаашийг, өнөөдөр бас өчигдөртэй нь ялгаж харах уу?
Үзэсгэлэн гоогийн цаана өр өвдөх сэтгэл байна уу?
Өрөөлийн төлөө өөрийгөө мартчих минийхтэй адил "тэнэглэл" байна уу?
Хамаг орчлонг гэрэлтүүлэх хэрэг гарваас
Хайран залуу насаа өргөчихөөд холоо одчих
Хатан зориг чамд байна уу?
Чиний ялдам харцаар хорвоог би харж чадаагүй ээ
Чи бид хоёр дэндүү өөр юм билээ
Үзэсгэлэн гоогийн ард нуусан зүрх
Үнэндээ бидний ялгаа юм билээ
Зүрх өвдөлт, зөөлхөн мэгшилт
Цөхрөл, цөхрөлийн дундах инээмсэглэл
Болжморыг хайрлах сэтгэл бас энэрэл
Өөрт минь байгаа нигүүсэл байхгүй чамтай
Үнэндээ би огтхон ч адилгүй ээ...

Ааваа би дуулнаа...

2008-09-07T16:50:00.005+09:00

Ааваа би дурснаа
Амьдралын ухааныг сэтгэлд ургуулсан
Ачтайхан аавыгаа дуулж явнаа би...

Аав бид хоёрын тухай... аавыгаа дахиад л санаж байна. Би өмнө нэг бичлэгтээ аав минь улсынхаа төлөө насаараа зүтгэсэн номын ухаантай сэхээтэн гэдгийг нь бичсэн санагдана. Тэгвэл энэ удаа аавын өөр олон мэргэжлийнх нь тухай, аавын залуу нас, миний бага насны тухай илүү их санагдаж байна.
Аав - бөх
Улс, аймгийн том цол шагналд хүрч барилдаагүй ч миний аав сэтгэлээрээ бөх хүн. Том өндөр биетэй аав минь надад уул шиг л санагддаг юм. Эр хүний сайхныг, эр хүний сайн чанарыг ааваасаа л анх мэдэрсэн болохоор эрчүүдийг аав шигээ хайрлаж хүндлэж явдаг даа. Малгай бүсэн хийморьтой гэдэг дээ, аавын минь малгай бүс, зодог шуудгийг хоймрын авдарнаас өөр газар тавьдаггүй байлаа. Аавыгаа дагаад л бөхөд хайртай болчихсон юмдаг. Манайх гэрээрээ дүүрэн том том жаазтай бөхийн зургаар дүүрэн айл байлаа. Жил бүрийн битүүний орой ээж, эгч нар гал зуухны өрөөнд бууз шууз, хоол унд болж байхад би аавтайгаа бас эрэгтэй дүүтэйгээ тавгаа засч бөхөө үздэг байлаа. Тэр үед аав минь даваа бүрийн оноолт, ам, тунаа, унаа бүрийг нэр устай нь бараг мэхтэй нь тэмдэглэдэг байсан юм. Тэр орой манай гэр ямар дулаахан, гэрэл гэгээтэй, инээд хөөртэй, жаргалтай байдагсан. Аавынхаа нөлөөгөөр бөхөд дуртай болж хожмоо юм юман дээр ганц эрэгтэй дүүдээ хань болохуйц эршүүддүү зан суусан гэж өөрийгөө боддогийм.
Аав - адуучин
Намайг хүүхэд байхад манайх хирдээ олон малтай, зун нь хөдөө гардаг айл байлаа. Зунжин малтай хөөцөлдөөд намар нь бов бор болчихоод сургуульдаа ирдэг байсийн. Манайх хэдэн сайхан үхэртэй, адуутай бас хоньтой байсан, тэмээ байхгүй байсан санагдана. Аав адуугаа өсгөх гэж хирэндээ бас үхэр малаар сольж хольж "арилжиж" хэдэн сайхан морьтой болсон юмдаг. Би морийг их амархан унаж сурсан. Уяан дээрээс мордуут салхи татуулж давхих дуртай, ер нь адуунд их хайртай, өглөө үүрээр адуу хураах, адуугаа хашиж байгаад морио юүлэх, үдшээр морь аргамжих, унага уях энэ тэр миний дуртай ажил байлаа. Энд ингээд ярихаар одоо намайг харсан хүн үнэмшихгүй л байх даа. Харанхуй үүрээр айл амьтан унтаж байхад босч аргамжаанаас морио эмээллэж унаад, уртаа уурга бариад адуунд явдаг байсан гээд ярихаар хүн яасан ч итгэдэггүй юм. Тэр үед 14,5 настай байсан юм болов уу, бараг оюутан болоод л энэ бүхнээс хөндийрч хотын хүн болчихсон юм байна. Одоо ч морьдоо зүсээр нь санаж байна, муугаа мэдэхгүй морь голж унадаг байжээ аавынхаа том биетэй хээр морийг, бас муугүй жороолдог халзан мориндоо аавын гахай гөлөмтэй, алтан шармал дөрөөтэй, том том мөнгөн баавартай эмээлийг л тохож унах дуртай байлаа даа. Хүүхэд нас аа гэж...
Адуу төдийгүй амьтан хайрлах өр зөөлөн сэтгэлийг аав минь надад өгсөн дөө, саявтархан миний байдаг хотын амьтны хүрээлэнд байх хулан нэг л нүдэнд тусаад, хэрэг болгож тайлбарыг нь уншсан чинь Монголоос авчирсан гэжээ. Торны цаанаас бэлдсэн тэжээл өгөхдөө уруулыг нь илтэл зөв зөөлхөн, бүв бүлээхэн ... бага нас минь эрхгүй санагдаж нулимс гаргалаа, юугаараа ч юм тэр хулан бид хоёр ав адилхан санагдсан шүү ааваа...
... Аав бид таваас надад л хамгийн хайртай гэдгийн яагаад гэдгийг нь би мэднээ. Намайг төрсний дараахан хэдхэн сартай байхад ээж сургуульд билүү, курсээр билүү орхиж яваад тэр хойгуур нь хөхний сүүгүй болохоор надад үнээний сүү өгч, нөгөөх нь хурцдаж би өвдөөд, сүүлдээ шингэнээ алдаад тарианд ороод их л муудсан гэсэн. Тэр үед л турж эцсэн өвчтэй охиноо аваад эмнэлэгт хэвтэхдээ аав намайг хамгийн их хайрласан гэсэн. Одоо ч охиноо л их санаж суудаг гэсэн, би дээрээ хоёр эгч, доороо хоёр дүүтэй айлын таван хүүхдийн голынх нь, тийм хүүхэд ямар болдог гээч жижигхэн байхдаа хоёр эгчийгээ зарж, том болоод хоёр дүүгээ зарсаар байгаад гэрийн ажил сураагүй байдаг юм. Хоёр эгч тусдаа гарч, хоёр дүү бид гурав хилийн дээс алхснаас хойш аав ээж хоёр минь ёстой л цэцгийн дэлбээ нь хийсэж үндэс нь үлддэг шиг гэртээ хоёулахнаа үлдсэн. Харин хоёр дүүгээс минь илүү намайг санаж байна гэж, эмнэлэгт хэвтэж байхдаа эмнэлгийн кридороор яг над шиг охидууд дүүрэн байгааг, "араас нь харахад яг миний охин зогсож байсан урд нь очсон чинь биш байсан" гэж, "цонхоор харна хаашаа л харна миний охин харагдаад..." гэж уйлсныг нь ээж хэлсэн. Хаяа ээжээс нууж бичдэг биз дээ, утсанд "... аав нь охиноо санаад" гэсэн мессеж ирнэ.
... Аав багад намайг "боришка" гэдэг байсан юм, тэр нь оросоор гэрийн тэжээмэл жижигхэн муур ч юм уу, гөлөг ч юм уу дэггүй, "явган хулгайч", амттай юм тэсгээдэггүй зальтай бяцхан амьтныг тэгж нэрлэдгийг нь аав намайг өхөөрдөхдөө тэгдэг байсан юм. Би авдар савны цоож тэсгээдэггүй, ууттай чихрийг цоолж идээд буцаагаад наачихдаг, молоко энэ тэрийг бөөрийг нь цоолж уучихаад цаасыг нь буцаагаад наачихдаг тийм "үл бүтэх" амьтан байжээ. Хамгийн сүүлд бүүр том болсон хойно бараг 10-р ангид байхад /оюутан болчихсон ч байл уу/ битүүний орой тавгаа засч байгаад аав надад нэг том чихэр авч өгөөд "Миний хүү шинэ хуучиртал битгий тавагнаасаа чихэр аваарай" гэж гуйж билээ. Бөөн л инээдэм болсон юмдаг. Нээрээ л одоо бодоход сар шинийн тавагны чихэр шиг амттан бий билүү?
... Аавд их зодуулдаг байлаа. Зодуулах ч гэж аав жаахан байхад бөгсөн дээр алгаддаг байсан юм. Гэрт болохгүй хэрэг хэн хийнэ, нөгөө л боришка "Ааваа байя аа" гэж хэлэх үү гээд л аав алгаддаг байсан харин би тэгж хэлдэггүй гүргэр хүүхэд байсийн. Хамгийн сүүлд 7-р ангид байхад аав намайг анх удаа тооны хичээл дээр "гурав" авчихсныг минь мэдээд бөгсөн дээр цохиж "зодсон" юмдаг, угаасаа аав бид нарыг сурлага муудахад л хамгийн дургүй байсан. Тэрнээс хойш аав надад дахиж гар хүрээгүй ээ, би том болох тусам зодуулах ч багадах хэрэг их л хийсэн гэвч аав минь дотроо шаналаад л өнгөрдөг байх.
... Аавын залуу нас, миний бага нас хөдөө сумын төвд л өнгөрсөн. Аав байсгээд л хот явж /сургуульд явдаг байсийн/ мэдэх мэдэхгүй амттан өнгөтөн бид тавд их л авч өгдөгсөн. Аав ээж хоёр бид нарыг юугаар ч дутаахгүй өсгөх гэж, айл амьтны хүүхдээс юм бүрээрээ илүү байлгах гэж их л хичээдэг байж дээ. Тэр үедээ л сумын төвд гоё хувцас гарахад хамгийн түрүүнд бид тав л өмсөж, хамгийн амттай сайхныг бас л бид хэд бусад хүүхдүүдэд гайхуулж иддэг байж... эжий аав хоёрынхоо сэтгэлийг нь ойлгоогүй байж бусдад "манайх ийм юмтай, тийм юмтай" гэж гайхуулдаг байж тэнэгүүд чинь... их л дураараа байж дээ। Хүн гээч амьтан ээж аавынхаа дэргэд байхдаа л хамгийн их эрх дархтай, дур зоргоороо байдаг түүнээс хойш амьдралд хүсээд ч хэзээ ч тийм эрх чөлөөтэй байж чадна гэж үү?
... Аавыгаа санахаар хүүхэд насны олон гоё дурсамж сэргэдэг, хамгийн анх эрэгтэй найзтай болов оо. Аав мэдчихэж, их сургуулийн хоёрдугаар курст байсан билүү дээ. Аав бид хоёр нэг их хол алхаж явах зам зуур аав надад "Аав нь охиноо харамлахгүй ээ, харамлаад ч яах билээ. Харин миний охин хүнийг таних арай л болоогүй дээ. Хүнийг таних хэрэгтэй, хүнийг таних хамгийн хэцүү" гэж хэлсэн юм даг. Одоо ч би тэгж л боддог, аавын зөв хүнийг таних гэдэг яасан амаргүй хэцүү заримдаа аймаар зүйл вэ гэж... Хүн үхэх хүртлээ бусдыг байтугай өөрийгөө ч таньж чадахгүй явсаар дуусдаг гэсэн.
Аав - дуучин
Миний аав ховорхон сайхан хоолойтой хүн шүү, дуулах ч дуртай, нутагт амьтан ах дүүгийн найр наадмын хойморьт миний л аав гэрийг нь дүүргэж дуулдагсан. Аавыг дууриагаад дуулж шалихгүй ч дуулах дуртай, хүчтэй биш ч эвлэг зөв хоолой ааваас минь надад иржээ.
... Алтран шаргалтах элс нь зүмбэртээд
Ариухан дөлгөөн Эрээн нуураа
Миний нутгийн сүлдэнд өргөсөн
Мэндийн цэнхэр хадаг юу даа хө... аавын минь дуулах чихэнд сонсогдож байна. Гэвч...
... Аав минь дуу өсгөдөг жижигхэн атганд багтах микрофон захьжээ. Дүү бид захьсныг нь олж явууллаа... Аав минь нөгөө өрөөнөөс ээжийг дуудахад амар болж гэнэ, хүнтэй ярихдаа сонсохгүй болохоор нь нөгөө өсгөгчөөрөө ярьдаг болж гэнэ.
...Нэг л өдөр чихэндээ итгэмгүй муухай мэдээ сонссон нь миний сайхан аав бамбай булчирхайн хорт хавдар гэдэг айхтар өвчтэй болсон гэнэ, хүний нутагт ийм л юм сонсох шиг аянга гэж байхгүй। Хоол ч хоолойгоор орохгүй нулимсан нүдтэй сар гаран өнгөрлөө, гэвч тэглээ гээд тус нэмэргүй тул арга зам хайх л хэрэгтэй... дэлхийн анагаах ухаанд хорт хавдрын эмчилгээ байдаггүй гэнэ үү... байх л ёстой... таван хүүхэд нь байлгах л болно. Миний л аавыг эмчлэх гэж алс холын Америкаас ачит эмч ирж азаас илүү эз тоссон хагалгаа хийж хортой бамбайг нь авч бараг л утсан дээрх амийг бидэнд үлдээсэн дээ. Тэр цагаас хойш аав цөмийн эмчилгээ хийлгээд яг нэг жил өнгөрч байна. Миний дуучин аав дуулж чадахаа больсоон, дуулах нь битгий хэл бараг л шивнэж ярьдаг болсон, ямар сайндаа л өсгөгч захихав дээ, муухай өвчин хоолойг нь аваад явчихсан юм. Гэхдээ хамаагүй ээ, дуулж чадахгүй ч миний аав удаан амьдрах л болно. Хүүхдүүдээ очиход нутагруугаа явна, мөнх Цаст ууландаа очно, аавтайгаа хамт морио унаж адуугаа хураана. Ааваа охин нь тандаа хайртай. Таван хүүхэдтэйгээ, ач зээтэйгээ урт насалж удаан жаргаарай миний аав.

Миний үеийн энэ залуу...

2008-08-31T00:53:00.006+09:00

Миний үеийн энэ шүлэгч залууг... ер нь бол насаар чацуу байх, "сүрхий дажгүй бичдэг, юм дуулгаж мэдэх хүүхэд" хэмээн би байтугай нь тоодог юм билээ. Надад бол шүлгүүд нь сэтгэлд их л ойр дотно буух бөгөөд бас ч үнэнийг хэлээд байгаа мэт санагдах тул хааяа хааяахан түүний шүлгийн ертөнцөд саатдаг юм. (Жич: Үнэнийг хэлэхэд нэрийг нь бүтэн мэдэхгүй Заяа л гэдэг. ) Саяхан түүний блогоор зочлоод "бардамхан атлаа бас ч өрөвдөм" хоёр сайхан шүлгийн олзтой ирлээ.

Намайг үхэхэд хэн нь ч...

Намайг үхэхэд хэн нь ч битгий нулимс унагаарай
Навчис бөхийж тэртэй тэргүй цэцэгс уйлах болно
Нарт энэ хорвоод саранд дурлаж амьдарсны минь төлөө
Намайг үхэхэд хэн нь ч битгий нулимс унагаарай
Хүнд өрөвдүүлэхээр амьдрал надад байгаагүйг дурлал мэднэ
Хүсэл сэтгэл гэдэг миний зүрхэнд хэрхэн асаж хэрхэн унтарсныг саран мэднэ
Тэнгэрийн нөмөрт яаж эрхэлж жаргасныг минь газар мэднэ
Тиймээс намайг үхэхэд хэн нь ч битгий уйлаарай
Нижигнэсэн алга ташилт мэт аянга цахилгаан гялбаад
Нэг их бороо асгаж тэнгэр харин уйлж мэднэ, бүү айцгаа
Намуухан аялгуу эгшиглүүл, нулимсаан бүгд тэвч
Намайг эцсийн удаа харая гэвэл тэнгэр лүү дээшээ харцгаа
Тэнгэрээс бууж ирсэн тавилан газарт үлдэж болдоггүй
Тэгэхээр би газрын хөрсөнд шингэхгүй дээшээ харцгаа
Тэргүүн гудайх сарны дэргэд хань болон гэрэлтэхээр
Тийшээ би буцах л болно хэн ч битгийн нулимс унагаарай

Одоо би ахиж...

Одоо би ахиж од тоолохгүй
Он жил хийгээд өнгөрснийг эргэж дурсахгүй
Намайг хайж ирсэн дурлал болгоныг тэврэхгүй
Нанчидын ширээн дээрх бөхсөн лааг асаахгүй
Одоо би ахиж нүд ширтэхгүй
Орой сэтгэл жиндээж хүний үрийг зовоохгүй
Нарыг гомдоож орхиод сартай нөхөрлөнө гэж зөрүүдлэхгүй
Намхан толгод дээрээс холыг харах гэж яарахгүй
Өнөөдрөөс эхлээд би өвс таслахгүй
Өөрт минь итгэдэг мянга мянган сэтгэлийн галыг унтраахгүй
Харанхуй аниргүйд дурлаж үхлийн тухай бодохгүй
Хав хар нүд болоод цагаан сэтгэлийг мөрөөдөхгүй

Одоо би ахиж од тоолохгүй ээ

Заяагийн блогт зочлоорой। http://zaya13.blogspot.com/

Инээгээд хэлмээргүй үгс...

2008-08-10T15:08:00.012+09:00

Бурхан, хүн, адгуус амьтан, араатан, жигүүртэн..... эргэцүүлээд боддоо... Хүний төрөл гэдэг ховорхон сайхан тавилан "бурхан" гэдэг үгнээс нэг их ялгагдахгүй л сонсогдоно. Хүмүүс чинь угтаа бурхад юм шүү дээ тэгсэн атлаа яагаад өнөөдөр чөтгөрийн хэзээ нэгэн цагт энэ ертөнцөд ирэхдээ үлдээчихээд явчихсан хаягдмал золбин амьтад шиг, адгуус араатан шиг аашилна вэ? Энэ орчлонд өр зөөллөчих бүгээхэн юм нэг ч үзэгдэхгүй болчихоод хүмүүс бид ингэж бие биесээ зулгаана уу?...
Бид уг нь ийм сайхан гэрэлт нарны дор цуглаж төрчихөөд, хүн гэдэг тэнгэр бурхнаас хайрласан хувь заяаг атгаж төрчихөөд хичнээн саарал амьдрал, хичнээн саарал нийгмийн дотор гэлээ ч "хүнээрээ" л үлдмээр байлаа. Адгуус амьтдад бус зөвхөн хүнд л заяаж болох өрөвдөж хайрлах, өршөөн уучлах өр зөөлөн сэтгэлтэйгээ байж л тэр сааралыг нь сүлмээр байлаа бид...
...Бараг л алхам бүртээ атаархал, жөтөөрхөл, уур уцаар, гүжир гүтгэлэг, хоосон ихэрхэл, эрэлхэл, хоёр нүүр, хов жив гээд л жинхэнэ хүн чанар даанч нэг үнэртэхгүй зүгээр л нэг тээр дор намаг шалбааг дотор хэвтэх сэг зэмтэй таарах бүр сэтгэл өмрөөд байна. Хүний төрлийг олж төрөх энэ богинохон хугацаанд энэ орчлон дээр алмас эрдэнэ шиг гялалзсан харж чаддаг бол эд баялгаас илүү жинхэнэ гоё сайхан их л бий юмсан даа даанч түүнийг олж харахгүй мөртлөө энэ ертөнцөд мөнгө хөрөнгө хураахын тулд, бие биенээсээ дээр гарахын тулд ирчихсэн мэт аашилж, хэрэлдэж уралцаж, эсвэл хэлцэж үгсэж, хошуу амаа худалдаж, бусдынхаа нэрийг зарж үрж байгаад оронд нь хоолойгоо норгож, хоноглох газраа олох болжээ хүмүүс...
Уг нь орчлонд муугаасаа сайн хүн нь илүү байдаг гэдэгсэн билүү? Харин энэ үгэнд одоо би эргэлзэж сууна, арай залуухан онгироодуухан явахдаа итгэж л байсан байх. Хувь хүний үзэл бодол, оюун санааны хөгжил гараасаа хөтлөж өсгөсөн эжий ааваас ирдэггүй тухайн нийгмээсээ ургаж төлөвшдөг гэцгээдэг. Үнэн ч байх, худлаа ч байх... саарал хүмүүс л өөрсдийнхөө булхайг бултуулах арга биз. Нийгэм хүнээсээ бүрэлдэн бүтдэг байлтай...
...Хэнийг ч гэсэн хайрлахад бэлэн байж, хэнд ч гэсэн итгэж, хэнийг ч найз нөхрөө хэмээн хамаг сэтгэлээ дэлгэн зориулж явтал бодил амьдрал дээр миний төсөөлж төөрөлдснөөс огт өөр болохыг хараад аргаа барахдаа...

"...Саяхан даа, би ертөнцийг тэнүүхэн талаар, хүмүүсийг цэцгээр төсөөлж
Сайхан гоё өнгөнд нь шунан дурлаж явсан сан
Сүүдэр эргэхийн зуурт өнгөний цаадах өнгийг харчихаад
Сүслэх үнэнгүй хорвоо, сүнсээ гээсэн хүмүүсээс яасан их айнам..." гэж бичихэд хүрсэн юм.
...Хүний амьдрал алдаа оноогоор хэзээ ямагт дүүрэн л байдаг хорвоо шүү дээ, алдаж байж л ахихчаа болдог. Миний амьдрал ч тийм том жижиг алдаа онооо, буруу зөрөө их л байх гэлээ гээд тэр алдаануудад буруутвал би л өөрөө буруутаж, хохирвол би л өөрөө хохирохоос бус бусдад гэмтэй, хүний мөсөө хаячихсан, эрээ цээрээ барчихсан, хүн чанараасаа урвачихсан, нөхрөө худалдчихсан тийм алдаа байсангүй ээ. Бусдад хал балгүй, өөрийгөө л хохироосон тэвнийн чинээ алдааг минь тэмээний чинээ болгоод энд тэнд дамжуулчихдаг, ямар ч гэмгүй царайныхаа цаана хов хорыг найруулж суудаг, нааш цааш нь үг худалдсныхаа төлөө сайн хүнтэй ч, муу хүнтэй ч эвлэрч суудаг, түүнийгээ хүн бүртэй таарч тохироод явж байна гэж боддог тийм "чимээгүй атлаа хамгийн чимээтэй" найз нөхөрөөс айх юм даа.
...Найз гэдэг энэ нандин үгийг жинхэнэ утгаар нь байлгахыг, тэр л утгаар нь хэрэглэхийг би сүслэн хүсдэг. Харамсалтай нь архины ширээн дээр ганцхан цаг архи хувааж уусан нэгнээ "найзаа" хэмээн дуудах эсвэл Бээжингийн зах дээрх наймааны хятатууд "найзаа" гэж дуудахыг л их сонсохдоо гутрах юм даа. Би боддогийм, нөхөрлөлд ямар нэгэн хэмжүүр шалгуур хэрэггүй, хүний сэтгэлийн эд болохоор хэн нэгэнтэй ойртон нөхөрлөвөөс чин сэтгэлээсээ л хайрлаж хүндлэхийг хичээдэг. Тийм ч болохоор найз гэдэг үгийг зөвхөн өнгөцхөн хэрэглэхэд дургүйцэж чин сэтгэлийнх байлгахыг хүсдэг, тийм ч болохоор үе үехэн үнэг шиг шарвалзаж ирээд "араар минь тавьчихаад" өөр тийшээгээ явчихдаг найз нөхрийг үзэн яддаг билээ л...

Сайн муу олон л хүмүүс сэтгэлийн минь хаалгаар шахцалдан орж ирээд зарим нь цагийн шалгуур, нөхөрлөлийг чин сэтгэлийнх байлгах гэсэн сэтгэлийн өндөрлөг хоёрын минь босгыг давж чадалгүй дор унаж, зарим нь одоо хүртэл ижий аавыг минь орлон сэтгэлийн хойморт заларсаар л буй. Харин нөхөрлөлд тавьсан миний сэтгэлийн өндөрлөгийг давж чадаагүй унасан найз нөхдөөр би дутдаггүй юмаа.
...Ганцаардал гэж юу юм бэ? Өнөөдөр данх цай дундаа тавьчихаад хол ойрын хов жив, таних танихгүй хүмүүсийн хормой хотны явдлыг хамт дэлгэдэг "найз нөхдөнцөр"-гүй байхыг ганцаардал гэдэггүй юм. Ганцаардлыг ингэж ойлгодог хүмүүс их байдаг. Нөхөрлөлийн минь өндөрлөгт хүрж чадаагүй унасан найз нөхдөөр дутдаггүй би гэдэг хүн сэтгэл дотроо "уйлаад очиход үнсээд угтах" ижий аавтайгаа, элгээ бэтгэртэл намайг санаж суугаа үр хүүхэдтэйгээ, гэр бүлтэйгээ, ижий аавыг минь орлодог чин сэтгэлийн найз нөхөдтэйгээ, эргээд очиход минь "цэцгээ дэвсэж, нараа дэлгэдэг" эх оронтойгоо байгаа болохоор ганцаарддаггүй юм. Ганцаардал гэж чухам хэсэгхэн зуур сэтгэл ханьгүйдэхийг хэлэхээс бус дэргэд хэн нэгэн байхгүй ганцаараа алхахыг хэлдэггүй юм.
...Хэл ам ихтэй, чухам л ганц эвгүй үг хэлчихвэл босч ирээд цохиод авахаас буцахгүй хурц омголон зантай, харин өөрсдөөсөө огт өөр хүнийг "тэнэг" гэж боддог, хүний зүрхэнд үгийн мэс даанч нэг ажрахгүй дүрдэг атлаа өөрсдийнх зүрх өвддөггүй хүмүүс бас бий. Зүрх сэтгэл өвдөхийн зовлонг мэддэгүй хүнээс би их айдаг юмаа. Ийм хүмүүс надад хүйтэн хөлдүү санагдаад байдаг юм. Нэгэн шүлэгчийн
"...Зүрх өвдөхийн зовлонг инээдээрээ нуухыг
Зүс царай муутнууд яаж мэдэхэв дээ..." гэдэг шүлгийн мөр ч санаанд орж байна. Тийм хүмүүс над шиг заримдаа энэ өргөстэй орчлонд, бусармаг хүмүүст гомдож шөнө дөлөөр дэрээ норгож үзсэн болов уу, уйлна гэдэг угтаа зүрх сэтгэлийн өвдөлт л дөө. "Би уйлаад..." гэж ярихыг минь сонсоод нэг таньдаг хүн "Уйлах сайхан шүү дээ, хүн гэдгээ мэдэрдэг..." гэж хэлсэн юм. Дээрх хүмүүс яг миний өвдөлтөөр зүрх сэтгэл өвдөхийг "үзэж", уйлж тайтгараад хүн гэдгээ мэдрээсэй.
...Өнөө цагийн эмэгтэйчүүд бид өмссөн хувцас, зүүсэн зүүлтээрээ бие биедээ атаархах бус үзсэн харсан, уншсан мэдсэнээрээ атаархдаг болцгоох юмсан даа. Яльгүй өөртөө ахадсан үнээр ээмэг, бөгж авсныг минь маргааш өглөө нь л таних танихгүй бүгдээрээ мэдчихээд харин өчигдөр шөнө уншсан номыг минь хэн ч сонирхохгүйд дасах хэцүү, дасахгүй хэцүү дахиад л өнөө зүрхээ өвтгөж явна даа. Энэ цаг үед шаал илүү дэмий өвчтэй хүн юмаа би ер нь. Гэхдээ би боддогийм миний хүн чанар энд л... энэ л зүрх өвдөхийн "зовлон" дотор байна уу даа гэж. Зүрх сэтгэл минь өвдөхөө больчихвол би "хүнээ байчих" юм шиг санагддаг юм.
Хүйтэн голдуу салхи жавартай, бусармаг булингартай бүхэн толгойд заларчих гээд байгаа төмөр эриний төмөр зүрхтнүүдийн дунд эвий уйланхай, аймхай, өрөвчхөн, өчүүхэн жижигхэн туулайн зүрх минь хичнээхэн удаа өвдөж тэсэхсэн билээ дээ.
Эндээшээ цагийн салхи улам л ширүүсч бурханы бяцхан үр сад хүмүүс бидний сэтгэлийн хат, тэнхээг бишгүй дээ л нэг шалгах "ихэмсэглэл, хүйтрэл" таарна байх ирээдүйд... харин тэр цагт бид эд баялгаар дутахгүй ээ, хүн чанараар, хүн сэтгэлээр л дутаж осгохвий дээ...

Миний таньдаг яруу найрагчийн олон нэг их анхаараагүй, "томчууд" бүүр ч тоогоогүй, найрагчийн өөрөө ч бас нэг их энд тэнд дэлгээгүй, магадгүй та өмнө нь уншсан бол жирийн нэг хайрын шүлэг гээд анзаараагүй өнгөрсөн байж болох доорх шүлэгнээс
"Үнэрийг чинь аясын салхинаас хүлээж
Өнчин сартай ханьсаж ганцаардсан" гэх мэт гонгиноо, нялуун хайрын шүлгэнцрүүдээс огт өөр салхи сэнгэнэж, үнэр үнэртдэгт нь би хайртай байдаг бөгөөд яг энэ бичлэгийнхээ дор "хавсаргамаар" санагдаж байна.

ГУНИГ Ц।Бавуудорж
Энэ ертөнцийн өнгө, зүүдний дарангуйлал
Ихэмсэглэл, хүйтрэл дундуур шурган мөлхөж
Чамд очоод
Гагцхүү хүнд л байж болох
Тийм нандин эрхэмсэг хайраар
Чамайг хайрламаар байна
Хэн нэгнийг хайрлаж амжилгүй бүтээд гэмтчихвий гэж
Хэнхдэгэн цаана байгаа нэгэн зүйлийг өрөвднөм
Хэн нэгэнд нисч хүрэлгүй харьчихвий гэж
Хээр талын алтан хараацай шиг нэгэн жигүүртнийг халагланам
Чамайг би хайрламаар байна
Завилж суугаа бурхад нүдээ цавчин сэрдхиймээр
Тийм нэгэн шидэт шуурга надад байна
Цасан дунд ургадаг үүдэн баарын цэцэг сортосхиймээр
Тийм нэгэн гэрэлт салхи надад байна
Чамайг би хайрламаар байна.... Гэвч
Энэхэн цагийн будант инээмсэглэл
Чамд ойртуулсангүй
Энэ хүйтэн гилбэлгээнт ихэмсэглэл
Чамд очуулсангүй
Чамайг би хайрламаар л байлаа

Эрвээхэй...

2008-07-30T20:07:00.005+09:00

Анхил содонхон цэцэгсийн зулайд буудаллах
Алтан мөнгөн эрвээхэйг би яасан их хайрладаг
Айдас шаналал, гуниг уйтгарын салхин бүү нөмрөөсэй
Аль эсвэл миний адил нүдэнд нь нулимс гялалзна уу
Саяхан даа, би ертөнцийг тэнүүхэн талаар, хүмүүсийг цэцгээр төсөөлж
Сайхан гоё өнгөнд нь шунан дурлаж явсансан
Сүүдэр эргэхийн зуурт өнгөний цаадах өнгийг харчихаад
Сүслэх үнэнгүй хорвоо, сүнсээ гээсэн хүмүүсээс яасан их айнав дээ
Дэндүү чиг эмзэгхэн сэтгэлээ харамлан харамлахдаа
Дэрэн дээр уйлсан хөндүүрхэн гунигыг
Дэргэдэх хань минь ч сонсохгүй орчлонд
Дэмий л би өр нимгэн, зүрх зөөлөн ирсэн юм уу?
Усанд бутарсан сарны гунигыг хуваалцаж хоночихоод
Урд шөнийн нулимсаа залгиад инээж л явна даа ОРЧЛОН МИНЬ...
Нэг л өдөр чиний үнэнийг ганцхан шүлгэнд шингээчихээд
Нэрээ чам дээр үлдээгээд ниснээ БИ тэр шаргал үүлсийн тийш...

Шүлгэн дээр минь нулимс дусахад бодсон бодол...

2008-06-27T19:57:00.009+09:00

Зөөлөн нь хатуугаа элээдэг жамаар
Зүрх минь тавилангаа дэвтээх л болтугай даа
Зөв буруу үнэн худлаас ялгаж ядсан ухаарлаар
Зүйж хэлхсэн нулимсан дуслууд минь шүлэг байтугай даа

Мөнхийн бус цаг хугацааны нулимсууд
Мөр мөрөөрөө хэлхэгдэн шүлгэнд минь л шингэтүгэй дээ
Мөнх цохилох зүрхэн дээр минь харин
Мянга мянган сарнай цэцэглэх болтугай даа

Анурад ахын шүлгийг уншаад бодсон бодол....

2008-06-27T19:54:00.002+09:00

Дурлалгүй, хүсэлгүй зүрх минь би чамайг орхилоо
Дурсах дурсамжгүй саарал өдрүүдийг хамтад нь үлдээлээ
Алган дээр минь өнгө төгс нэгэн жаргал үзэгдэж байна
Ахиад ганцаардал амсахгүй цоо шинэ ертөнц рүү би явлаа...

Хайр минь чи...

2008-06-27T18:03:00.005+09:00

Хайр минь чи
Санаа алдахад нэлхийтэл нөмрөх ганцаардал минь байлаа
Санахын тоогоор зүрх хоослон одох гуниг минь байлаа
Хайр минь чи
Хашгирч сэрчихээд өөрөөсөө айх хар дарсан зүүд байлаа
Хаанаас ч оломгүй диваажингийн эрх чөлөө, жаргал гээч нь байлаа
Хайр минь чи
Өрийг минь зөөллөж зөөллөчихөөд өөрөө хатсан цэцэг байлаа
Өнөд дотор минь шатсан гал халуухан хүсэл байлаа
Хайр минь чи
Эрсийг хулжааж эхийг минь мартуулсан нүгэл байлаа
Эвий дээ, чамаас минь авсан шагнал бас шийтгэл байлаа
Хайр минь чи
Амьдралаас олсон ганцхан гэрэл гэгээ минь атлаа
Ахиад зуун зуун жил нууж нэрэх нулимс минь байлаа
Хайр минь чи...

Амин зүрхний нөмөр....

2008-06-26T20:00:00.006+09:00

Цаг нилээн оройтжээ... би орноосоо босохыг хүсэхгүй хэвтсээр л байна...

Бие нэг л сул, өндийхөөр толгой эргэж, зүүн гар даагдахгүй хүнд болчиж... өчигдөр орой яаж унтсанаа санах гээд юу ч санагдахгүй юм... ээжийгээ санаж байснаа, гэнэтхэн толгой эргэж, нүд харанхуйлаад байсан санагдах юм.... ширээн дээр аптек асгачихсан... дүүрэн эм.... тэвджээ дээ... их л сандарсан бололтой... дэрэн дээр утас... бас зүрхний эм... аа ойрдоо жаахан ядраад байсан далимдуулаад зүрх л жаахан өвджээ дээ.
... өглөө сэрэхэд миний загасны нэг нь үхчихэж... зав муутай усыг нь сольж өгөлгүй бараг долоо хоночихжээ, амьтны амь тасалчихаж дээ... нүгэл хураах яасан ч амархан юм дээ. Уг нь өнөөдөр амралтын өдөр эртхэн саун бас үсчин орчихоод хүнс цуглуулахаар гарна гэж бодож байсан юмсан... гэтэл босох дургүй л байна... ном харж хэвтсээр байгаад цаг бараг 12 болсныг анзаарсангүй... Г.Аюурзанын "Цуурайнаас төрөгсөд" роман... аавын минь хамгийн сүүлд явуулсан ном. Хоёр долоо хоногын өмнө "Амь тавьж буй шувууны далавч"-ыг /метароман/ явуулсан. Аль аль нь дажгүй л юм.

... Мөнгөгүй, дурлалгүй жаргалтай өдрүүдийн
Мөр үлдсэн өрөө минь утаа болоод замхарч үз
Өнгөгүй хар цагаан шарласан зургуудын
Өр зүссэн дурсамж хичнээн ширтээд сэргэх биш дээ...

...Ойрдоо юунд ч юм гомдоод л байх юм. Хүний нутгаас дэндүү залхаад байх шиг... магадгүй өөртөө л гомдож байх шиг.... бурууг өөрөөсөө хайх, алдааг өөрөөсөө олох, гомдвол өөртөө л гомдох ухаан надад баймаарсан даа. Бусдаас биш өөрөөсөө л учир шалтгааныг хай гэж аав минь хэлдэг.... аавыгаа ч ойрдоо жигтэйхэн их санаж байна. Аав минь надад дандаа л уртаа гээч захиа бичиж явуулдаг... бас номтой... утсанд мессеж ирнэ "аав нь номын дэлгүүрт байна, хэрэгтэй уншъя гэж бодсон ном байна уу?"... оюутан байхад ч аав их урт захиа бичдэг байсан, даанч би тэр захиануудыг нь хадгалаагүй тэнэг.... одоо уншвал гоё байхгүй юу.
...Зүүдний холоос аавын минь бичсэн захиа
Зүйргүй ачтай ээжийн минь хайрыг тээгээд ирлээ...

... Аав минь, саяхан залуухан байсан аавыгаа өвгөрч өтөлсний буруутан нь би л юм шиг санагдах юм. Би л таныхаа залуу насыг булаагаад авчихсан мэт... Хүн гомдоох нь битгий хэл амьтны нялх зулзагыг айлган цочоох, цэцэг навч ч тастах сэтгэлгүй тавын таван амийг бүтээснээ та юман чинээнд боддогүйд чинь гомддог шүү. Хийж бүтээх залуу насандаа юу ч хийж амжаагүй, эх орондоо, үр хүүхэддээ юу ч хийж өгч чадсангүй гээд л дандаа л үглэнэ. Хүнээс илүү баялаг юусан байх билээ дээ... бусдын нулимс үзэхгүй юмсан, нялх цэцэг, шувууны үүрнээс сүүдрээ зугтаалгаж явахсан гэсэн өрөвчхөн, өчүүхэн зүрхтэй таван хүүхдээс чинь илүү юу хэрэгтэйсэн билээ. Энэ булингарт хэцүү цагт тийм л өрөвчхөн атлаа өчүүхэн зүрхтэй /ядахдаа л/ явбаас хүн болж чадах болов уу??? Тийм зүрх сэтгэл бид тавд хангалттай бүр дэндүү их бий дээ.
... Мэдээ орохоосоо л аавыгаа бусадтай ам муруйж, хүнд муу санаж, муухай аашилж байхыг нь нэг ч харсангүй. Миний аавд ер нь муу санаа гээч юм байдаг юм болов уу? Яаж хайгаад ч нэг ч муухан дурсамж байдаггүй ээ. Харин зан сайтайд хүн замаг сайтайд загас гэдэг шиг муу, сайн найз нөхөд, орж гарах хүн даанч их байв даа. Бага байхад бид хүмүүс орж гарах заваар гэрээ цэвэрлэж, аяга тавагаа угаах гэж л том ажилтай байлаа... манайд тэгж их хүн шавдаг айл байсан. Аав минь хүний төлөө өөрийгөө гаргуунд нь хаячихдаг сонин "муухай" зантай хүн. Бусдын ажлыг бүтээх гэсээр яваад өөрөө хоосон үлддэг "За яахав, болно" гэдэг үг бараг л имиж нь байх өө. Даанч тайван. Өөрийгөө өнөөдөр харж байхнээ аавын минь тайван зан надад ч бас хангалттай бий дэг шүү. Дуугүй байснаар бүтэж үхэхгүй, болох л байх, усыг нь уувал ёсыг нь дага гэдэг, тэвчиж л байя гэдэг бодол л юуны түрүүнд намайг бариад байдаг болчихож...
...Ааваараа бахархах юм даанч дэндүү их юмаа. Аав минь номын л ухаантай, толгой сайтай, одооныхоор бол "компьютер" гэдэг дээ. Миний аав сургуульд орох гээд очихдоо газар дээр нь 1-р ангийн шалгалтыг нь өгч бас 2-р анги, 3-р ангийнхыг хүртэл өгөөд шууд л 4-р ангид дэвшиж суусан юм. Хонь хариулж, тугал хургатай ноцолдож явсан хөдөөний хүү шүү дээ. Дараа нь дунд сургуулийг ирийсэн онцтой төгсч /тэр үеийн ангийнх нь журналыг бид архиваас аваад хадгалчихсан юм/Төмөр замын техникумыг, Политехникийн дээд сургуулийг /ТИС/ бас л улаан дипломтой төгссөн МУ-ын мэргэшсэн цөөхөн инженерийн нэг. /сүүлд саяхан мэргэшсэн инженер гэдэг энэ цолыг авсан юм./ Харин аавтай минь нэг ангид сууж, будаа идэж явсан ганц нэг сулбуухан нөхөд яам, УИХ-д заларчихсан тууж явдаг.
...Миний аав шиг сайхан хүн ховорхон шүү, олон байдаг бол сайн байхсан даа. Хүн чанар, хүний мөсийг би ааваасаа л мэдэрдэг. Хангайн уулс шигээ ноён нуруутай, барагтай жижигхэн юмыг тоож хардаг ч үгүй, заримдаа хэтэрхий гүдэс гүндүүгүй, хэнэггүй санагддаг юм. Миний аавд номын ухаан байхаас биш эдийн ухаан, мөнгө хөрөнгөний шунал гэдэг үг миний ааваас дэндүү хол, ямар ч зохимжгүй санагддаг. Өөрт нь байгаа юмыг хүнд өгчихөөд өөрөө хоосон хүрээд ирэх нь зөндөө, заримдаа өмнөөс нь загнамаар болдог юм. Аав шигээ байж чадахгүй бэртэгчин, бусдыг биш өөрийгөө л боддог, шунал хүсэлд баригдсан энэ цагийн харалган амьтан болчих вий гэж заримдаа өөрөөсөө айх...
"Таван хүүхэддээ алт мөнгө өвлүүлж чадахгүй, хов хоосон чанартай эд хөрөнгө үлдээгээд үхсэнээс аавынх нь толгойноос жаахан ч гэсэн байвал сургууль, номтой л нөхөрлүүлээд үхвэл сэтгэл амарна" гэж хэлнэ. Тэрнийх нь ачаар л бид хэд талхныхаа мөнгийг шударгаар олох ухаанд суралцаж явна. "Залуу нас гэдэг нэг л өдөр дуусчихдаг эд шүү, амьдрал даанч богинохон, битгий л залхуураарай, амжих л хэрэгтэй шүү. Миний хүүхдүүдэд юуг ч хийж чадах ухаан, толгой бий шүү" гэж аав минь байнга л захидаг. Харин би аавынхаа энэ үгийг залуу нас минь дууссан яг тэр өдөр л жинхэнэ ойлгох байх даа...
... Ааваас надад шингэж болох олон сайхан чанар бий. Санаатай худлаа хэлэх, хулгай хийх, хүн хуурах, хүн мэхлэх, хүн гомдоох зэрэг адгийн муухай зангууд бид тавд даанч нэг хумсын чинээхэн ч болтугай байдаггүй гэж боддог бол тэр аавын минь уужуу ухаан, тайвуу зангийн хэлтэрхий гэж ойлгодог. Аавыгаа санахаар хүүхэд насны олон сайхан дурсамжууд сэргэж байна, үргэлжлүүлээд бичмээр юм яасан их байна гээч... цаг орой болоод, бие жаахан ядраад байгаа учраас маргааш үргэлжлүүлж бичнээ.
...

Some hearts are diamonds

2008-06-13T20:43:00.004+09:00

Дуунд ийм хүч оршдгийг та мэдэх үү? Крис Норманы "тайвшруулах чадал" шингэсэн энэ дууг өнөөдөр өрөөлд бус зөвхөн өөртөө зориуллаа. Yes, some hearts are diamonds. One of those is inside me.... The diamond knocks and knocks very softly but it shines very strongly to others.

**************

2008-05-30T20:38:00.008+09:00

Мартахгүй гэж чи зөндөө хэлсэн мөртлөө
Мянга мянган өдрүүдийн шаргалхан гунигаа зүрхэнд минь унагаснаа
Мөнгөн цагаахан дурсамжиндаа нэрийг минь цэцгээр шагласнаа
Мөрөөр минь тэвэрч амжаагүй яруухан тэр учралаа
Мартахгүй гэж чи зөндөө хэлсэн мөртлөө
Мичид асгарч сар мэлмэрсэн үдшүүдээр үнэрээр минь дутаж
Миний бус бусдын өвөрт зовлон хуваалцан тайтгарах чинь
Магад надаас үлдээсэн дурсамж гэж үү амраг минь
Мартахгүй гэж чи зөндөө хэлсэн мөртлөө

Амралтын өдөр

2008-05-05T18:44:00.009+09:00

5-р сарын 5-ны энэ өдөр миний амьдардаг нутагт Хүүхдийн баярын өдөр буюу амралтын өдөр байлаа. Өглөөнөөс хойш амралтын өдрөөр гэрийн эзэгтэй ямар л ажлууд амжуулдаг билээ тэр бүхнийгээ амжуулахаар гэрээ цэвэрлэж, балконы хог ухаж, угаалга хийж, бас алхахаар барахгүй жирийдэг болсон охиндоо унадаг дугуй, удахгүй болох хүүхдийн баярын палааж авч явуулах гээд шоппинг хийгээд, зуурт нь хүнсээ цуглуулаад... Хамгийн том ажил нь энд ирээд анх удаа монгол боорцог хайрсан чинь дотор нь сода, давс, элсэн чихэр, дрожжи, тэгээд ванилин хийгээд их л амттай болгох гэж хичээсэн боловч маргарин хийх гээд гаргаж тавьснаа мартаад зуурчихаж.., хайраад дуусахад уг нь гоё түнтийсэн улаан боорцог харагдаад байвч дотроо тосгүй тул "зулгаагддаг" болчлоо ккк. /бас ихийг нь яана... сайн ч тогооч, сайн ч гэрийн эзэгтэй болдоо би гэж... /

Тэгээд жаахан зав зуурт нь компьютерийн ард сууснаа гэнэтхэн блогоо хараад өнөөдрийн, амралтын өдрийн тэмдэглэл хөтлөчихмөөр санагдлаа, бичлэг оруулалгүй том пайз зүүчихээд бараг сар болсон юм байна. Намайг хоол, нойрноос гараад сүйд болж байгаа байх гээд санаа зовсон сайхан сэтгэлт блоггер найзууд минь олон байнаа. Тэдэндээ хэлэхэд Болорхон сайн байнаа, ажлаа хийгээд, амьдралаа зохицуулаад, зав зайгаар нь номоо уншаад зуны дулаахан сайхан өдрүүд эхэлсэн тул хааяа date хийгээд..... ажлын 6 өдөр өглөөнөөс орой хүртэл ажилтай тул чөлөөт цаг жаахан хомсхон л юм, гэхдээ бүх хүмүүс л тийм юм чинь дээ ганц би биш. Одоохондоо амьдрал минь, залуу насны минь хэдэн жилүүд үүний төлөө л өнгөрөх болтой. Гэхдээ ойрын хэдэн сар ааваас ирэх захиа, ээжтэй утсаар ярьсан яриа, охиныхоо надтай ярих дургүй байгаа байдал зэргээс ажаад энд, хүний нутагт удаж болохгүй юм гэдгийг л сайн ойлгож сууна. Аль болох охиноо өсч өндийж, улам илүү ухаан суухаас өмнө амжиж дэргэд нь очих ёстой юм байна гэдгийг л мэдрээд байх боллоо. Охин минь өмнө нь утсаар ганц нэг үг хэлээд, хүн заагаад өгөхлөөр ээжээ, ааваа, би том болжийнаа, хулдан илээлэй, санжийнаа гээд ганц нэг үг хэлээд байдаг байсан чинь ойрдоо том болох тусам өөрөө ярихаас дургүйцэхээр барах уу ээжийг, эгчийг надтай ярихаар уурлаад "боль боль" гэж уурлаж орилж байхыг нь утасны цаанаас сонслоо. Тэгээд ээжтэйгээ ярих уу гэхээр анх "тэгий" гэж ирээд л ярьдаг байсан чинь одоо шууд л "үгүй үгүй" гээд нөгөө өрөө рүү ороод явчихдаг гэнэ. Тэгээд ээж, аавын тухай хүмүүс ярихаар царай нь хачин болоод, өөр юм хийж байгаа дүр үзүүлдэг гэнэ, орж ирсэн хүмүүс "ээж аав нь хаачсан" энэ тэр гээд асуувал бүүр дургүй байдаг гэнээ, ойрдоо аав минь захиа ирүүлэх болгондоо байнга л хурдан ир гэж бичээд байдаг болсон чинь ийм учиртай байсан гэнээ, "хүүхэд чинь элгээрээ санаад, бэтгэрээд байх шиг байна, "ээж нь" гээд ярихлаар л андашгүй царай нь өөр болоод сонсоогүй дүр үзүүлээд байна" гээд ярихаар нь эвий муу бяцхан охиноо ухаан суух ч болоогүй байж наснаасаа эрт юмыг ухаарч, ухаарахдаа сэтгэл нь эмзэглэж, эцэг эхдээ гомдож ухаарч байгаад нь өр өмөрч байна даа. Охиноо илүү ухаан суух тусмаа бүр зожиг, эсвэл хүний нүүр хардаггүй дотроо шаналсан амьтан болчих вий гэхээс байж суухад ч бэрх болж хурдхан нутаг буцах ёстой юм байнаа гэж бодоод л сууж байна. Бид л мэддэгүй болохоос эцэг эхээсээ хол байгаа хүүхдүүд нялх гэлтгүй эрт ухаан суусан, сэтгэл нь эмзэглэсэн, эсвэл хэн нэгэнд дотроо гомдож бүүр хэтэрвэл өширхөх сэтгэл орж буруу хүмүүжил суудаг байж магадгүй юм байна. Охины минь бичлэг саяхан ирлээ, өлгийнөөсөө гараагүй шахам үлдсэн үр минь нэг их том халзан дух гаргачихаад "ээж нь аль вэ" гээд асуухаар духаараа харж харж олон зурган дундаас "энэ" гээд намайг хуруугаараа заадаг болж бас "миний ээжийг Болмаа гэдэг" гээд хэлдэг болж... бас нэг бичлэгэн дээр цэцэрлэг нь тарж байнаа, хаалгаар гарангуут миний охинтэй чацуу хүүхдүүд ээждээ тэврүүлэх гээд урд нь ээрч хоргоогоод хормойноос нь зүүгдээд л байх юм, гэтэл миний үр "би угаасаа л ингэх ёсгүй" гэсэн аятай том хүн шиг эгчийн минь дэргэд доошоо харчихсан алхаад л байх юм... охиноо их л өрөвдлөө ................................. за ингэсгээд зөвсарлъя хүүхдээ ярьсан чинь уйлчих гээд байна.

Болорхон блогноос чөлөө авлаа.

2008-04-03T20:37:00.008+09:00

Миний бие бээр эрүүл мэнд, ар гэр, ажил төрөл гэх мэтчилэн хүндэтгэн үзэх шалтгааны улмаас компьютер болон блогноос түр хугацаагаар чөлөө авахаар шийдвээ.

Нойрны дутагдал, сэтгэл санааны гүнзгий биш ч хөнгөн хямрал, басхүү биеийн алжаал ихэдсэн тул Бумаа ахын болон бусад блог найзуудынхаа үнэт зөвлөгөөг даган өмнөх амьдралын хэвшлээсээ эрс татгалзах нь зүйтэй гэж үзлээ. "Түр хугацааны" гэх завсарлага маань хир удаан үргэлжлэхийг яг одоогоор хэн ч хэлж мэдэхгүй нь ээ. Юуны түрүүнд асуудалтай байхад чин сэтгэлээсээ санаа тавьж үнэт зөвлөгөөнүүдээ харамгүй өгсөн блогчин ах, эгч, найз нөхдөдөө чин сэтгэлээсээ баярлалаа. Харин хэсэг хугацаанд та нарынхаа гэр оронгоор зочилж чадахгүй л байх болов уу даа. Хэвийн байдалдаа түргэн хугацаанд эргэж орж блогтоо буцаж ирэхээ амлая. Блогоо хаасангүй орхилоо. Гэхдээ сурсан юмыг сураар боож болохгүй гээд мань хүн хэвшлээсээ гартлаа компьютерийн асаах товчлуурыг дарсаар л байх болов уу? /Өөртөө итгэлгүй байна./ Компьютерийн урд хийж бүтээсэн ч юмгүй, бас бүтээгээгүй ч юмгүй нүдээ чилтэл сууж, хүнд хэрэггүй цаас цоохорлож ховорхон олдох чөлөөт цагаа өнгөрөөхийн оронд хэсэг хугацаагаар бүх зүйлийг "умартахаар" зориглон бясалгал гээчийг эхлүүллээ. Заримдаа хүнд заавал ч үгүй нэг л зүйлийг шаардах тийм үе тохиодог ажээ....

Нойр хүрдэггүй нэг асуудал байна аа...

2008-03-23T17:30:00.006+09:00

Яаж ч унтах гэж хичээгээд шөнө нойр хүрдэггүй өвчин тусчихлаа. Хавийн амьтан унтдаг харанхуй шөнөөр босч суудаг шар шувуу болоод бараг сар боллоо. Өглөөний 02-03 АМ-д унтвал хамгийн эрт нь тэр, заримдаа дөрвөн цагт унтчихаад зургаан цагт сэрчих юм. Одоо л гэхэд 03:01 АМ болж байна. Унтах гэж мөн олон янзаар үзлээ. Биеийн эсэргүүцэл сулрав уу, ядаргаанд оров уу гээд хоёр ч төрлийн витамин ууж байгаа боловч тус алга. Хоол унд муудаж, хий хуйнаас болов уу гээд хуушуур хайрч идлээ, долоон банштай цай хийж уулаа, аль аль нь нэмэр болдоггүй. Гөлийгөөд л байгаад байх юм. Оюутан байхад улсын шалгалтанд бэлдээд шөнө суухаар хичнээн аяга кофе уугаад байхад л яасан их нойр хүрдэг байгаа вэ? Тэр их нойр хаачив аа? Нэгэнт нойр хүрэхгүй байгаа юм чинь хэвтээд байхаас дургүй хүрээд босч хөргөгчөөр идэж уух юм эргүүлнэ, тавиуртай номноосоо /худалч хүнд бараг хорин хуруунд багтам цөөхөн/ аль дээр уншсан номоо авч уншина. Энд тэнд хана, хаалга чихран дуугарахад айна. РС-ний хувьд шөнөөр биш өдрөөр ажил тарсны дараа орой 3-4 цаг хэрэглэнэ гэж маш хатуу цагийн хуваарь тогтоосон. Яагаад гэвэл өдрөөс өдөрт муудаад байгаа харааг минь бүүр таг болгох аюултай тул шөнө РС хэрэглэхийг өөрөө өөртөө forbidлсэн. За тэгээд, шөнө хийх ажил гэж үгүй тул цаг нөхцөөж, хэнд ч хэрэггүй мөр холбож цаас эрээлэхээс үнэнийг хэлэхэд залхаад байх юмөө. 30-40өөд оны үедсэн бол цагаан цаас, балын харандааны гарз гэмээр юмдөө. Тэгсэн хирнээ хүчлээд нүдээ аниад хэвтэхээр л эсэн бусын бодлууд толгойд орооцолдоод нүдний өмнүүр хэлхэлдэж, холболдож жирилзээд тархи амраахгүй юм. Энэ толгой доторх тэнэг бодлууд намайг амраагаад өгөөсэй гэж хашхирмаар...
За за орлуугаа явъя даа, Очирвааныхаа арцаар сэнгэнэтэл нэг ариулчихаад хэвтэхээс дээ... /шөнө бүр ингэвч аанай л нойр хүрэхгүй хэвээр/ Эм л уухгүй юм шүү. Нойрны эм байнга уухаар зүрхэнд муу гэнэ шүү.