Зулай дээр минь залбирсан бурхан

Чаддаг ч юмгүй чаддаггүй ч юмгүй, мэдэх юм ховор ч мэдэхийг хүсдэг нь хязгааргүй хүний төрөлд байх богинохон хугацаандаа хүнээрээ л байх гэж хичээдэг би гэдэг хүн хорин хэдэн жилийн өмнө өвлийн энэ өдөр төржээ. Нас нэмж байгаадаа нэг их хөөрөөд бас жилд ганцхан тохиох миний баярын өдөр гээд цээжээ дэлдээд тэмдэглээд гүйх хүсэл байхгүй ч дурдахгүй өнгөрч боломгүй мэт. Миний амьдралд онцгойлоод байх юмгүй жирийн энэ өдрийг эжий минь намайг төрүүлсэн өдөр эсвэл орчлонд мэндэлсэн "миний баярын өдөр" гэж би боддоггүй ээ. Энэ өдөрт баярлах ганцхан учир байна аа, өдөржин шөнөжин өвдөж зүдэрсэн эжий минь хоёр яс салж амсхийсэн өдөр. Эвий миний муу ээж шүд зуун эцсийн гэмээр тамираа шавхан хар хөлсөө асган байж охиноо төрүүлчихээд яасан их амар амгаланг мэдэрч амсхийсэн болдоо.

Яг л тэр үед...

Ижийг минь төрөх гэж ёолоход зуун цэцгийн дэлбээ тасарсан ч

Намайг төрөөд чарлахад мянган цэцэг цоморлигоо дэлгэсэн дээ....

Би бодлоо... жилийн жилд муу ижий минь л намайг энэ өдөр баярлуулах гэж сайхан хоолоо хийж чихэр шоколад худалдаж авч өгдөгсөн. Хариуд нь би ээждээ баярлалаа, тандаа хайртай гэж хэлж байсан юм болов уу... санаанд даанч алга үгүй л болтой. Хүн гэдэг тэнэг амьтан дэргэд нь байхдаа ээжийнхээ хайранд бялуурч согтчихоод сохор явдаг нь үнэн болтой.

Би бурхан байдаг гэж итгэдэггүй ээ. Миний ээжээс илүү намайг алдахад минь түших, буруудахад минь өмгөөлөх, зүдрэхэд минь өргөх, уйлахад минь аргадах, өвдөхөд минь эмнэх бурхан байдагсан бол сайн л байхсан. Гэтэл миний төлөө тийм үнэнч, тийм өглөгч, тийм авралтай ээжээсээ өөр бурханыг би харсангүй. Тэгэхээр миний ээж л зулай дээр минь залбирсан миний бурхан.

Бурхад бурхдын дээд хэн бэ хэмээн Бурхан буддагаас нэгэн шавь нь асуухад бурхан Будда эргэлзэж тээнэглэзсэн ч үгүй “эх хүн” гэж хариулсан юм гэдэг. Шавь нь гайхшран бурхад бурхдын дээдийг нь ялж төгссөн Будда нь та мөртлөө юунд ингэж хариулав хэмээхэд,
-Хүмүүн төрлийг олно гэдэг зүүний сүвэгчин дээр тогтох ширхэг арвай лугаа адил. Тэрхүү зүүний сүвэгчин дээр тогтох гэгээн агшинд амьдрал бэлэглэж, хүн болгодог нь эх хүн. Тиймээс эх хүн бурхад бурхдын дээд нь болох учиртай гэсэн гэдэг.

Бас бурханд үй түмэн гуйлт очдог гэнэ тэднээс үрийнхээ төлөө гуйсан эхийн гуйлт л хамгийн үнэн байдаг болохоор бурхан түүнийг л сонсдог гэнэ.

Эх хүнээс энэ хорвоо бүрэлдэж эхийн цагаан сүүгээр энэ хорвоо сүлэгдэж эхийн цайлган сэтгэлээр энэ хорвоо зөөлөрдөг гэж би ойлгодог... Гэтэл би ойлгодог атлаа ойлгодоггүй ажээ. Ээжээ үр нь таныгаа намайг харуулдаж өдөржин нүднийхээ өмнө охиноо ургуулан харж шөнө нь зүүдэлж хүлээсэн тантайгаа ойрхон байсан мөртлөө хол байсан тэр ганцхан жилийн өмнөөс бас миний санаанд одоо орохгүй байгаа зөндөө олон гомдол бүрийн чинь өмнөөс одоо охин нь уучлал эрж танаасаа гуйя. Гэхдээ эх хүн үрдээ гомддоггүй юм гэнэ лээ. Надад л чанаж өгөх гэж хадгалсан цайны сүүг чинь ээдүүлж, удаан хүлээсэн сэтгэлийг тань өвтгөөд хүний хүн дагаад таныгаа гомдоосоноо охин нь одоо хүртэл бодох бүр гол тасрах адил болдог шүү. Эхийн санаа үрд үрийн санаа ууланд явдаг гэж үнэн юм байнаа.

... Цээнийн цэцэг охин үр минь хадамд гарахаар

Цэцгийн үндэс ижий аав нь гэртээ үлдэнээ гэж дуулдаг шиг амьтны охин үр нь ээжтэйгээ хамгийн ойрхон байдаг мөртлөө ээжээсээ илүү хүний хүнийг "насаараа асрах" гээд гэрээсээ гараад явчихдаг л жамтай хорвоо юм байна даа.

Ээж ээ төрсөн өдрөөрөө миний авсан хамгийн том бэлэг юуг та мэдэх үү, охиноо эрүүл саруул, эсэн мэнд төрүүлж, амьдрал бэлэглэсэн чинь л энэ амьдралын минь хамгийн том бэлэг шүү. Харин өнөөдөр охин нь таныхаа дэргэд байхгүй байгаа ч гэсэн тандаа дуу дуулж өгөх гэж бэлэг бэлдсээн.

Сүүтэй энгэрийг нь чичрээж уйлахад минь сэрүүн ээж минь

Суугаа хоносон шөнө нь одноос олон байгаа даа

Зулай дээр минь залбирсан бурхан юм уу даа ээж минь

Заяа буяныг минь тэгшилсэн хорвоо юм уу даа ээж минь... гээд тандаа дуулж өгнөө.

Ээж ээ охин нь тандаа энэ өдрийн мэндийг хүргъе бас ТАНДАА ХАЙРТАЙ шүү удахгүй л очно доо.

Охин минь ээждээ гомдвол гомддоо...

Цолмон гэж тодоос тод гэрэлт од амьдралд минь алганд минь харваж ирээд орчлонгийн ховорхон аз жаргалыг амсуулснаас хойш өнөөдөр 26 сарыг үджээ. Үртэй хүн баян гэдэг дээ охин минь орчлонд мэндэлсэн тэр өдөр энэ хорвоогийн цэцэг бүхэн тэр чигээрээ ганцхан миний л дээрээс асгарч надаас баян хүн үгүй мэт санагдаж билээ. Надад л ирэх гэж ирсэн амьдралыг минь гэрэлтүүлсэн үрдээ ээж нь их баярладаг шүү.

... орой ажлаа тараад даарчихсан амьтан орж ирэхэд үсээ сэгсийлгэчихсэн нүдээ томруулаад л хөлд ордог тэргээ чирээд ээжрүүгээ гараа сарвайгаад зүтгэдэгдэгсэн заримдаа ээж нь "замдаа миний зах ороод охиндоо гоогоо авсан" гээд л.. заримдаа "ээж нь охиндоо юу ч авчраагүй ээ" гээд. Охиноо тэврээд өдөржин чинэрсэн сүүг нь хөхүүлэхэд ээж охин хоёр хоёулаа яасан аз жаргалтай байдаг байгаа вэ. Охинтойгоо хамт гадуур гарахаар нэг л гоё, зөрж өнгөрсөн хүн бүр бид хоёрыг л хараад байх шиг "хүүе ямар хөөрхөн жижигхэн маамаа вэ" гээд ээжийн үрийг өхөөрдөөд л, гадуур тэнээд хоёулаа шалихгүй ээ охин минь хөлд ороогүй бас ээжийнхээ иддэг хоолыг идэж чадахгүй тул энд тэнд ганц нэг зураг даруулаад л "Аз"-аар жаахан тэнээд "Алтаргана"-д нэг бантан юм уу каш идэж аваад л буцдагсан.

... нэг л өдөр ээж нь охиноо түр хугацаагаар орхиод явах болчихсон...

... онгоц өглөө эрт ниснэ ээж нь 5 цаг гээд гэрээсээ гарах гэж байтал нам унтаж байсан охин минь гэнэтхэн сэрээд часхийтэл уйлаад жижигхэн гараараа хүзүүнээс зүүгдчээд л нүцгэн биеээрээ биед наалдчаад бяцхан совиндоо ээжийгээ явуулахгүй л гэж зүтгэсэн байх даа. Зүрх урагдаж байж охиноо удаан сууж хөхүүлээд гарсан... ээжийнх нь буруу охин минь, үр минь ээж нь чамайгаа орхиод гарсан буруугаа хэнд ч юунд ч тохохгүй ээ... ээжийнх нь буруу юм чинь ээждээ үр минь гомдвол гомдоорой гэхдээ нэг л өдөр ээж нь үрдээ нисээд л очно удахгүй ээ ээждээ үр минь итгээрэй.

Ээжтэйгээ ярих дургуй гэвүү охин минь
Эвий дээ үр минь бэтгэрч л байгаа даа
Эрх нялх дүрийг чинь тээгээд хол явчихсан
Ээждээ чи гомдвол гомддоо охин минь

Ижил хүүхэд мөөмөө идэхэд шүлсээ залгидаг гэвүү
Эвий дээ үр минь цангаж л байгаа даа
Энгэрийн илч бүлээн сүүгээ эрт харамласан
Ээждээ чи гомдвол гомддоо охин минь

Бүлээрч хоносон шөнөжин "ээжээ" дуудаж уйлсан гэвүү
Бөртийтэл алсаас тарни шивнэж бурханд даатгачаад
Бүүвэйн дуугаа дэрэн дээр чинь дуулж өгөөгүй
Ээждээ чи гомдвол гомддоо охин минь

Орчлонд мөрөө тамгалж хөлд оржээ үр минь
Ойчиход түших ээж дэргэд чинь байсангүй, хол байлаа
Орхиж гарчаад хайртай гэж хуурдаг муу ээждээ
Охин минь чи гомдвол гомддоо

Ангирхан чи минь ээжээ гэж хэлд оржээ
Айхдаа дуудсан ээж дэргэд чинь байсангүй хол байлаа
Анхны үгийг чинь сонсоогүй явчихсан муу ээждээ
Амь минь чи гомдвол гомддоо

Арван хэдхэн сартай нялх чамайгаа орхичихоод
Ангир уураг эхийн өврөөр өнчрүүлчихээд
Амьдрал гэдэг давалгаанд хөвөн даарахдаа
Атгаж гарсан өрөөсөн оймсыг чинь үнэрлэн бүлээцдэг шүү үр минь

Улаан нялзрайхан чамайгаа ганцаардуулчихаад
Ухаарах болоогүй нялх сэтгэлийг чинь эмзэглүүлчихээд
Урдаас тосох маргаашийн чинь төлөө зоригоо чангалахдаа
Уранхай бойтогийг чинь дэрлэн уужирдаг шүү үр минь

Сананаа үр минь голоо тасартал санана
Салхитай нартай орчлонд чамайгаа жиндэх вий гээд
Сүүдрийг нь хааж гэрлийг нь тусгах гээд ээж нь
Салгуу алсад бага насыг чинь өвөрлөн алхаж явнаа

Өрөвдөнөө үр минь өрөө өмөртөл өрөвдөнө
Өргөстэй цэцэгтэй орчлонд чамайгаа өвдөх вий гээд
Өөр шигээ хүний нутгийн сүүдэрт хиртүүлэхгүй гээд
Өнөөдөр ээж нь зүүдэндээ л чамайгаа үнсэж явнаа

Амьтны хүүхэд аав ээжтэйгээ эрхэлж л байг яахав
Адилхан миний үр элэг бүтэн юм чинь
Алаг зүрхний минь гүнд амин хайраар уяатай
Алхам зайгүй ээжтэйгээ явдаг юм чинь

Хол одсон ч эхийн совинд аргамжаатай
Хүйн холбоо тасардаггүй юмаа үр минь
Цаг нь ирэхэд үрдээ буцаж ивэлдэг
Цагаан сүү ширгэдэггүй юмаа үр минь

Үрдээ тэмүүлсэн эхийн сэтгэлд учрал ойрхон
Үдэш бүр уулзаж хоносон зүүд зөнтэй
Шулганах үр минь өөдөөс тосон гүйнээ
Шувуудын түрүүчээр ээж нь үрдээ очноо

Зөндөө удаан харуулдсан элгийг чинь дэвтээнээ охин минь
Зөрүү харж уйлсан нулимсыг чинь арчнаа охин минь
Ээж нь эзгүй өдөр шивнэсэн хүсэл бүрийг чинь гүйцээнээ
Ээж нь эзгүй шөнө зүүдэлсэн зүүр бүрийг чинь амилуулнаа
....... ээж нь үрдээ очноо

Д.Болорхон

Болор молор цом мом

Энэхүү бичиглэлийг "Жигүүрлэхүйн их хүслэн" хэмээх блогт зочилж яваад ихэд таалагдсан тул өөрийнхөө блогт оруулчихлаа.

Болор цом үзээд ирлээ. Гэхдээ Болор цомын талаар бичмээргүй байна. Болор цом гэж юу юм? Боржоом хийж үсчүүлдэг шилэн стакан л биз дээ. Хүмүүс түүний төлөө хөлөө ч хугалахаас буцахгүй нь гайхшралыг хамгийн ихээр төрүүлэх юм. Яруу найргийн наадам биш улс төрийн ухуулга лекцэнд суугаад ирцийм шиг санагджийна. Би уг нь их сургуулийн улс төрийн ангид сурдаг ухаантай юм л даа. Гэхдээ бидний ямар ч хэрүүлтэй уруултай, хэнхэгтэй, хэнээрхэлтэй лекц болор цомын “морьдын” улс төрийн хэнээрхэлийг гүйцэхгүй. Алга ташилтанд зориулж шүлэг үйлдвэрлэсэн тэдгээр нөхдүүд өөрсдийгаа яруу найрагчид гэж нэрлэв... оносон нэр... яг зохино... хүмүүсийн бухимдал, эмзэглэл дээр нь дөрөөлж боссон нэр хөөгчид болор цомд зориулж шүлэг үйлдвэрлэж байгаа нь шүүгчидээ, бас үзэгчидээ яруугаар “найрч” байгаа хэрэг мөн л дөө. Мөн мөн мөн... Гэхдээ эндээс хэдэн хүний нэрсийг суга татаж гаргаж ирэлгүй горьгүй... Яахав өнгө алдарт шуналгүй, өөрийнхөөрөө, хэнэггүй байснийх нь төлөө, зүгээр л яруу найрагтаа үнэнч байсных нь төлөө, яруу найраг уншсаных нь төлөө Хөөдөөгийн Эрдэнэбаатар хэмээх хөдөөгийн улаа бутарсан ихэмсэг омогшил, Арлааны Эрдэнэ-Очир хэмээх аж төрөхүйн мянган ээдрээг бурханы зөнгөөр даруухан тайлж яваа найрагч, Баянтунгалаг хэмээх урт үст, бүрх малгайтыг, зүгээр л сэтгэлийн амьтан гэдэг нь бүх л талаас нь харахад мэдрэгддэг бас нөгөө Шагдарсүрэнгийн хүү Гүрбазар ахтан, болор цомын отгон найрагч болж залуу авъяастан алтан медалиар энгэрээ мялаагаад хөл нь газарт буухгүй хөөрч яваа гэнэн, гэгээн дэврүүн Хангал найзыгаа. Ингээд л болоо. Бусад нь мэдэхгүй, сонгуулийн шоуны өмнө гарч халтуур хийвэл таарсан намын зүтгэлтнүүд, улс төрийн хэнээтнүүд... Эргүүлийн цагдааг өрөвдөж нулимс унагасан гэнэ, үнэн болов уу? Архи минь баяртай гэж санааширав... Цаг үеээ мэдэрч байгаа нь яамай даа. Ж.Наранцацралт гишүүний араас жигтэйхэн үнэмшилтэйгээр өргөл өргөв... Зүрх нь үнэхээр урагдаж бичсэн нь тун эргэлзээтэй... Зүгээр л муусайн шоучид. Би л лав иймэрхүү юмыг яруу найраг гэхгүй. Эд нар яах вэ? ингэж хэдэн жил жүжиг тавьж байгаад үхээд өгнө. Гэтэл хүмүүс яруу найраг гэж ийм л юмыг хэлдэг юм байна гэсэн ойлголттой үлдээд өгвөл яана гэхээс хоолой хорсох юм...

Нэг хэнээтэй хүүхэн түрүүлэв. Үүлэн цаана зүүдээрээ нулимсаа арчиж нисээ жижигхэн шувууны гунигийг мэдэрч чадсан Хөөдөөгийн хүүгийн хажууд тэр юу юм бэ? Мэдэхгүй... хүмүүс юу уншсаныг нь сайнтай муутай нь санаад байгаа. Тэр хүүхний юу уншаад түрүүлчихсэнийг л огт санахгүй байгаа нь хачирхалтай. Цом ярихгүй гэсэн хадуураад явчихаж...
Уг нь цом ярилгүй Галсансүхийг ярих гэж байсийн. Шүүгч хийвээ тэр... түүний шүүдэг гэж юу байхав... Болор цомд хэн түрүүлэх нь Галсансүхэд ач холбогдолгүй хойно түрүүлэхийг хүсээд байгаа хэнд нь ч хамаагүй өгчихөөд хээв нэг тамхи уугиулаад сууж байх нь гайхаад байх араншин лав биш... надад болор цомоос илүү Галсансүх л гайхалтай санагдаж байлаа. Гэрэлтсэн саарал хослол нь хичнээн сайхан зохио вэ? Цом дуусахаар нь номыг нь нэхлээ. Яагаав нөгөө постпанк... хотод очоод ав л гэнэ. Ирээд утасдлаа. Сургууль руу чинь дөхөж очоод утасдаж байгаад өгий л гэнэ. Ядуу оюутныг тоож, тийн хүндэтгэл үзүүлсэн Галсан ахдаа баярлалаа... Түүнд зориулж цомын дараа шүлэг бичсэн гэж байгаа... буудлынхаа өрөөнд хэвтэж байгаад бичмээр санагдаад бал хайтал огт олддоггүй, тэгээд хөмсөгний харандаагаараа бичсэн гэж байгаа.. уг нь дэвтэр дээрээ гар бичмэлийг нь оруулбал зэрлэг байхгүй юу... шүлгэндээ биш бичсэн харандаандаа л зэрлэг нь байгаа гэж.. хэ хэ

Яруу найрагч Баатарын Галсансүхэд зориулав
.......

Яг миний гуниг шиг гэрэлт саарал өмсгөл
Яруу найрагч түүнд яасан сайхан зохио вэ

Өнгийг удирдагч тэрбээр
Ахуйг сандаачин алхах нь
Өнөөдөр миний бишрээд
Маргааш мартах л зураг даа

Цэнхэр цуст, зэвхий царайтын
Цээжин хавиас улаа бутрах юм
Омогшил нь тахал мэт халдвартайд
Одоо миний догдлох нь ямар ч үнэгүй юм

Юу ч мэдэхгүй, юуг ч таниагүй ч
Юуг ч мэдэж, юуг ч таних тэрбээр
Юмсыг сандаачингаа байр байранд нь тавиагаа
Юутай бахтайгаар нотлоно вэ?

Өнгийг удирдагч тэрбээр
Ахуйг сандаачин алхах нь
Өнөөдөр миний бишрээд
Маргааш мартах л зураг даа

Цонх нээгдлээ...

За өнөөдөр чинь л сэтгэлийн цонхоо ганц сайхан онгойлгомоор санагдаж байх чинь юу вэ? Цэлийтэл нээлээ... нээлттэй цонхоороо гадагшаа биш дотогшоо харахыг хүслээ. Шагайж харсан чинь энэ дотор юу юу байгааг бүү мэдээ, миний гэх хуучин эд хогшил харагдахгүй байна уу даа, миний биш хүний гэлтэй элдэв янзын эрээн мяраан бодол, хүслэнцэрүүд эмх замбараагүй хөвж байна. Хүнд хэрэгтэй юм байна уу гэтэл нөгөө муу "хүн сэтгэл" маань тэр дотроос цухуйж байнаа намайг авраарай гэх шиг гараараа даллаж байна. Энийг л ганцхан

D: -дээ авч үлдэж байгаад форматланаа өнөөдөр бүгдийг нь....

Хүн ч бас машин техник шиг гацаж зогсдог ажээ, өнгөрсөн хэсэгхэн хугацаа /хэдий хэр урт хугацааг сайн санахгүй байна/ үнэхээр миний хувьд гацалтын үе байжээ гэж. Харин бүүр зогсчихоогүй "түр гацалт" байсанд олзуурхаж байна. Хуралдаж хуралдаж бугшсан сэтгэлээ блогтоо захиа болгон гаргаж нэг санаагаа амраалаа. Нээрээ л би орон зайдаа байхгүй нүглийн нүдийг гурилаар хуурна гэдэг шиг л юухан хээхнээр амыг нь хаачаад явсан байна. Блогоос тойрч давхиад л бусдын хайрын голдуу хэдэн шүлэг будаа идэж тавиад л эсвэл болсон болоогүй цөөн хэдэн мөр сараачаад сэтгэлээ хуураад явж.

Блог гэдгийг энд тэндэхийн блоггэрүүд онол талаас нь тийм ийм үгнээс гаралтай тийм ийм зорилгоор үүссэн энэ тэр гэж тайлбарлаад ер нь бол бусдад өөрийгөө таниулах хэрэгсэл болгоод, эсвэл үзэл бодлоо бусадтай хуваалцах талбар, нөгөө хэсэг нь ярилцлагын булан, заримынх нь тэмдэглэлийн дэвтэр уран бүтээлч хэсгийнх нь уран бүтээлийн үзэсгэлэн гэх мэт янз янзаар ойлгож хэрэглэдэг байхад миний хувьд анх блог нээсэн тэр өдөр өөрийгөө нээж байгаа мэт, өөрийгөө хөндлөнгөөс харж байгаа мэт яасан сайхан сэтгэгдэл төрж тийм ч учраас "миний орон зай" гэж нэрлээд л "ядаж өөрөө өөрийгөө мартахгүй амьдрахын тулд би блог нээлээ" гэж ирээд л эхэлж байсансан.

Гэтэл өөрийгөө мартсан энэ их гацалтын үед би орон зайдаа гээгдэж түүнийгээ олохгүй мунгинаж богинохон амьралынхаа хэсэгхэн үеийг хагас унтаа байдалд өнгөрөөжээ гэж дүгнэв. Ямар сайндаа л зарим хувцас зүсээрээ үгүйлэгдээд эрж эрж энэ гэрт надаас өөр эмэгтэй хүн орж ирсэн үү гэж асуух холгүй байсан чинь dry cleaning-д өгөөд авалгүй хичнээн удсан бүү мэд хаягаар авчирч өгөхөд нь санадаг байна шдээ. Ийм үед толгой тархи гацаад зогсохгүй, өдөр тутмын үйл бас хобби ч гацдаг болтой, номын хуудас эргүүлэлгүй, дуртай хоолоо хийж идэлгүй, бас халуурах дуртай homeshopping-оо хийлгүй удсан байна шүү. Хичнээн өдөр пицца дуудаж, бэлэн гоймон идэв нээрээ манайхан уурлаж гомдоллоод гар сэтгэлээ шингээсэн хоолыг чинь идмээр байна гээд байсан шүү. Homeshopping гэснээс гадуур хэсээд байх зав зай муутай тул юм худалдан авах шаардлага хэрэгцээ гарвал ганц хоёр сайт эргүүлээд л таалагдсанаа гэртээ дуудах сайхан шүү охиндоо явуулах гэж хүүхдийн голдуу хувцас хунар, тоглоом, baby care бүтээгдэхүүн захиалж халуураад сардаа зовж олдог хэдхэнээсээ хэтрүүлчих гээд бас хэцүү. Ер нь Монголд ядаж ганц захиалгын homeshopping site нээчих юмсан, худалдагч худалдан авагчыг зайнаас холбосон завгүй хүний хэрэгцээ шаардлагыг мэдэрсэн, цаг хэмнэсэн энэ мөн сайхан эд шүү. Ер нь бол би энэ үйлчилгээг нилээн судлаад байгаа Монголдоо очиж байгаад хамтарч ажиллах хүмүүстэй санаа нийлвэл хийнээ гэж... өө за байз сэдэв хаана явж байлаа, юун тухай ярьж байлаа аа тийм гацалтын үедээ хийж чадаагүй бүхнээ гүйцээх гээд охиндоо нэг витамин дуудаж кайф авлаа гэх гэсэн чинь хадуурчиж.

Аа бас энэ үед блогт "Охин үрээ хайрла" гээд нэг шүлгийг оруулчихсан чинь Арсунд сайн шүүмжлүүлээд /уг нь намайг шүүмжлээгүй л дээ тэр шүлгийг хэлсэн юм/ мөрөөр нь Нана-аар орсон чинь яруу найрагч Б.Энхтуяагийн насны хүн болоод дуусав. Ганаагийн би "дундад зууны үеийн юм асуув" гэдэг шиг 21-р зууны 2010s оны 20 хэдхэн настай залуу хүн байж 1980-1990s оныг харж бичсэн "мууг зөгнөсөн" шүлгийг шүтэж явдаг хүн боллоо би /инээв/. Хатуу боловч үнэн үгтэй тэр шүлгийн "охин үрээ хайрла" гэсэн санаа хэзээ ч хуучрахгүй л дээ. Нөгөөтэйгүүр би хөдөө сумын төвийн 6 билүү 7-р ангийн жаахан охин байхад манай суманд хэдэн яруу найрагч бас, Монголын радиогийнхан ирж байсан нэг дурсамж байдаг юм. Харин яах гэж ирж байсан, яагаад манай гэрт ирсэнийг нь одоо санадаггүй юм миний энэ муу hard гацах нь ихэссээр ер нь муудаж юм хадгалах, санах чадваргүй болсон юм билээ.

Манайх олон охин хүүхэдтэй айл, яруу найрагч Б.Энхтуяа ээжид минь өөрийнхөө номон дээр гарын үсэг зурж өгөхдөө "Олон сайхан охинтой хүн юм, охин үрээ хайрлаж яваарай" гэж хэлж байсан нь санаанд ороод бас охиноо санахдаа тухайн үед зохиогчынх нь ээжид минь хэлж байсан үгийг өөртөө хэлж байгаа нь тэр л дээ.

За ер нь энэ удаагийн бичлэг үндсэн сэдвээс хазайж муруйж, тэгширсээр байгаад асар урт болох шинжтэй болоод явчлаа. Ам нээвэл уушиг нээ гэдэг дээ.

Орон зай минь би өөрөөрөө л чамайг дүүргэнэ, би энэ дотроо өөрөөрөө байхгүй бол хаанаас өөрийгөө эрэх билээ. Хэдэн коммент цуглуулах гэж, хэн хэдэн удаа, хаанаас орсныг сонирхож, хэнд таалагдах гэж өөрийгөө эвдэж, хэнийг татах гэж өөрийгөө хуурах нь гол бишээ би өөрийнхөөрөө л байх ёстой. Юу бичиж хүний сэтгэлд нийцүүлэх вэ хэмээн гадагшаа биш дотогшоо харж, өөрийгөө сонсож, өөрийгөө мэдэръе. Анурад ахынхаа зааснаар "БИ" гэдэг энергийн төвөө мэдэръе, тэндээс л би өөрийгөө олъё, тэндээс би орчлонг харъя. Ингэхийн тулд би өөрийгөө мартах ёсгүй.

Өөрөөрөө л байвал хэрээ шиг гуагласан ч яахав

Өрөөлд таалагдах гэж алтан гургалдай шиг донгодоод ч яахав

"Хүн сэтгэл"-тэйгээ л байвал бие минь элэгдсэн ч яахав

Хүйтэн зүрх тээгээд хүн гэж амьдраад яахав... Тээ? /хань татав/

Би - цас

Би - цас
Xагацлын тамгагүй цагаахан цас
Бударсаар чиний л өлмийд өөрийгөө ивж
Булгилах зүрхэнд чинь хээ урласан
Би - гоо цас

Би - цас
Чимээгүй чимэггүйхэн нэвсийж
Чиний л өвөрт хунгарласан
Энгэрт чинь бүлээцэхдээ хайлж
Эс бүхэнд чинь шингэсэн
Би - шидэт цас

Би - цас
Уруул дээр чинь унаж
Урссаар аманд чинь орохдоо
Халуунаас халуунд цээжийг чинь шатаасан
Хамгийн амтат дарс мэт
Би - халуухан цас

Блог минь сайн байна уу?

Мартагдах шахсан чи минь сайн сууж байсан уу? Өнөөдөр чамд захидал бичих шалтгаан надад олон байнаа. Юуны түрүүнд чамайг богинохон ч гэсэн хэсэгхэн хугацаанд орхин одож бас мартаж өөр зүгт сатаарч, толгой эргэж чамтай буцаад уулзахгүй юм шиг аашилж, гомдоож бас галыг чинь бөхөөж, өнгийг чинь гундааж байсанд уучлаарай. Үнэхээр өнөөдөр л би өөр нүдээр чамайг харж байна. Гунджээ чи... өмнө нь нар шиг гэрэл цацрааж, сарнай шигээ дэлгэрч нүд баясгаж сэтгэл сэргээдэг байсан чи минь дуугаа хурааж өнгө даржээ. Болорхоон чи өмнө нь ийм байгаагүй ээ сэргэлэн цовоо инээмсэглэлд чинь, цог шиг гялалзах нүдэнд чинь, цагийн үргэлжид уянгалуулж явдаг дуунд чинь, намайг ойлгож бусдаар хайрлуулдаг "хүн сэтгэл" дотор чинь би амьдарч байсаан.

Чамайг орхин одож, чамаасаа бус огт өөр өмнө нь хараагүй зүйлээсээ гэрэл гэгээ, баяр баясгаланг хайж цамаан загнаж салхи шиг хийсч явсан намайг өнөөдөр чи эргээд нэг хараач дээ. Цөхрөл сүүмэлзэж жавар хоргодсон харцтай өмссөн пальтогоо даахтай үгүйтэй газар ширтэж чимээгүйхэн алхалсан өчүүхэн хүнтэй би өнөөдөр таарлаа. Мэнд мэдлээ ч хариу үгүй харц нь гөлийсөн халитхан анзаарвал хараа муутай эсвэл дүлий гэмээр энэ хүнийг би таньсангүй ээ чи ч бас танихгүй байгаа биз? Энэ чинь би мөн гэж үү?

....бурхан минь! би даарч байна. би бүлээцмээр байна... Халуун дулаахан блог минь - "би" минь! чамайгаа би санаж байна. Би чамайгаа орхин, орон зайгаа орхин, өөрийгөө орхин хаачих гэж байсан юм бэ? Би чамдаа л буцаж орохыг, өөрийгөө дахин харахыг, бүх зүйл хэвийн голдрилдоо орохыг хүснэ... чи хүлээж авах уу?

Чи минь хэдийгээр саяхан төрсөн мэт боловч намайг энэ орчлонд унахад л яг тэр эгшинд надтай хамт бүрэлдэн тогтож өдийг хүртэл миний ил далд, сайхан муухай, баяр гуниг бүхэнд алхам бүрт дэргэд минь явжээ. Би дуусах тэр цагт чи ч бас дуусах ажээ. Чи бид хоёр орчлонд ийм хатуу холбоогоор холбогдсон тул чи үгүйгээр би үгүй, би үгүйгээр чи үгүй гэдгийг би ухаж ухаарч суунаа. Чамдаа эзэн болж, өөрөө өөртөө эзэн болж чадахыг бас чамайгаа мартахгүйг, өөрөө өөрийгөө мартахгүйг энэ өдөр би амлая.

Хайрын эцсийн амьсгал - Л.Санждорж

Миний хүндэлж явдаг яруу найрагчийн хайрын тухай сайхан шүлэг миний орон зайд гэрэл гэгээ нэмж намайг ухааралд бас уяралд хөглөнө.

Халиун өвсний толгой
Газарт мөргөн бөхөлзөж
Хатсан навчсын уйлаан
Зүрх урсан үдшээр
Буцах хайрын сүүдэрт
Дурсамж тэвэрч үлдээд
Ботго тормон нүдэнгээ
Голоо эгштэл санахуй
Сайхан байж дээ ... гэж санаа алдмаар
Сархад сөгнөж өчигдөрт атаархмаар
Минийх байсиймаа гэхээр зүрх омогшмоор
Хэзээ ч уулзахгүй гэхээр сэтгэлээ оршуулмаар
Ухаангүй хайртай чи минь
Тэвэрт минь үгүй болохоор
Уйдхан энэ хорвоод
Амьд явахаас халширдаг
Уйтгарт сарны чөлөөнд
Бусдын өвөрт чамайг бодож
Утгагүй амьдарна гэхээс
Уйлмаар болдог
Зүрхний гашуун дуслууд
Хацар даган урсахдаа
Зүйргүй уран түүний минь
Ялдам харцыг сануулдаг
Цээжнээс зангирах огшил
Хоолойд ирж тээглэхэд
Чиний алчуурыг үнэрлэн
Алдуурах мэт тайвширдаг
Чөдрөө тастсан хүлэг
Салхи үнэрлэн гүйх мэт
Чинийхээ зөөлөн нүд рүү
Гал цахилтал тэмцэхсэн
Гунигийн торноос мултарсан
Уран дууч шувуухай болоод
Хацрын чинь хонхорхойд буух л гэж
Халин дүүлэн нисэхсэн
Зөрүүд заяаны буулганд
Шазуур зуусан сэтгэл
Зөндөө их тэвчлээ
Нулимсыг минь одоо ав даа
Дууль болон үлдэх
Их хайрын буйранд
Дуслах нулимс тоссон
Эргэлгүй хатуу тавилан минь дээ ...
Оддын тоогоор, хүсэж явдагаа больсоон
Орчлонд, хүнээс үнэтэй нь хаа байна
Зүрх сэтгэл хоосолсон, бидэн хоёрын хагацлаас
Зүүгдэж үлдсэн, ухаарал гэвэл энэ байна.
Бардам гэнэн гүнж минь
Аз жаргалтай яваарай
Бодлоороо үнсьё !
Бяцхан зүрхээ зовоож
Намайгаа бүү санаарай
Зүүдэндээ учирья !
Нүгэл бүхнээс
Гөрөөс шиг үргэж яваарай
Нэрийг чинь тарнилан шивнэё !
Нүцгэн сэтгэлдээ гуниг нөмөрч
Аалиа бүү эвдээрэй
Зүсийг чинь сүнсэндээ шингээё !.

Инээх үү бүгдээрээ өнөөдөр...

За өнөөдөр блогтоо хэн хаанаас орон зайд минь зорчоод байгааг илрүүлдэг далдыг харагч нэг нөхөр тавьчихлаа, таалагдаж байна дажгүй эд юм. Тэгээд бас сэтгэл өөдрөг сайхан инээмээр санагдаад нэг иймэрхүү хөгжилтэй бичлэг оруулчихъя... Амьдрал сайхан байна шүү тээ...

Wife 1.0 програмын тухай

Хэрэглэгч тусламж хүссэн нь:

Сайн байна уу?
Єнгєрсєн жил би Girlfriend 7.0 гэдэг программаа Wife 1.0 болгож сайжруулсан юм. Гэтэл энэ программ маань гэнэтийн урьдчилсан тооцоонд ороогvй Child 1.0 гэдэг апликэйшныг автоматаар vvсгээд байна. Энэ апликэйшн нь цаашид зогсолтгvй vргэлжлэн Child 2.0, 2.1 гэх мэт vргэлжлэх єндєр магадлалтай бєгєєд асар их зай эзэлдэг юм байна. Мєн Wife 1.0 программ суусныхаа дараа бусад программуудад шууд нєлєєлж системийн vйл ажиллагааг бие даан хянах боллоо. Ингээд миний Poker Night 10.3, Football 5.0 , Going to the pub 7.5, Softball 3.6 зэрэг апликэйшнvvд маань байнга гацдаг болсон. Бас заримдаа єєрийн хамгийн дуртай Girlfriend 7.0 дахин ажиллуулах гэхээр Wife 1.0 санах ойд резидентээр суучихаад эсвэл background-д давхар ажиллаад болохгvй байна. Тэгээд un-install хийх гэхээр болохгvй юм. Надад туслаач!!!
Гvнээ хvндэтгэсэн асуудалд орсон хэрэглэгч

ХАРИУ:Эрхэм Хэрэглэгч минь ээ,
Энэ бол байнга эрчvvдийн гомдоллож байдаг асуудал юм. Ихэнх эрчvvд Girlfriend 7.0 программаа Wife 1.0, болгож апгрейд хийхдээ Wife 1.0-ийг зvгээр нэг ютилити юм уу эсвэл нэг энтертейнмэнт программ гэж боддог юм шиг байгаа юм. Yнэн хэрэгтээ Wife 1.0 бол бие даасан YЙЛДЛИЙН СИСТЕМ бєгєєд нэгэнт суусан тохиолдолд устгагддагvй, ан-инсталл хийгддэггvй ба буцааж Girlfriend 7.0 –ийг суулгах ямарч боломжгvй болгодог юм.

Та Wife 1.0 гарын авлагын АНХААР –ХYYХЭД БА ТЭТГЭМЖ гэсэн хэсгийг сайтар унших ёстой гэж юны ємнє зєвлєе. Wife 1.0 – ээ хэвээр нь хадгалсан нь ямагт зєв байдаг бєгєєд "Yes Dear" гэдэг апликэйшныг суулгавал програмуудын хооронд зєрчилдєєн vvсэх нь бага байдаг. Ер нь хамгийн зєв vйлдэл бол I'M SORRY! коммандыг байнга хэрэглэж байх хэрэгтэй. Ингэснээр систем тогтвортой байхад сайнаар нєлєєлдєг.
Хэдийгээр Wife 1.0 бол маш гайхамшигтай vйлдлийн систем боловч нэлээд нарийн тохиргоо vйлчилгээ хэрэгтэй байдаг бєгєєд Cleaning & Laundry 3.0, Food 1.5, Financial monitoring 4.2 зэрэг программууд дагалдан нэг багц болж ирдэг. Гэсэн хэдий ч эдгээр программуудийг ажиллуулахдаа маш болгоожтой байхгvй бол болохгvй. Учир нь алдаа гарсан тохиолдолд систем Хэрvvл Тэмцэл 9.5 програмыг шууд ажиллуулж єєрийгєє тогтворгvй байдалд оруулдаг. Нэгэнт ийм байдал vvссэн бол Wife 1.0 vйлдлийн системийг хэвийн байдалд оруулахын тулд зарим нэг нэмэлт програмуудыг зайлшгvй худалдан авах хэрэгтэй болдог.
Эдгээр нь Flowers 2.1 ба Diamonds 5.0 зэрэг болно.

АНХААР!!! Ямарч тохиолдолд Secretary With Short Skirt 3.3 апликэйшныг суулгаж болохгvй. Энэ апликэйшн Wife 1.0 vйлдлийн системийг дэмжиж ажилладаггvй ба vйлдлийн системийг дахин засаршгvйгээр гэмтээх аюултай гэдгийн ямагт санаж байх хэрэгтэй.
Амжилт хvсье!
Техникийн тусламжийн хэлтэс

Торонд хоригдсон бяцхан шувуу өр өвдөм дуудаад
Тэнгэрт дүүлэх хүсэл байвч тавилангүй өнчрөөд
Хүлээстэй орчлонгийнхоо давчуухан цонхоор над руу ширтээд
Хүмүүний төрөлд атаархаж байна гэж шивнэлээ.... зүрх өвдлөө

Мөртүүд

Түмэн бодол мянган ганцаардлын дотор
Түймэр шиг асах миний өчүүхэн зүрх
Тэнэмэл саран хүйтэн дүрээ нууранд унагах шиг
Тийм гунигтай, чив чимээгүй чиний сэтгэл
Бүүр дараа...
Бодол эцэж ганцаардал ханьсахад
Бидэн хоёр ертөнцийн хоёр туйл
Бие биесээ ширтэж удаан амьдарна

*****

Ай бүсгүй минь чи уйл уйл
Асгарсан нулимсанд чинь хорвоо дэвтэнэ
Ай бүсгүй минь чи инээмсэглэ
Гал цахих инээдэнд чинь ертөнц уярна

*****

Зөв совин шивнэх мэт
Зүйрлэшгүй яруухан эгшинд
Чиний явсан зам дээр
Цэцэг ургахыг мэдэрлээ

*****

Дутуу амталсан хайрын нулимсыг
Дарс шиг исгэж чамд хадгалъя
Хамгийн гашуун час халуунаар дутахдаа
Хавраар ирж өөрийгөө марттал согтоорой

Сүүлчийн шөнө

Эрүүл байна гэдэг санааных...

Шинэ он гарсаар нилээд хэд хонолоо блогтоо өнөөдөр л бичиглэл нэммээр санагдлаа. Гэхдээ юун тухай гээч... сэтгэлийн хүчээр, ухааны хүчээр, итгэлийн хүчээр, хүслээр бас хатаар биеийн өвчнийг эмнэж, эдгээж болноо гэж найдаж явдаг тухайгаа энд заавал оруулмаар санагдлаа. Би эмч хүн биш бас сэтгэл зүйч хүн биш атлаа яагаад энэ тухай гэнэтхэн бодоод бас бусдад өөрийнхөө энэ бодлыг тайлбарлан "сэнхрүүлэх" гэж зорив оо? Дотнын минь нэгэн хүн байнга өвддөг тухайгаа, түүнээс болж сэтгэл санаагаар унаж бие нь өвдөхөөсөө өмнө сэтгэл нь өвдсөөр байгаад одоо "жинхэнэ" эрэмдэг хүн болсон тухайгаа ярилаа. Эрүүл байх, сайн сайхан амьдралд хүрэх, амжилт атгахын тулд хамгийн түрүүнд өөрийгөө ялах буюу өөрөөсөө шалтаг хайх, өөрөөсөө өвчин хайх "сэтгэлийн өвчнийг" эмнэх хэрэгтэй. Хүн эрүүл сэтгэвэл, эрүүл бодвол түүнийг дагаж сэтгэл ч эрүүл, бие ч эрүүл байдаг харин "өвчтэй" ухаанаар амьдарч, өвдсөн сэтгэлээр өөрийгөө өрөвдөж цаашлаад хорвоог тийм л нүдээр харж явбал үнэхээр хэзээ ч "эрүүл"-ийг мэдрэхгүй өнгөрөх вий. Зарим тохиолдолд /гэхдээ маш ховорхон/ "би тийм өвчтэй" хэмээн шалтаглаад авах нь түр зуур хэрэг болдог талтай ч харамсалтай нь энэ даамжирвал үнэхээр амьдралын турш урагшаа ахихгүй, унхиагүй байдлын "жинхэнэ шалтаг" болж хичнээн харамсавч энэ шалтагаас салж чадахгүй байсаар богинохон амьдрал дуусах вий. Энд эрүүл, өвчтэй бүх л хүмүүст хандан эрүүл мэндийн шалтаг тоочих өвчнийг эмнэхэд тус болохуйц багахаан тунг найруулж оруулъя. Юуны түрүүнд эрүүл мэндийнхээ тухай ярихаас аль болох татгалзъя, өвчнийхөө тухай яриад л байвал ханиад байсан ч улам хүндрээд байгаа мэт санагдана. Эрүүл мэнд муу байгаа тухай ярих нь муу зуршил, ингэвэл бусдыг ч залхаадаг иймээс эрүүл мэндэд хэтэрхий их /хэтэрхий их шүү/ санаа зовохоо болих хэрэгтэй харин түүний оронд одоогийн байгаа эрүүл мэнддээ сэтгэл хангалуун бай. Ийм нэг хуучны хэллэгийг санахад илүүдэхгүй "Хөлгүй хүнтэй танилцах хүртлээ хуучин муу гуталтай явж байна гэж сэтгэлээр унадаг байлаа..." гэж.

Одоо байгаа хэмжээгээр эрүүл байгаадаа баярлах нь магадгүй танд ирэх шинэ өвдөлт, жинхэнэ өвчин зовиурын эсрэг таныг вакцинжуулах хангалттай хүч чадал болно.

Амьдралаас зугаа цэнгэл, баяр баясгаланг нь олж ав, амьдралын богинохон хугацааг битгий хооосон үр. Өөрийгөө эмнэлгийн орон дээр байгаагаар төсөөлж амьдрахаас татгалзъя. Шинэ он гарч хүн бүр л сайн сайхныг сэтгэлдээ тээж, хөөрч хөгжиж явахад билэг дэмбэрэлгүй юун өвчин зовлонгоор эхлэв гэж бүү бодоорой, харин таны, миний, бид бүгдийн тэр сайн сайхан, аз жаргал, баяр хөөр гээч юмыг бүтээх үндэс нь "эрүүл сэтгэлгээ"-нд оршино гэдгийг хэлэх гэсэн билээ. Дэлхий дээрх хүн бүр эрүүл сэтгэлтэй байж эрүүл биеийг бүтээгээсэй, энэ амьдралд сэтгэл хангалуун амьдраасай...

Б.Энхтуяа Охин үрээ хайрла

Охин үрээ хайрла!
Омогдож загнахдаа ч хайрла!
Охин үрээ хайрла!
Ойворгон зэмлэхдээ ч хайрла!
Нар ханын толгойд буухад хааяа нэг сэрэг, бүү зэмлэ
Насаараа тэр чинь өглөө босох хүн, төрсөн гэртээ л нойр аваг
Нар шингэж үдшийн хар чийг унатал найз нартайгаа дуулалддаг
Насаараа тэр чинь айлын голомт манаж морин төвөргөөн хүлээнэ
Энхрий гарын нь хурууг чилтэл гэр зуураа зарахдаа
Ээжийн цай уулгаж, аавын үгээр энхрийл
Эцгийн гэрээс гармагц эрийн гарт нухлагдана
Харийн газар одож хадмын нүүрийг царайчилна
Насаараа уухгүй амтат цайг нялх багад нь гэрт нь уулга
Насаараа амсахгүй жаргалыг нялх багад нь тоонотод нь эдлүүл
Насаараа сонсохгүй энхрий үгийг нялх багад нь гамнахгүй хэл
Насаараа нууж урсгах гашуун нулимсыг нь бодож цөөн уйлуул, охин үрээ!
Хүний гэргий болох гэж гангар шаазан шиг хагарна
Хүүхэн хонгор үрээ гарын алгандаа энхрийл
Хүй орчлонгийн жамтай тэнцүүлж түүнээ хайрла
Хөөрхөн хонгор аалинд нь эрхлүүлж түүнээ хайрла
Үрийн эх болох гэж алтан заадал сална
Үүлэн хонгор үрээ тэнгэрийн мандалдаа эрхлүүл
Үйл нь дуусдаггүй хорвоод балчирт нь амжиж жаргаа
Үс гэзгээ цайтал өнөд шаналахыг нь болгоо
Зөөлөн булбарай хурууг нь зүү утастай шадарлуул
Зүйдэл оёдлын хорвоод охин үр чинь төрснийг сана
Зөөлөн хонгор аашийг нь зүйр үгтэй шадарлуул
Зөвлөх хэлцэхийн хорвоод охин үр чинь төрснийг сана
Арван жил зэмлээд ч ухааруулж амжаагүй үгийг чинь
Анхны үр ньтөрөөд үдшийн шөнөдөө ухаарна
Хорин жил дуудаад сэрээж чадаагүй нойрыг нь
Хонгор үр нь төрөөд үүрийн жавраар ч хулжаана
Охин үрээ энхрийл, орчлонгийн зовлонд цадахын цагтаа
Огшуун нулимсандаа живэхийн цагтаа хожмоо нэг дурсана
Аавын гэрт жаргасан даа гэж хэзээд нэг тайтгарна
Ээжийн өвөрт эрхэлсэн дээ гэж эрхгүй нэг уужирна
Охин үрээ хайрла
Хясаа сувдаа нуудаг шиг хайрла
Охин үрээ хайрла
Үүл усаа хураадаг шиг хайрла
Охин үрээ хайрла
Уул эрдэнээ нуудаг шиг хайрла
Охин үрээ хайрла
Ус загасаа цэнгүүлдэг шиг хайрла
Хатуугаас хатуу үгийг ханатлаа үр чинь сонсоно
Хавраас намар хүртэл төрхөмдөө очиж хэлэх үү?
Хайртай охиноо зэмлэхдээ харцаараа ч болов энхрийл
Хаврын шувууд шиг намрын жимс шиг үгийг охиндоо хэл
Бусдыг хайрлах л гэж төрсөн юм охин үрээ энхрийл
Буцаж урсдаг ус байхгүй, эргэж та нарыг хайрлахгүй
Эргүүлэгт орчлон харин охин үрийг чинь хайрлахгүй
Энгэсэгт хацраар гэрэлтэвч зовлон нь та нарт харагдахгүй
Үндэс нь газарт цэцэг нь тэнгэрт
Үүн лүгээ адил санаж охин үрээ хайрла
Тэнгэрт чинь нар ч бий хур ч бий аянга ч бий
Тэнгэрлиг охин үрийг чинь жаргал ч тосно зовлон ч тосно
Хөөрхий түүнийг нялхад нь жаргаа
Хүүрнэн сургаад яах вэ дээ орчлон түүний багш юм
Хүний л гарт очих бүсгүй түүнийг энхрийл
Хүний л эрхэнд жаргах охин үрээ хайрла

Чамдаа